artikel uit Mobiel 2, april/mei 2000

Migranten- en vluchtelingenkinderen in de pleegzorg

thema: kleurrijke pleegzorg, 10 jaar later

Door: Kitlyb Tjin A Djie en Myrna McNitt
Stichting Family Continuity

Nederland heeft een divers samengestelde bevolking; alleen al Amsterdam heeft 150 nationaliteiten. 10 jaar geleden was deze constatering aanleiding om te gaan werken aan een kleurrijke pleegzorg. Een decen-nium verder weerspiegelt het aanbod van gezinnen in de pleegzorg die kleurrijke bevolkingssamenstelling nog steeds niet. Er is in de Pleegzorg nog weinig kennis van de problematiek waar veel migranten en hun kinderen mee te maken krijgen. Hun trauma n.l. land, familie, cultuur achterlaten, herhaalt zich bij hun kinderen wanneer die in een pleeggezin terechtkomen. Maar de specifieke behoeftes van deze kinderen worden nog steeds slecht gezien en gehoord.

Want stel je voor:

• je bent een baby of een jong kind en in jouw cultuur is het gewoon dat je de armen kent van vele 'moeders'. Als je in een pleeggezin wordt geplaatst wordt de wereld zoals jij die kent teniet gedaan. Is het dan verwonderlijk dat je jezelf troost door je af te wenden van de nieuwe wereld waarin je terecht bent gekomen?
• je zit op de basisschool. Jouw wereld is de grootfamilie, de buurt, de kinderen op school. In jouw cultuur houden vele opvoeders je in de gaten. Je wordt in een pleeggezin geplaatst, verliest alles wat vertrouwd is, en ook de bescherming van die vele 'opvoeders'. Is het gek dat je dwars gaat liggen?
• je bent een puber uit een migrantenfamilie. Je moet je aan de ene kant identificeren met jouw eigen familie en cultuur, en aan de andere kant leven in- en deelnemen aan een nieuwe cultuur. Dan kom je terecht in een pleeggezin, in een wereld die niet van jou is, maar die je wel als zodanig opeist. Je voelt je letterlijk 'misplaatst'. Is je boosheid dan onbegrijpelijk?

Welk antwoord komt tegemoet aan vragen van deze pleegkinderen? Pleegzorg is hier een bedreigend antwoord is als gaat om behoud van eigenheid. Vanuit deze optie is pleegzorg dan ook de laatste mogelijkheid waaraan gedacht moet worden.
Veel beter zou het zijn om hier over een divers aanbod van diensten te kunnen beschikken, te beginnen bij preventie.
Preventie en begeleiding die gericht zijn op herstel van krachten in het groot familiesysteem en het stabiliseren van dat systeem. Als hulp in deze fase niet voldoende steun biedt, dan is een familieplaatsing als volgende stap, de beste keus. Is er geen familielid beschikbaar, dan biedt plaatsing in het sociaal netwerk mogelijk uitkomst. Komt het desondanks toch tot een uithuisplaatsing buiten de familie of het netwerk, en dat behoort een uitzondering te zijn, dan kunnen cultuurplaatsingen, taalplaatsingen en religieplaatsingen als mogelijkheid worden bekeken.

De uitdaging voor de pleegzorg van de toekomst is om een realistisch pleegzorg aanbod te ontwikkelen, gebaseerd op een multiculturele samenleving, met oog en oor voor alle verschillen die daarbij horen. Kinderen krijgen dan de mogelijkheid hun eigenheid te behouden, ook bij opvoeding in een pleeggezin.