artikel uit Mobiel 2, april 1999

Dagpleegzorg in Zuid-Holland Noord

thema: deeltijdpleegzorg: zorg op maat

doorHilly Scheers
coördinator dagpleegzorg Zuid-Holland Noord

Sinds 1995 bestaat het 'Samenwerkingsverband Dagpleegzorg Zuid-Holland Noord. Hierin werken voor de regio Gouda, Alphen aan de Rijn en Leiden, Duin- en Bollenstreek vier instellingen samen om 30 kinderen te helpen met dagpleegzorg. Die vier instellingen zijn de Stichting Regionaal Centrum Jeugdhulpverlening (RCJ) Midden-Holland, Stichting Rijnhove in Alphen aan de Rijn, Stichting Mare in Leiden en Stichting Jeugdzorg Den Haag Zuid-Holland Noord.

Dagpleegzorg is ontwikkeld binnen een Landelijk Praktijkexperiment in de periode van 1991 tot 1994, gekoppeld aan zes Boddaertcentra. De positieve uitkomsten van dit experiment waren aanleiding om onder meer in Zuid-Holland Noord een aanbod dagpleegzorg te realiseren.

Dagpleegzorg is een vorm van dagbehandeling voor kinderen die om uiteenlopende redenen niet de hele week thuis kunnen zijn. Dit kan te maken hebben met factoren in het kind zelf (bijvoorbeeld als het gaat om kinderen met bepaalde ontwikkelingsproblemen), of bij de ouders die door eigen problematiek (tijdelijk) onvoldoende in staat zijn hun kinderen de opvoeding te geven die zij nodig hebben.

Vaak is er sprake van een combinatie van factoren. De ouders en kinderen hebben dikwijls ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt, waarvan zij de gevolgen moeilijk kunnen verwerken. Meestal is er al eerder hulp geweest van bijvoorbeeld het maatschappelijk werk, de RIAGG, de school of een psycholoog, maar bleek deze hulp ontoereikend te zijn. De relaties in het gezin zijn echter nog wel zo goed dat er thuis voldoende basis is om samen verder te gaan.

Dagbehandeling betekent dat het kind een deel van de dag buiten het gezin wordt geplaatst. Dit kan bijvoorbeeld zijn op een Boddaert Centrum, waar kinderen na schooltijd in een groep opgevangen en begeleid worden.

Voor een aantal kinderen bleek het verblijf in zo'n groep niet het juiste antwoord te zijn, omdat dit te moeilijk of te bedreigend voor hen is. De kinderen hebben meer baat bij de rust, de duidelijkheid en de warmte van een ander gezin: een dagpleeggezin.

Bij dagpleegzorg wordt een kind opgevangen en begeleid in een dagpleeggezin. Het kind gaat hier op doordeweekse dagen na schooltijd tot en met het avondeten naar toe, en krijgt een positief opvoedingsklimaat aangeboden. Daarnaast krijgen de ouders intensieve begeleiding om tot een verbetering van de gezinssituatie en oplossing van de problemen te komen. Het doel van dagpleegzorg is dat een kind uiteindelijk weer helemaal thuis in een verbeterde situatie kan zijn.

Met andere vormen van dagbehandeling heeft dagpleegzorg gemeen dat de hulp erop gericht is uithuisplaatsing te voorkomen. De gemiddelde verblijfsduur van een kind in een dagpleeggezin is tweeënhalf jaar.

Ervaringen tot nog toe

Uitgangspunt binnen dagpleegzorg is het aanbieden van 'aanvullend ouderschap'. Dit betekent dat het dagpleeggezin de ouders niet vervangt en de verantwoordelijkheid voor het kind ook niet van hen overneemt. Binnen de training aan aspirant-dagpleegouders wordt hier uitvoerig bij stil gestaan, evenals bij eventuele loyaliteitsproblemen bij de dagpleegkinderen. Immers een dagpleegkind 'verkeert' in twee gezinnen; het kind woont thuis, maar gaat dagelijks naar het dagpleeggezin waar het ook banden mee krijgt.

Voor het slagen van een dagpleegzorgplaatsing is daarom een goede samenwerking tussen ouders, dagpleegouders en de maatschappelijk werker dagpleegzorg essentieel. Deze laatste begeleidt naast de ouders van het kind apart ook het dagpleeggezin.

Daarnaast zijn er regelmatig uitwisselingsgesprekken tussen de ouders, de dagpleegouders, en de maatschappelijk werker dagpleegzorg om met elkaar af te stemmen en op één lijn te komen.

In de 'matchingsfase' wordt in een wederzijdse kenningsmakingsperiode de tijd genomen om tot goede samenwerkingsafspraken te komen. Het is daarbij belangrijk is dat er een basis van vertrouwen is, en dat het 'klikt' tussen ouders en dagpleegouders. Er zal immers regelmatig contact tussen de direct betrokkenen zijn, zoals bij het halen en brengen van het kind.

Enige maanden na de plaatsing wordt met ouders, dagpleegouders en het team dagpleegzorg(bestaande uit de coördinator, de pedagoog/psycholoog en de maatschappelijk werker) een eerste bespreking van een behandelingsplan gehouden.

Van het gemaakte plan krijgen ouders en dagpleegouders een afschrift en dit plan dient als leidraad voor de komende periode. Ieder half jaar wordt in dezelfde samenstelling het plan bijgesteld.

Tussentijds zijn er verschillende contacten tussen de ouders, dagpleegouders en maatschappelijk werker. Verder worden er regelmatig intervisiebijeenkomsten voor dagpleeggezinnen gehouden om ervaringen met elkaar uit te kunnen wisselen en specifieke thema's te bespreken.

Het meest wezenlijke therapeutische instrument bij dagpleegzorg is het dagpleeggezin zelf. Vanuit de hulpvraag van het kind gezien bieden dagpleeggezinnen: structuur, een modelfunctie, opvang en groeibevordering.

Voor hun zorg ontvangen dagpleeggezinnen een onkostenvergoeding van ƒ 11,&endash per dag. Een plaatsing is minimaal drie dagen per week en maximaal vijf doordeweekse dagen en per plaatsing wordt een vast aantal dagen afgesproken.

Bij dagpleegzorg is het belangrijk dat het eigen gezin en het dagpleeggezin qua afstand niet te ver uit elkaar wonen, anders is plaatsing praktisch niet haalbaar.

Tot nu toe worden de dagpleeggezinnen geworven via geanonimiseerde kindgerichte advertenties in regionale kranten en huis aan huis bladen, en worden er wijkbrieven verspreid. Maar er is nog steeds behoefte aan uitbreiding van ons dagpleeggezinnen bestand!

Bent u geïnteresseerd? Neem dan contact op met de coördinator dagpleegzorg Zuid-Holland Noord, tel. 0182-573933