Sinds haar negende woont Tamara (14) bij Robin en Lilian de Vries.
Het is haar tweede pleeggezin. Aanvankelijk werd ze in een pleeggezin
geplaatst omdat haar ouders, beiden drugsgebruikers, niet in staat
waren voor haar te zorgen. Maar toen de pleegmoeder overleed, en in
1992 ook haar moeder Sabine stierf, moest Tamara opnieuw verhuizen.
Zo kwam ze bij het gezin de Vries terecht. Twee zomers later kwam
er een telefoontje van een medewerker uit een opvanghuis in Assen:
Tamara's vader, Ricardo, was overleden aan de gevolgen van drugsgebruik.
Tamara vertelt over het afscheid van haar vader.
Het bewuste telefoontje kwam in de zomer van 1994, op een zondagavond
om een uur of half twaalf. Tamara sliep al en Robin en Lilian besloten
haar niet uit bed te halen. Toen Lilian de volgende ochtend voorzichtig
tegen haar zei: 'Wij hebben een niet zo leuk telefoontje gehad' antwoordde
Tamara direct: 'Papa is dood'. Ze herinnert zich die ochtend nog heel
goed: 'Ik schrok omdat hij dood was. Ik zou hem nooit meer levend
zien'. Ze huilt terwijl ze over die herinnering vertelt.
Lilian: 'Het was des te triester omdat Ricardo een paar dagen voor
zijn dood nog tegen voogd Piet had gezegd, dat hij graag bij zijn
dochter op bezoek wilde gaan. Hij had een brief van Tamara gekregen
met een foto van haar erbij. De afspraak was dat zo’n bezoek
alleen onder begeleiding kon plaatsvinden. Eerst weigerde Ricardo
dat, maar later ging hij toch akkoord'.
De begrafenis
Twee dagen na het overlijden van Ricardo kwam de voogd bij het pleeggezin
langs om afspraken te maken over de begrafenis. Formeel regelt de
voogdij-instelling de begrafenis, maar door de goede verstandhouding
tussen voogd, Tamara en de pleegouders werd er aan de wensen van Tamara
en haar pleegouders gehoor gegeven.
Zo was de kist tot vlak voor de begrafenis open. Robin en Lilian wilden
dat graag voor Tamara omdat zij haar vader vijf jaar niet had gezien.
'In een gesloten kist zou iedereen kunnen liggen. Ze kunnen dan wel
zeggen dat je vader is overleden, maar het werkt anders wanneer je
hem als overledene zie,' aldus Lilian. Tamara kon nu ook haar vaders
krullenbos nog eens aanraken. 'Ik vond het een beetje eng omdat hij
dood was; ik was bang dat hij z'n ogen weer open zou doen', zegt ze.
Pleegvader Robin maakte op Tamara's verzoek foto's van haar vader.
Tamara zocht zelf de bloemen uit om op het graf van haar vader te
leggen: rode rozen en gipskruid en met een mooi rood lint eromheen.
Tijdens de begrafenisdienst las Tamara een zelfgeschreven brief aan
Ricardo voor. Ze schreef daarin hoe jammer ze het vond dat hij er
nu niet meer was, over dingen van vroeger, over het huwelijk van haar
ouders. De originele brief is het graf mee ingegaan. Kopieën
ervan bewaart Tamara als een dierbare herinnering.
De priester die de dienst leidde had de tragiek van het gebeuren goed
aangevoeld. Hij richtte zijn preek helemaal 'op het kind dat hier
in het geding is', op Tamara, herinnert Robin zich.
Voordat de kist werd gesloten, legde Tamara nog twee rozen en twee
chinese gelukspoppetjes aan weerszijden van het hoofd van Ricardo
en daarna hebben Tamara, Lilian, Robin en Piet gezamenlijk de kist
gesloten en hem naar zijn graf gebracht.
Van de begrafenisondernemer mocht Tamara meerijden in de lijkwagen
omdat ze haar vader zo lang niet had gezien, en ze de enige nabestaande
was. Lilian reed ook mee: ze wilde Tamara steunen tijdens zo'n verdrietige
laatste tocht. Familie en pleegfamilie sloten zich aan, en zo bracht
een kleine stoet haar vader naar de begraafplaats.
'Het was een gevoelige en sfeervolle begrafenis', zegt Robin.
Afscheid nemen en rouwen
Tamara zegt nu over het afscheid van haar vader: 'Ik kon toen niet
bevatten dat ik mijn vader nooit meer zou zien. Ik heb afscheid kunnen
nemen omdat papa in een open kist lag. Als de kist dicht was geweest,
dan was het net of hij mij niet had willen zien. Ook door de foto's,
die Robin had genomen, kon ik afscheid nemen. Maar toen ik mijn fotoalbum
daarna opendeed en een van die foto's zag, schrok ik toch wel. Op
mijn nachtkastje staan nu twee foto’s: één van
mijn moeder en één van mijn vader.'
De medewerker van het opvanghuis in Assen is naderhand nog twee keer
langs geweest. 'Hij bracht nog wat spullen van mijn vader, een elektrische
en een akoestische gitaar, een doos met foto's en een dagboek'. Tamara
vond het leuk iemand te ontmoeten die haar vader had gekend en ze
is vastbesloten 'eens op de gitaren te gaan spelen.'
Robin waardeert het dat het opvanghuis die twee gitaren voor Tamara
heeft weten te bewaren. Formeel vervallen namelijk alle eigendommen
bij een sociale begrafenis aan de gemeente. Hieruit betaalt men de
begrafeniskosten. Alleen als er wat overblijft gaat dat naar de nabestaanden.
Een week na de begrafenis zou het gezin op vakantie gaan. Maar voor
hun vertrek zetten ze eerst plantjes bij het graf van vader, en bezochten
het graf van Tamara's moeder. 'Pas toen konden wij rustig op vakantie
gaan’, zegt Lilian.
Op één van hun Noorse vakanties heeft Tamara een grote
steen meegenomen voor het graf van Ricardo. Op zijn graf stond alleen
een plastic paal met een nummer. Een buurvrouw heeft de steen bewerkt
en er zijn een vogel en Ricardo's naam op geschilderd. Op Sabine's
graf hadden vriendinnen een steen gelegd.
De tijd na het overlijden van vader was een moeilijke periode voor
Tamara. Ze vond echter veel steun in de wekelijkse telefoontjes van
haar tante Wendy. 'Maandag belde ze nog, en daarna hebben we samen
kleren gekocht.' Haar tante vertelt haar veel over haar vader en moeder
en af en toe bezoeken ze samen hun graf. 'Ze heeft me ook verteld
over de oorzaak van de dood van mijn moeder en vader. Ik wist niet
dat ze drugs gebruikten, ik dacht dat het medicijnen waren.'
Tante Wendy bewaart nog wat spulletjes van haar ouders, zoals sieraden.
'Ik heb al wel het horloge van mijn moeder, maar de andere sieraden
bewaart ze voor me, voor later', vertelt Tamara.
Boosheid en verdriet
Tamara is wel boos op haar vader omdat hij drugs gebruikte. 'Maar
ik wil niet aan deze gevoelens denken, of er over praten omdat hij
het misschien kan horen,' zegt ze.
'Tamara verdringt haar boosheid en verdriet', zegt pleegvader Robin
'al gaat ze er nu wel realistischer mee om dan in de eerste periode
na het overlijden van Ricardo. Maar ik ben ervan overtuigd dat die
boosheid en dat verdriet later naar boven zullen komen. Wij praatten
heel veel met haar over wat er gebeurd is. Natuurlijk mag je daar
boos, opstandig en verdrietig over zijn.'
Tamara geeft te kennen vaak aan de dood van haar vader en moeder te
denken: 'Ik weet niet of ik de dood van mijn vader heb verwerkt. Ik
kan er altijd met Robin en Lilian over kan praten. Soms doe ik dat
ook, en soms durf ik het niet. En als ik het doe, lucht het op. Op
zulke momenten voel ik dat ik echt bij hen hoor. Al heb ik ook wel
eens het gevoel dat ik niet bij hen hoor, omdat ik eigen ouders had'.
