artikel uit Mobiel 1, februari/maart 2001

Begrijpt u .... Communicatie met anderstaligen

thema: samenwerking ouders en pleegouders rond pleegkind

Door: Milja Jie e.a.

Communicatie met anderstaligen

De taal van allochtone ouders hoeft geen probleem te vormen in de oudercontacten. De houding van ouders en pleegouders in de contacten speelt daar een grote rol. Hulpverleners moeten proberen zich in te leven in de positie van de allochtoon die de taal slecht of helemaal niet beheerst. Er wordt wel vaak geroepen dat het moeilijk is om hulp te bieden bij slechte communicatie, maar hulpverleners kunnen via een tolkencentrum een tolk inschakelen om de contacten met allochtone ouders te bevorderen. Daarmee verbetert ook de mogelijkheid tot een goede samenwerking.
Het is belangrijk van te voren met de ouders van het kind te overleggen over de vertaling en de mogelijkheden die daartoe bestaan. Er kan binnen het netwerk van het pleegkind naar familieleden, kennissen of vrienden worden gezocht, die de taal goed beheersen. Maar het kan voorkomen dat allochtone ouders de familie, vrienden en kennissen niet in hun verhaal willen betrekken, omdat het te gevoelig ligt of omdat zij zich schamen. Dan kan overlegd worden over het inschakelen van een buitenstaander die de familie niet kent en die neutraal is. Kinderen zelf kunnen beter niet zomaar als tolk voor hun ouders worden ingezet. Dat brengt hen in een verkeerde positie als het bijvoorbeeld hulpverleningsgesprekken betreft.

Cultuurverschillen

Een aantal jaar geleden werd een gehandicapt Marokkaans meisje in ons gezin geplaatst. Met de gezinsvoogd werd afgesproken om, samen met het pleeggezin waar haar broertje woonde, de ouderbezoeken af te leggen. De ouderbezoeken bestonden uit rustig op de bank zitten en moeizaam praten, omdat we elkaar moeilijk konden verstaan. Voor de kinderen waren er geen speelmomenten.
We streefden naar een zo gezellig mogelijke invulling van de ouderbezoeken, zodat beide partijen er een goed gevoel aan over zouden houden. We dachten aan kleine activiteiten, zoals een wandeling, of naar de speeltuin.
Tijdens een bezoekje aan de kinderboerderij liep het helemaal fout. De ouders deden niet leuk tegen de kinderen en wij vonden de dreigementen vervelend. Later bleek dat de ouders de kinderen alleen bij ons thuis wilden bezoeken, om daar samen rustig thee te drinken. Zo hoort een visite eruit te zien in de Marokkaanse cultuur.
Bij een ander ouderbezoek bleek dat het respect voor vrouwen op een andere manier wordt ingevuld dan in onze westerse cultuur.
Naast te verwachten problemen die het opvangen en opvoeden van ons pleegkind met zich meebrengt, werden we ook geconfronteerd met onbegrip voor de wederzijdse cultuur. Het is jammer dat we geen begeleiding kregen om die cultuurverschillen te kunnen overbruggen.