Jongeren over keuzes in opvang als het thuis niet meer gaat
Het voorjaar zit in de lucht als de redactie van Mobiel een bezoek
brengt aan een gezinshuis in Hoenderloo. Daar gaan we praten met Lesley
en Anton over keuzes in opvang. Het is even zoeken naar het juiste
pand van de Hoenderloo Groep op het uitgestrekte terrein in de bossen.
Maar de zon schijnt, de natuur is prachtig en de jongeren op het terrein
zijn blijkbaar gewend aan dolende bezoekers, want met hun hulp zijn
we er zo.
We worden gastvrij ontvangen aan de enorme eettafel in het gezinshuis.
Lesley (zeg maar Dr. Dré) en Anton (alias Eminem) wonen daar
samen met nog drie andere jongens en, uiteraard, een echtpaar dat
het gezinshuis leidt. Zij hebben samen een dochtertje van anderhalf
dat door de jongens aanbeden wordt. Anton (16 jaar) kan meepraten
over keuzes in opvang. Want hij woont al sinds zijn dertiende niet
meer thuis. Hij heeft crisisopvang, een leefgroep in een internaat
en dit gezinshuis als vergelijkingsmateriaal. Anton streeft naar nog
meer zelfstandigheid, zodat hij via het project kamertraining zo snel
mogelijk alleen een kamer kan betrekken. Dat is ook wat Lesley (13
jaar) wil. Zelfstandig wonen. Zijn doel voor de toekomst staat vast,
dat weet hij nu al!
Lange rijen bedden
Anton heeft tijdens het wonen in crisisopvang ‘een geweldige
tijd gehad’. Anton: "In de crisisopvang heb ik heel veel
vrijheid gehad. Veel meer dan tijdens de periode op het internaat.
Bovendien is het prettig als er veel wisseling van kinderen is. Degenen
die je niet liggen, gaan snel weer weg. Je hebt ook een band met de
andere kinderen. Je hebt toch iets gemeenschappelijks en in de crisisopvang
leer je heel snel rekening met elkaar houden. De leiders wisselen
regelmatig af. Na drie maanden kwam ik op een dag uit school en hoorde
ik dat ik weer thuis zou gaan wonen. Dat was erg onverwachts."
"Het ging echter niet meer thuis en al snel was de volgende oplossing
voor mij geregeld: een internaat. Of ik kon kiezen? Ik zou niet weten
waarvoor. Bij de gedachte aan een internaat kwamen de beelden uit
de film Annie voor de geest: lange rijen bedden op grote slaapzalen.
Nou, dat is dus een verkeerd beeld. Het was moeilijker om in het internaat
te wonen dan in de crisisopvang. Je leeft namelijk altijd met dezelfde
kinderen om je heen. De vervelende kinderen gaan niet meer weg."
"De keuzes werden voor mij gemaakt. Dat was toen goed genoeg
voor mij. Ik heb echt heel veel geleerd in het internaat. Na anderhalf
jaar was dat afgelopen. Binnen twee weken moest ik over naar de Hoenderloo
Groep, iets te snel voor mij. En daar zit ik nu nog, al is het in
een ander gezinshuis."
Heel erg volwassen
Lesley is op zijn twaalfde bij zijn moeder weggegaan. Uiteindelijk
kwam hij in een crisiscentrum terecht, in een groep met twaalf andere
kinderen. Lesley was de oudste: "Ik voelde me heel erg volwassen,
was erg stoer en speelde de baas over de jongere kinderen. Ik zat
daar te wachten op deze plek in het gezinshuis. Maar het ging echt
niet en de voogd heeft toen voor mij een plaats in een ander opvangcentrum
geregeld. Daar was ik ineens de jongste en waren de anderen mij de
baas… Gelukkig kwam eerder dan gepland dit plekje vrij en woon
ik sinds de zomer van 2000 hier."
"Mijn moeder en mijn voogd hebben de beslissingen voor mij genomen
en alles geregeld. Ik denk dat als ik de keus had gehad, ik het niet
zou weten. Je kunt je geen voorstelling maken. Het overkomt je."
Gezellig op de thee
Beiden zien hun voogd hooguit vier keer per jaar. Dat vinden ze weinig.
Anton: "Mijn voogd is een toffe gozer. Ik zou het echt leuk vinden
als hij eens een keer zo-maar op de thee kwam." Lesley heeft
zijn voogd toevallig vandaag nog gezien: "Hij kon niet blijven
eten, want hij moest weer door naar een ander kind. Het is ook wel
veel om zoveel kinderen te begeleiden. En als het dan goed gaat, zoals
op dit moment met mij, dan zie je ze gewoon niet zo vaak."
Uit de geschiedenissen van beide jongens blijkt dat er niet of nauwelijks
bewuste keuzes door hen zijn gemaakt als het gaat om de vorm van opvang:
internaat, pleeggezin, gezinshuis, leefgroep. We vragen of ze het
achteraf anders zouden hebben gewild. Anton: "Ik heb erg veel
geleerd in de crisisopvang en de leefgroep op het internaat. Daar
waren leiders die wisten hoe ze om moesten gaan met mijn soort problemen.
Ze snapten hoe ik mij voelde. Ook hier wil ik steeds blijven leren.
Ik wil heel graag op kamertraining. Het is goed zo. Je weet toch niet
waarvoor je kiest. Want je weet niet hoe het er op een internaat of
in een pleeggezin aan toegaat. Je hoort wel van die verhalen dat de
eigen kinderen van pleegouders hun ouders maar moeilijk kunnen delen
met hun pleegbroer of -zus." Lesley: "Een pleeggezin lijkt
me fijn, omdat je dan met minder kinderen de aandacht moet delen.
En dus krijg je meer aandacht. Toch is dit ook een pleeggezin voor
mij."
Rode kaart
Of ze hier streng zijn? "Je eigen gedrag is belangrijk. Als
je je goed gedraagt en je aan de afspraken houdt, krijg je voldoende
vrijheid. Het ligt echt aan jezelf. Je verdient je eigen vrijheid."
Anton vervolgt: "Het gaat nu ook goed op school. In het verleden
had ik acht onvoldoendes en meer dan 70 rode kaarten. Dan was je de
klas uitgestuurd of zoiets. Vandaag had ik nog een 9,5. Dat is nog
eens wat anders dan tig onvoldoendes." Lesley: "Als wij
ook rode kaarten op school hadden gehad, kwam ik wel tot 500. Ik ben
toen dus ook van school gestuurd. Nu gaat het gewoon wel goed!"
We eindigen ons bezoek met een rondleiding door het huis. Er is voor
iedere bewoner een eigen slaapkamer: "Je mag wel even kijken,
maar niet over de drempel hoor, want dit is niet mijn kamer."
Vol trots worden alle ruimtes aan ons getoond. In de laatste zonnestralen
maken we nog even een paar foto’s van het tweetal. Wij kunnen
dan wel meer willen weten over keuzes in opvang. Leslie en Anton zitten
hier goed op hun plek. En daar hebben ze niet eens zelf voor kunnen
of mogen kiezen…
