In de jeugdhulpverlening lopen de meningen uiteen als het gaat over
of, hoe en door wie de eigen kinderen ondersteund kunnen worden. De
Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen vindt het van belang dat
er aandacht is voor het hele pleeggezin. Daarom vroeg zij bureau WESP
een onderzoek te doen naar de mening en beleving van kinderen van
pleegouders.
Het rapport ‘Het is heel knap van de kinderen’ werd geschreven
door Fiet van Beek en Jorien Meerdink en gepresenteerd tijdens de
IFCO-conferentie in Veldhoven. Het vormt de eindrapportage van het
onderzoek en is daarmee het derde rapport over de mening en beleving
van betrokkenen in de pleegzorg. Eerder verschenen: ‘Ze zijn
er gewoon voor mij’, over de mening en beleving van pleegkinderen,
en ‘Ze zouden ons moeten koesteren’, over de mening en beleving
van pleegouders.
Interviews
De meeste pleegouders hebben eigen kinderen. Het welbevinden van
hun eigen kinderen is voor veel pleegouders één van
de belangrijke factoren die bepalen of zij stoppen of doorgaan met
het pleegouderschap. Pleegkinderen hebben vaak een grote steun aan
de kinderen van pleegouders. Wat vinden de kinderen van pleegouders?
Met een twintigtal kinderen en pleegouders zijn diepte-interviews
gehouden. De gesprekken vonden plaats aan de hand van een vragenlijst
met (half-)open vragen. Er werd gesproken over de ervaring van de
komst van een pleegbroer of -zus; over de veranderingen die kinderen
meemaken door de komst van een pleegbroer of -zus. Ook werd gevraagd
naar de contacten met de pleegzorgwerker, de ouders van het pleegkind,
de wensen van de kinderen van pleegouders. Uit al deze interviews
zijn een aantal trefwoorden naar voren gekomen zoals : steun, afscheid,
zeggenschap, leeftijd. Deze trefwoorden komen terug in het verslag
van de interviews waarin afwisselend feiten, aanbevelingen en uitspraken
van de jongeren zelf aan de orde komen:
‘Vroeger als iemand ruzie zocht, dan vond ik dat gewoon echt
vervelend. Nou zie je gewoon dat het ergens door kan komen, dat het
door een bepaalde situatie kan komen dat ze dat gedrag vertonen.’
‘Dat was een hele leuke tijd. Hij was vijf dagen jonger dan
ik. De hele dag praten met elkaar, klieren met elkaar. We fietsten
ook samen naar school. Elke pauze zaten we bij elkaar. Na schooltijd
gingen we samen naar huis. Goede relatie, leuke tijd.’
‘Kleine kinderen vind ik het leukste. Alleen ga ik die heel erg
missen als ze weggaan. Huilen. Bij de laatste wel.’
Resultaten enquête
In deel twee wordt de enquête besproken die een aantal pleegouders
in november 2000 toegestuurd kreeg met als onderwerp ‘kinderen
van pleegouders’
‘Er mag door de omgeving, begeleiding ook wel eens een schouderklopje
gegeven worden aan eigen kinderen en duidelijk gezegd dat het niet
altijd even leuk is. Erkenning van de problemen/moeilijkheden helpt
al een heleboel’
Conclusies
Deel drie bestaat uit algemene conclusies en aanbevelingen op basis
van de uitslagen van de interviews met de jongeren en de enquête
van de pleegouders. Zowel pleegouders als jongeren vinden dat een
kind erbij meer gezelligheid oplevert en dat je beter voor jezelf
leert opkomen. Een ruime meerderheid van de pleegouders staat positief
tegenover pleegzorg. Ook het merendeel van de jongeren is positief.
Als het belangrijkste nadeel van pleegzorg noemen pleegouders het
delen van aandacht.
Jongeren hebben het meeste moeite met het moeilijke gedrag van pleegkinderen.
Zij vinden het verder erg belangrijk om goed geïnformeerd te
worden en mee te kunnen praten.
Pleegouders willen hun eigen kinderen niet te veel belasten.
Het is niet zo verwonderlijk dat de onderzoekers pleiten voor meer
duidelijkheid over de plaatsingen. Zowel de pleegkinderen als de eigen
kinderen van pleegouders willen weten waar ze aan toe zijn.
Het is ook wenselijk dat de oppasmogelijkheden of vormen van logeeropvang
verbeterd worden. Pleegouders krijgen daarmee de gelegenheid exclusieve
tijd en aandacht aan elkaar en aan hun kinderen geven.
Natuurlijk is goed om al bij het begin, bij de voorbereiding van aanstaande
pleeggezinnen, het accent te verschuiven van pleegoudervoorbereiding
naar pleeggezinvoorbereiding. Het zou goed zijn als er in de voorlichting,
voorbereiding en informatieverstrekking meer expliciete aandacht is
voor de kinderen van pleegouders.
‘Het is heel knap van de kinderen’ is een prettig leesbare
onderzoeksrapportage. De moeite van het lezen waard als je vermoedt
dat je eigen kinderen in de knoop kunnen raken of als je wat aanbevelingen
wilt lezen om dat te voorkomen.
Het rapport (ISBN: 90-76027-21-8) is voor ƒ 40,– te bestellen
bij: WESP, Componistenlaan 79-81, 2215 SP Voorhout, e-mail:
