artikel uit Mobiel 4, augustus/september 2000

Passen en meten in de pleegzorg (matching)

Uit de winkel van de wetenschap

Door: Luk Robbroeckx, redactielid

Jaarlijks wordt de Rijnhove Scriptieprijs toegekend aan de beste doctoraalscripties op het gebied van de hulpverlening aan jeugdigen in tehuizen, pleegzorg, dagcentra of ambulante instellingen. De toekenning is een initiatief van de Stichting Rijnhove in samenwerking met de vakgroepen Orthopedagogiek van de Nederlandse universiteiten. Uit alle inzendingen worden drie genomineerden geselecteerd door een jury. Zij mogen hun werk als boek publiceren en ontvangen een geldbedrag. Wendy van Dam en Saskia Nordkamp behaalden de derde prijs voor hun doctoraalscriptie 'Passen en meten in de pleegzorg. Plaatsingsmethodiek nader onderzocht', gemaakt binnen de vakgroep Orthopedagogiek van de Universiteit te Nijmegen. Op 26 mei j.l. was de prijsuitreiking in de Oudhoornse Kerk in Alphen aan den Rijn.

In deze studie wordt ingegaan op de verbetering van de matchingsfase, naast de selectie- en begeleidingsfase, één van de belangrijkste fasen in een proces dat moet leiden tot succesvolle pleegzorgplaatsingen.
Uitgangspunt van het beschreven onderzoek is een experimenteel ontwikkeld matchingsmodel, opgesteld door de Voorziening voor Pleegzorg Gelderland Noord en Midden. In dit model zijn de aanwezige pleegkind- en pleeggezinkenmerken onderzocht op hun volledigheid en juistheid door ze te toetsen aan wat in de internationale literatuur daarover bekend is. Daarnaast is aan een panel van pleeggezinbegeleiders het resultaat van deze vergelijking voorgelegd met de vraag welke van de kind en pleegouderkenmerken een rol spelen in de praktijk.
De uitkomsten van zowel de literatuurstudie als van het panelonderzoek hebben geleid tot een herziene matchingslijst die in de praktijk te gebruiken is, met als belangrijkste meerwaarde: gefundeerde kenmerken, die op basis van theorie, onderzoek en praktijk aantoonbaar een rol spelen in een juiste koppeling van een pleegkind aan pleegouders.
Daarmee is uiteraard nog geen garantie gegeven voor een altijd succesvol verlopend pleegzorgproces. Immers, te veel gebeurtenissen in het leven van het pleegkind, van zijn ouders, pleegouders en pleeggezin, kunnen daarop nog een invloed uitoefenen.
Voordeel is wel dat de voorgestelde systematiek in het gebruik de gelegenheid biedt tot het achteraf evalueren van alle op die wijze gematchte pleegkinderen en -gezinnen. Dit kan dan weer leiden tot bijstelling en verhoging van de praktijkwaarde.

Het juryrapport vermeldt ter onderbouwing van de toegekende prijs dat de auteurs op een zeer grondige wijze te werk zijn gegaan door een uitputtend overzicht te geven van de factoren die de kans op een succesvolle plaatsing vergroten of verkleinen. De nieuwe herziene lijst combineert op fraaie wijze praktijkbevindingen met een literatuuranalyse.
Geconcludeerd wordt dat een gedegen stap vooruit is gezet, niet alleen in theorie, maar ook de praktijk kan er zijn voordeel mee doen. Al met al een helder en goed leesbare scriptie die systematisch en consequent is opgebouwd, zodat de lezer de onderzoeksstappen goed kan volgen.

De boekversie van de bekroonde scriptie is sinds eind mei via de boekhandel verkrijgbaar.
Vanuit een enigszins onverwachte hoek is de pleegzorg in de schijnwerper gezet door een onderzoek naar een niet gemakkelijk onderwerp te bekronen. De weg die de pleegzorg overduidelijk is ingeslagen met zijn professionalisering, met methodiek en visie-ontwikkeling of met onderzoek dat de praktijk onderbouwt, werpt zijn vruchten af.
In toenemende mate zullen toekomstige pleegouders, pleegkinderen en pleegzorgbegeleiders het effect van de inhaalslag op de ambulante en residentiële hulpverlening merken: een gezins- en kindvriendelijke hulpverleningsvorm die kwalitatief voor niets onderdoet.

Noten

Dam, W. van, Nordkamp, S., & L. Robbroeckx. Passen en meten in de pleegzorg. Plaatsingsmethodiek nader onderzocht. Amsterdam, SW, 2000. ISBN 90 6665 360 40

Andere bekroonde werken:

Raadsen, M. en E.J. Knorth. Methodiekvernieuwing in de jeugdhulpverlening. De invoering van het taakvaardigheidsmodel in een residentiële behandelgroep. Amsterdam, SWP, 2000. ISBN 90 6665 358 2

Jongejan, C., Smit M., & E.J Knorth. Hulpverleningsplanning in de praktijk. Het perspectief van de groepsleiding. Amsterdam, SWP, 2000. ISBN 90 6665 359 0