artikel uit Mobiel 4, augustus 1999

Maakt betaling pleegzorg aantrekkelijker?

Door Carla van Noord
pleegmoeder

Betaling van pleegouders kan volgens de Nationale Gezinsraad (NGR) ertoe bijdragen dat meer mensen zich zullen aanmelden als pleegouder. Ook kan betaling bijdragen aan de verbetering van de status van het pleegouderschap. Maar hangt de toekomst van de pleegzorg alleen maar af van het wel of niet salariren van pleegouders, of hebben pleegouders ook andere beweegredenen om de zorg voor pleegkinderen op zich te nemen? Pleegmoeder Carla van Noord mist in het NGRrapport 'Arbeid en Pleegzorg in de 21e eeuw' juist die essentile vraag.

Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: al lezend in het rapport van de NGR bedenk ik dat hier oplossingen worden aangedragen, terwijl de vragen 'waarom worden mensen al dan niet pleegouder' en 'waarom blijven mensen al dan niet pleegouder' niet goed in kaart zijn gebracht. Want waarom melden mensen zich aan als pleegouder? De NGR veronderstelt haast een zakelijke afweging: de moeizame combinatie met betaalde arbeid en/of de vermindering van het gezinsinkomen zou er toe leiden dat mogelijke kandidaten besluiten zich niet aan te melden voor het pleegouderschap.
Ik denk dat bij de overweging om je als pleegouder aan te melden er veel meer (emotionele) overwegingen een rol spelen. Wanneer ik praat met aspirantpleegouders dan zijn zaken zoals het delen van ouderschap, het omgaan met eventuele gedragsproblemen, het weer afscheid nemen van het pleegkind en de veranderingen in het gezin veel belangrijker.
Ook bij mijn eigen overwegingen om pleegouder te worden waren deze zaken het belangrijkst. We hadden wel gehoord dat pleegzorg tijd kost, dat er minder tijd is voor hobbies en betaalde arbeid, maar eigenlijk beseften we pas tijdens de plaatsing hoeveel tijd pleegzorg kost. Tijd die daardoor niet meer beschikbaar was voor betaalde arbeid.

Ik ben het met de NGR eens dat de maatschappelijke druk op vrouwen om betaalde arbeid te verrichten steeds groter wordt. Heel wat keren heb ik moeten uitleggen waarom ik geen betaalde baan heb. En lang niet altijd werd dat begrepen. 'Hoe kan zon leuk, vrolijk kind nu zoveel tijd vergen.' Enige luiheid is mij wel toegedicht. Het zou voor mij veel uitmaken als de maatschappelijke erkenning voor mijn werk als pleegmoeder groter is. Hoewel ik het jammer vind dat alles in onze maatschappij steeds meer om geld draait, weet ik ook dat een rele financile vergoeding zeker bijdraagt aan deze erkenning. Zowel door de buitenwereld als in mijn eigen beleving. Ik wil niet als professional in dienst komen van een Voorziening voor Pleegzorg. Ik vind het pleegouderschap geen baan, maar een manier van leven. Wel vind ik het terecht als de overheid compensatie biedt voor de genvesteerde tijd. Door een rele vergoeding nu, en door het doorbetalen van pensioenpremies.

Een dergelijke vergoeding stelt mij ook in staat het pleegouderschap beter uit te voeren. Ik hoef minder uren betaald te werken, ik kan van dat geld een schoonmaakhulp inhuren. Iets waar ik in de afgelopen jaren in hectische periodes vaak naar verlangd heb, maar wat ik me toen simpelweg financieel niet kon veroorloven. Deze vergoeding moet dan gegeven worden bij alle pleegzorgplaatsingen en niet zoals Ren de Bot in het vorige nummer van MOBIEL stelt voor sommige vormen van pleegzorg. Elke plaatsing kost tijd. De een misschien wat meer dan de ander, maar geen enkele plaatsing doe je er als pleegouder even bij. Betaling alleen is niet voldoende stelde Peter Zevenhuizen al in datzelfde nummer van MOBIEL. Erkenning van pleegouders moet ook op allerlei andere terreinen worden gerealiseerd. Hij geeft daarvan een aantal goede voorbeelden. Juist het gebrek aan erkenning maakt dat pleegouders na verloop van tijd afhaken.

Maakt betaling het pleegouderschap nu aantrekkelijker? Ik denk dat het voor het werven van nieuwe pleegouders heel weinig uit zal maken. Betaling werkt wel statusverhogend. Het kan ook bijdragen aan het verlagen van de werkdruk van pleegouders. Maar de erkenning van pleegouders blijft op zoveel andere terreinen achter, dat het de vraag is of betaling alln voldoende is om pleegouders vast te houden.