artikel uit Mobiel 3, juni/juli 2002

thema: Netwerkpleegzorg

Oma en opa in de ouderrol: een dubbelrol

Door: Judith Zijtregtop

Met dochter Lilian ging het niet goed. Haar ouders Tom en Anja lieten daarom vaak hun kleinkind Paul bij hen logeren. Inmiddels zijn de logeerpartijen uitgegroeid tot een netwerkpleegzorgplaatsing. En zusje Rosa, een kind met Downsyndroom, woont er nu ook. Mobiel sprak met Tom en Anja over de opvang van hun kleinkinderen in hun gezin: netwerkpleegzorg in de praktijk

Paul is tien en Rosa vijf jaar. Paul woont nu bijna vier jaar bij zijn grootouders Tom en Anja. Zij hebben met hulp van de Raad voor de Kinderbescherming hun kleinzoon Paul in huis kunnen nemen. Na grote problemen in het gezin van hun dochter Lilian (zie kader) kwam Paul terecht in een kindertehuis. Paul was door alle gebeurtenissen een zeer angstige jongen geworden. Hij durfde nog steeds niet alleen in het donker te zijn en niet te gaan slapen. Voor opa en oma was het vaak heel moeilijk om het gedrag van Paul te sturen. Inmiddels zit Paul op een basisschool bij hen in de buurt. Paul krijgt nu nog speltherapie om alle dingen die gebeurd zijn in zijn leven een plaatsje te geven. Voor Tom en Anja was het te zwaar en zij waren te klein behuisd om direct voor beide kinderen te gaan zorgen. Daarom is Rosa eerst naar een crisisopvanggezin gegaan. Rosa had het heel goed in het crisisopvanggezin en er was een driewekelijkse omgangsregeling met opa en oma. Toen Tom en Anja samen met Paul hun leven op orde hadden, kwam Rosa bij hen wonen. Nu gaat zij om de zes weken logeren bij haar vorige pleeggezin. De band onderling is zo goed dat iedereen hoopt dat het zo blijft.

Officieel

Dat ze nu officieel pleegouder zijn, vinden Tom en Anja fijn. Ze hebben geen behoefte aan het volgen van een STAP-cursus. De steun en begeleiding van de maatschappelijk werker van de voorziening voor pleegzorg is echter heel welkom. Ook Paul heeft een goed contact met hun begeleider.
In het begin was het vreemd om financieel gesteund te worden in hun zorg voor Paul en Rosa, want het zijn gewoon hun kleinkinderen. Bovendien hadden ze al een half jaar voor Paul gezorgd voordat er sprake was van een geldelijke compensatie. Maar nu zijn ze er blij mee, want Anja heeft door een verhuizing en door de intensieve verzorging die Paul en Rosa vragen, haar baan opgezegd.

Verslaafd

Tom en Anja zijn namelijk verhuisd van hun kleine flat naar een ruimer plekje. Zo is er meer bewegingsvrijheid voor de kinderen en is de kans dat de kinderen hun moeder op straat tegenkomen niet meer aanwezig. Lilian kan de drugs niet loslaten. Tom en Anja willen dolgraag Paul en Rosa een liefdevol leven geven. Het liefst zien Tom en Anja dat Lilian afkickt en bij hen in de buurt komt wonen en werken, zodat Paul en Rosa hun moeder in betere omstandigheden kunnen zien.

Opa en oma kwijt

Het is heel moeilijk om in een dubbelrol te zitten, want Tom en Anja hebben hun eigen dochter weg moeten sturen om te kunnen kiezen voor hun kleinkinderen. Daarnaast zijn de kinderen hun opa en oma kwijt. Toen het logeren langer duurde, merkte Paul wel dat ‘logeren’ anders was dan ‘wonen’ bij oma en opa. Na een tijd gaf hij te kennen dat oma anders geworden was. Tom vindt het echt een gemis dat hij geen opa meer kan zijn voor Paul en Rosa.

Vrienden verloren

Daarnaast realiseerden Tom en Anja zich terdege dat alle veranderingen in hun leven gevolgen zouden hebben, maar ze wisten niet dat het zo ingrijpend zou zijn. Ze vonden het wel vervelend dat niet al hun kennissen begrip hadden voor hun veranderde situatie en dat de plannen die ze samen hadden niet door kunnen gaan.

Ze zijn blij dat ze het fysiek goed kunnen opbrengen. Tom en Anja zijn vrij jonge grootouders. Toch houden ze er rekening mee dat ze op latere leeftijd niet meer optimaal voor Rosa kunnen zorgen. Ze hopen dan ook dat de (pleeg)kinderen van Rosa’s vorige pleeggezin Rosa een beetje in de gaten houden. Rosa is tenslotte een beetje familie van hen.

Toch geeft het netwerkpleegouderschap Tom en Anja veel voldoening. Voor Paul is het moeilijk om erover te praten waarom hij bij oma en opa woont. Toen hij in het zwembad onlangs weer eens een vraag in die richting kreeg, werd hij niet eens boos en vertelde de waarheid. Hij zei dat mama niet voor hem kan zorgen en dat papa ver weg woont. Tom en Anja waren trots op Paul!

 

Het leven van Paul is niet altijd over rozen gegaan. Jarenlang kwam Paul regelmatig logeren. Hij vond het er erg fijn. Vaak veel fijner dan bij zijn eigen moeder. Hij vroeg regelmatig aan opa en oma of hij bij hen mocht komen wonen. Tom en Anja hadden wel vermoedens dat Paul het niet zo fijn had bij zijn moeder, hun dochter Lilian. De tweede man van Lilian kon niet goed met Paul opschieten. Daar vertelde Paul over bij opa en oma. Tom en Anja hadden ook het vermoeden dat hun dochter verslaafd was. Ondertussen was Rosa al geboren. Rosa was anders. De vader van Rosa wilde niets met haar te maken hebben. Rosa heeft het syndroom van Down. Tom en Anja hadden het vermoeden dat de gezinssituatie bij hun dochter Lilian steeds verder verslechterde. Paul kwam heel vaak logeren en soms Rosa ook. Voor Paul werd de situatie heel ernstig. De buren van Lilian grepen onverwachts in. Paul kwam in een kindertehuis terecht. Tom en Anja wilden heel graag voor Paul en Rosa zorgen.