artikel uit Mobiel 1, februari/maart 2001

Investering in kind en familie. Het belang van oudercontacten.

thema: samenwerking ouders en pleegouders rond pleegkind

Door: Eva Booij, Jeugdzorg Noord-Brabant

‘Als je ouders niet meer voor je kunnen zorgen, zijn er in dit land gelukkig mensen die hun huis en hart voor je open willen stellen. Als je dan mensen treft die ook voor je ouders hun huis en hart open stellen, dan komt het vast wel goed met jou.’

Kinderen kunnen in een pleeggezin geplaatst worden als ouders hen niet meer de zorg en veiligheid kunnen bieden die nodig is voor een gezonde ontwikkeling. De pleegouders zijn zorgvuldig voorbereid en gescreend. Tijdens de voorbereiding wordt er veel aandacht besteed aan het belang van de contacten tussen kinderen en hun biologische ouders.
Als jeugdbeschermer en plaatser heb ik ervaren hoe groot het belang is van het contact tussen ouder en kind. Je wilt als kind geen keuze maken tussen je ouders en pleegouders. Kinderen zijn met hun ouders verbonden vanuit een zijns-loyaliteit. Dat wil zeggen dat loyaliteitsworels een onvervangbare band vormen tussen ouders en kinderen. Pleegouders kunnen loyaliteit verwerven. Ik heb ervaren dat verworven loyaliteit vooral ontstaat als de verbondenheid van kinderen met hun ouders erkend wordt door de pleegouders.
Pleegkinderen kunnen hun ouders niet altijd bezoeken in hun gezin van herkomst. De bezoeken vinden dan plaats op neutraal terrein, of in het pleeggezin. In de praktijk heb ik veel pleeggezinnen ontmoet, waar de eigen ouders welkom zijn en zich er ook welkom voelen. Dit welkom wordt bijvoorbeeld zichtbaar en voelbaar voor het pleegkind als pleegouders simpelweg iets lekkers in huis halen, omdat de ouders op bezoek komen. Het kind voelt zo, dat zijn ouders welkom zijn in het pleeggezin. Je helpt als pleegouder uiteindelijk het kind als je zijn ouders vertelt over het leven van alledag en daarbij vraagt of zij bepaald gedrag herkennen. Je erkent daarmee hun ouderschap.
Ik ken pleegouders die ouders en grootouders van het kind bezoeken, omdat het reizen voor de familie problematisch is. Pleegouders investeren hiermee in het kind en zijn familie; een investering in het verwerven van vertrouwen. Als het pleegouders lukt om het vertrouwen van de ouders te verwerven, kunnen de ouders op hun beurt hun kind toestaan een band aan te gaan met de pleegouders.
Er zijn situaties waarbij kinderen voor een periode afstand nemen van hun ouders, of dat dat voor hen besloten wordt. Het is dan van belang dat zij dit mogen en dat pleegouders hen hierbij helpen, zonder zich negatief uit te laten over de ouders. Het zou naïef zijn om te stellen dat je bij kinderen altijd een gezonde ontwikkeling kunt bewerkstelligen, zolang je als pleegouder maar investeert in de oudercontacten. Kinderen kunnen immers een ernstige beschadiging hebben opgelopen in de thuissituatie. Ik durf wel te stellen dat kinderen eerder een trauma te boven komen, als zij zowel van hun ouder als van hun pleegouders mogen houden.
Kinderen een thuis bieden met erkenning van hun andere thuis is mijns inziens een ware kunst en bovendien een kunst die heelt.