artikel uit Mobiel 4, augustus/september 2003

Portret van een Argentijns pleeggezin

Irene Stam en Siemen Spinder, redacteurenIn een winters zonnetje, op een ranch in de omgeving van La Plata, praten wij met mevrouw Ruth Fonteine. Met de hulp van een tolk laat zij zich door ons ‘portretteren’.

Wat is de samenstelling van jullie gezin en wat zijn ieders activiteiten?

Moeder Ruth (44) is degene die bijna fulltime het huishouden runt en verantwoordelijk is voor de alledaagse verzorging van vier, inmiddels allemaal geadopteerde kinderen. Javier (18) is de oudste. Hij is eerstejaars rechtenstudent. Gabriëla (18) gaat naar een vorm van speciaal onderwijs vanwege een lichamelijke handicap. Constanza (8) volgt basisonderwijs. En tenslotte is er nog Ezequel van vier, die naar de kleuterschool gaat. Vader Carlos (43) is manager van een autobedrijf. Het gezin woont in Cordoba, de tweede grote stad van Argentinië.

Waarom zijn jullie pleegouder geworden?

Ruth antwoordt dat ze vooral wil voorkomen dat kinderen in tehuizen terecht komen. Alle kinderen leefden voorheen in een tehuis. "Dat is schadelijk", zegt Ruth zelfverzekerd, "zowel fysiek als psychisch". In Cordoba was geen voorziening die in zoiets als pleegzorg voorzag. Daarom hebben Ruth en haar man, samen met andere ouderparen, een organisatie opgezet (‘Programa Nazaret’). Deze bemiddelt tussen aspirant pleegouders en de rechtbank. Daarnaast speelde een rol dat ze zelf geen kinderen kunnen krijgen.

Hoe reageert de omgeving en je familie op het pleegouderschap?

"Sommigen vinden ons kille mensen", zegt Ruth. Die mensen begrijpen niet dat we zo ‘gemakkelijk’ een kind in huis nemen, het na een aantal maanden weer laten gaan en weer een nieuw pleegkind nemen. Er is ook bewondering. "Mensen vinden het knap, maar denken het zelf niet te kunnen." Ook de eigen familie plaatste er aanvankelijk vraagtekens bij. Pas later zagen ze hoe goed het was. Binnen de (uitgebreide) familie hebben de kinderen nu een eigen plek. Ezequel, die een aandoening aan de luchtwegen heeft, krijgt hulp van een familielid die KNO-arts is. Is er andere hulp nodig dan staat ook de familie klaar.

Hoe ziet de begeleiding van je gezin eruit en voldoet die aan de behoefte?

Op deze vraag reageert Ruth met het geven van een toelichting op de pleegzorgsituatie in haar land.
Een plaatsing begint in de regel als een crisisopvang. Daaraan ligt een rechterlijke uitspraak ten grondslag. Gedurende een periode van zes maanden wordt bekeken wat de mogelijkheden zijn. Kan het kind terug naar de eigen familie? Als dat niet kan, komt het kind meteen in aanmerking voor adoptie. Dit is typerend voor het systeem in Argentinië. Een pleegzorgplaatsing duurt maximaal één jaar. Gedurende die periode is er volop ondersteuning van psychologen, sociaal werkers, artsen en pedagogen. Ruth vindt echter dat het kind het meest gebaat is met de liefde en geborgenheid van het pleeggezin.
De adoptieprocedure bestaat uit een proefperiode van één jaar. Daarna is de adoptie definitief en is er geen reguliere begeleiding meer.

Hoe zien de contacten met ouders en familie eruit?

Als een kind naar een pleeggezin gaat, bepaalt de rechter direct of het al dan niet verantwoord is dat er contact is met de ouders. Wordt contact toegestaan, dan vindt dat wekelijks plaats.
Ouders komen naar de rechtbank en kunnen hun kind daar ongeveer een uur zien. Dit bezoek wordt begeleid door een maatschappelijk werker en een psycholoog. Pleegouders mogen niet bij het bezoek aanwezig zijn. Op deze manier probeert men duidelijkheid te krijgen over de mogelijkheid tot terugplaatsing.
Is het kind eenmaal geadopteerd, dan is er geen verplichting meer tot contact met de ouders. Interessant is, dat de wet bepaalt dat elk kind op zijn achttiende jaar recht heeft op het kennen en ontmoeten van zijn geboorteouders.

Welke praktische problemen kom je tegen?

Praktische problemen weet Ruth nauwelijks te noemen. De gezondheidszorg is laagdrempelig en daardoor voor ieder toegankelijk. Voor speciale voorzieningen moet je je verzekeren. Zo wordt het noodzakelijke vervoer van Gabriëla bekostigd via de particuliere verzekering. Zulke oplossingen zijn niet voor iedereen weggelegd, omdat er geen financiële vergoeding bestaat voor pleegzorg of adoptie.
Vandaar dat Ruth het zo belangrijk vindt dat hun organisatie kan bijspringen als dat nodig is.

Zijn er momenten waarop u dacht: "Hier had ik nooit aan moeten beginnen!"?

Hierop antwoordt Ruth direct volmondig: "Ja." Ze lacht daarbij verontschuldigend. "Dat moet voor alle pleegouders herkenbaar zijn." Kort geleden heeft ze nog een jongetje van vier jaar enkele maanden in huis gehad met heel veel gedragsproblemen. Toen hij wegging was dat een opluchting.

Beschrijf een ervaring die illustreert "daar doe ik het voor!".

Dergelijke ervaringen heeft ze regelmatig. Als voorbeeld vertelt ze het verhaal van haar jongste kind Ezequel. Hij lag in zeer slechte toestand in het ziekenhuis. Er was geen instantie die voor hem de nodige medische zorg zou kunnen betalen. Het feit dat Ruth en haar man zich om hem bekommerden, heeft hem van de dood gered. Ruth vertelt dat dergelijke situaties bijna dagelijks voorkomen. Is er op dat moment geen hulp, dan overlijdt het kind.

We bedanken Ruth voor het interview en met name voor haar openhartigheid. Ze maakt duidelijk dat ze het heel bijzonder vond om door mensen uit Nederland geïnterviewd te worden.