artikel uit Mobiel 1, februari/maart 2001

Hechting, loyaliteit, identiteit.

thema: samenwerking ouders en pleegouders rond pleegkind

Door: Marionne Westra, VVP West-Brabant

Al tijdens de eerste persoonlijke kennismaking met de toekomstige aspirant pleegouder, namelijk tijdens de informatieavond, wordt stilgestaan bij het belang van een positieve houding ten opzichte van de ouders van het (toekomstige) pleegkind.

We doen dit aan de hand van de bespreking van de selectiecriteria. Tijdens zo’n informatieavond is ook altijd een ervaren pleegouder aanwezig. Dat is erg prettig, want dat maakt het mogelijk de theorie direct om te zetten naar de praktijk. De pleegouder vertelt bijvoorbeeld wat het kunnen delen van ouderschap in de praktijk inhoudt: de moeilijke kant er van, maar ook de positieve ervaringen worden niet vergeten.
Moeilijk is het bijvoorbeeld als een ouder de afspraak om het kind te bezoeken niet nakomt, waardoor een gezin een heel weekeinde zit met een kind dat uit z’n doen is.
Positief is het als een kind het gevoel heeft dat ook zijn vader of moeder echt welkom is in het pleeggezin.

Terugkerend onderwerp

De samenwerking tussen pleegouders en ouders rondom het pleegkind is verder gedurende het hele STAP-programma een steeds terugkerend onderwerp. In een van de bijeenkomsten wordt bijvoorbeeld stilgestaan bij de ‘route’ door de pleegzorg’: een lange weg met moeilijke keuze die gemaakt moeten worden om de zorg voor een kind zoveel mogelijk te optimaliseren.

Deze ‘route’wordt afgelegd in de vorm van een rollenspel. De deelnemers ervaren, bij benadering uiteraard, hoe een ouder zich voelt en gedraagt als zijn of haar kind in een pleeggezin woont, en hoe moeilijk het is om die ouder -die misschien dingen gedaan heeft waar jij als pleegouder helemaal niet achter staat- een plaats in je gezin te geven. Ook de samenwerking met de pleegzorgwerker en de plaatsende instantie, met de planning voor een bezoekregeling, komen hierbij aan bod.

Alle STAP-bijeenkomsten zijn gebaseerd op kennisoverdracht, gekoppeld aan de dagelijkse praktijk. Zowel eigen ervaringen van de aspirant pleegouders (hoe gaan zij om met hun ouders en kinderen), als die van ervaren pleegouders en pleegzorgwerkers worden hierbij gebruikt.
De praktijkvoorbeelden dagen uit en roepen over het algemeen veel reacties op.

Tastbare herinneringen

Een hele bijeenkomst wordt gewijd aan het onderwerp ‘pleegkinderen en de band met hun gezin van herkomst’. De begrippen hechting, loyaliteit en identiteit komen hierbij aan de orde.

Voor pleegkinderen, die vaak in een aantal verschillende gezinnen opgroeien, is het moeilijk dit alles een plaats te geven. Dat komt ook doordat tastbare herinneringen aan vroeger vaak ontbreken.

We laten de aspirant pleegouders het belang zien van het bewaren van de belangrijke schakels met het verleden, zowel op papier (fotoboeken en dergelijke) als via mensen (ouders, overige familie en eerdere pleeggezinnen bijvoorbeeld). Het is belangrijk dat pleegkinderen zich kunnen uiten over hun ouders en wat er vroeger allemaal gebeurd is, zonder dat diezelfde ouders door de pleegouders veroordeeld worden. Aan de hand van praktijksituaties vanuit verschillende invalshoeken wordt dit onderwerp tijdens de bijeenkomst verder uitgewerkt.

Aspirant pleegouders vinden het omgaan met de ouders van hun toekomstige pleegkind vaak één van de moeilijkste onderwerpen.
In het afrondende gesprek na de STAP-cursus, waarin ook het pleegzorgaanbod wordt besproken en vastgesteld, komt dit onderwerp dan ook altijd aan de orde.

Wij vinden het reëel dat pleegouders ook voor wat betreft de oudercontacten aangeven wat zij al dan niet willen en kunnen bieden en nemen dat in het aanbod op.