artikel uit Mobiel 4, augustus/september 2000

Hormonen in de pleegzorg

Briefwisseling

Door: Michelle en Bert

Dag Bert,

Wat vind jij: gaat de vergelijking moeder worden en pleegmoeder worden, op? Van tevoren dacht ik wel eens: zwangerschap en bevalling zijn eigenlijk hetzelfde als pleegmoeder worden.
Aan beide beslissingen gaat meestal een lange periode van denken vooraf. Zullen we wel of zullen we niet? Praten, praten en dan toch maar doen.
De manier van oefenen is wel wat anders. Voor een zwangerschap zijn er negen maanden vol voorbereidingen voor de aanstaande ouders. Voor aspirant-pleegouders is de voorbereiding op de schone taak samengebald in uren, met één hoogtepunt in de week: de STAP-avond, die naadloos overgaat in de nacht. Want als je thuis komt, is er nog gesprekstof voor minimaal twee uur.
Vervolgens begint het wachten. Met een zwangerschap weet je het redelijk zeker: rond die datum is het zover. Met pleegzorg weet je het nooit zeker, en dan kan wachten lang duren….
Je eerste eigen baby hakt er flink in: je relatie, je leven, je instelling, alles waar je tot dusver vanuit ging, staat vanaf het moment van de geboorte op losse schroeven. Met pleegzorg is dat niet anders. De komst van twee zusjes in ons gezin, bracht iedereen uit balans. En om helemaal eerlijk te zijn: mezelf nog wel het meest.
Er was geen sprake meer van ratio, de emoties wonnen het moeiteloos. Dat heb ik eerder meegemaakt. Juist ja, bij de geboorte van onze eigen kinderen. Ik had en heb maar één focus en daar moest iedereen onder lijden. Ik kon niet bij mezelf op de rem trappen. En als klap op de vuurpijl leek het helemaal echt toen na zes dagen alsnog de (kraam)tranen kwamen: ik vind het zo moeilijk, terwijl het objectief gezien heel goed gaat (emotie boven ratio), onredelijkheid richting mijn man en vooral het onzekere gevoel waar ik geen weg mee weet. Doe ik het wel goed? Kan ik het wel? En heel vervelend: wil ik dit wel?
Na twee weken pleegmoederschap weet ik het zeker: het laat zich niet vergelijken. Het is vooral voor mijn gevoel totaal iets anders. Heel bevredigend, heel moeilijk, heel dankbaar, heel ingrijpend, heel onvoorspelbaar, heel gezellig en vooral heel hard werken. We zijn allemaal op zoek naar ons nieuwe plaatsje binnen het gezin. We zijn er nog lang niet, maar we komen er vast en zeker!

Michelle

Beste Michelle,

De vergelijking met zwangerschap en bevalling is voor een kinderloze man niet helemaal invoelbaar, maar het is een mooi beeld: de onzekerheid, de hoop, de pijn, de vreugde, de fundamentele veranderingen voor jezelf, je gezin en de onderlinge verhoudingen.
Je kinderen krijgen er ongevraagd een soort zusjes bij. Misschien leuke speelkameraadjes, misschien ook ettertjes, concurrenten, indringers. Je partner zal de beschikbare tijd en aandacht over meer personen moeten verdelen en voor jou geldt hetzelfde; dat is in ieder geval verlies. Wat daar tegenover staat is ongewis. Je gaat een grote verantwoordelijkheid aan; lukt het? Mag je het je gezin aandoen?
De twee zusjes gaan ook een avontuur aan: misschien is het wel heel leuk in jullie gezin, maar misschien wordt het de zoveelste teleurstelling. In ieder geval moet veel vertrouwds plaats maken voor een nieuwe wereld met veel onveiligheden. En de kans dat ze naar hun eigen ouders terug kunnen, is voorlopig kleiner geworden.
En dan zijn daar nog de ouders. Onmachtig blijkbaar, maar niet ongevoelig. In het beste geval kunnen zij de noodzaak van de uithuisplaatsing begrijpen, maar kun je er emotioneel ooit vrede mee krijgen? Is het te verkroppen dat anderen jouw kinderen dagelijks meemaken, terwijl je als ouder ze af en toe even mag bezoeken? Dat jouw kinderen misschien wel ‘papa en mama’ gaan zeggen tegen vreemden? Dat de kinderen, die jij gebaard hebt grotendeels uit je leven verdwijnen, op zijn minst voor een flinke periode. Een drama voor alle betrokkenen, dus.
We zullen er met z’n allen ons stinkende best voor doen dat jouw hoopvolle afsluiting ‘we zijn er nog lang niet, maar we komen er vast en zeker’ in een mooie vloeiende lijn zal verlopen. Investeren in pleegzorg verloopt echter vaak als investeren in beursfondsen. Op het ene moment investeer je je te pletter en is het rendement nihil of zelfs uiterst negatief. De volgende keer scoor je snel en verdwijnt de winst weer als sneeuw voor de zon en de derde keer komt het rendement op een volledig onverwacht moment en in overweldigende mate.
En eerlijk is eerlijk: toen ikzelf pleegvader was, had ik tijdens de plaatsingen vooral het gevoel dat het verblijf noodzakelijk en nuttig was, maar dat het alles bij elkaar nou niet echt vreugdevol was. Voor een deel van de kinderen is het daar ook bij gebleven. Voor een ander deel kwam het ‘rendement’ vele jaren later maar dan ook met kruiwagens tegelijk.
Kortom Michelle: weet dat je een uiterst nuttige, belangrijke, soms hele zware taak bent aangegaan. De ‘beloning’ die je er voor krijgt, is soms niet erg zichtbaar en meestal afwezig als je ‘m het hardst nodig hebt. Maar je wordt er wel een rijker mens van; daar kan geen optieregeling tegenop.

Bert