door Baukje Burggraaff en
Nelleke Visscher
redactie Mobiel
Een vakantie in een pleeggezin,
één keer in de maand bij pleegouders
logeren, of elke dag na schooltijd naar je dagzorggezin.
In sommige gezinssituaties is dit net de extra lucht,
waardoor een kind niet uithuisgeplaatst hoeft te worden.
Het deeltijds inschakelen van anderen bij de zorg voor
pleegkinderen is dan ook niet weg te denken uit de
pleegzorg. Toch laat een inventarisatie door MOBIEL onder
de Voorzieningen voor Pleegzorg zien dat
deeltijdpleegzorg in alle opzichten een bescheiden plaats
inneemt in het zorgaanbod.
Vakantiepleegzorg,
weekendopvang, gastgezin of dagpleegzorg, het zijn
varianten van deeltijdpleegzorg die de meeste
Voorzieningen voor Pleegzorg in Nederland wel aanbieden.
Gemene deler is 'de opvang van kinderen in een pleeggezin
voor een zeer beperkte periode: voor één of
meerdere weekenden per maand, een korte vakantieperiode
of een aantal dagdelen per week. Deze ondersteuning van
kind en gezin gebeurt in of vanuit een
hulpverleningskader, en moet een aanvullende waarde
hebben In veel gevallen kan hiermee een zwaardere vorm
van hulpverlening worden voorkomen.'
In deze omschrijving
van deeltijdpleegzorg kunnen veel voorzieningen zich
vinden zo blijkt uit de inventarisatie door MOBIEL onder
26 Voorzieningen voor Pleegzorg. De inventarisatie geeft
een indruk geven van de positie, omvang en betekenis van
de deeltijdpleegzorg.
Groeiende
trend
Verhoudingsgewijs gaat
het om een gering aandeel van het totaal aantal
pleegzorgplaatsingen, zo maakte de inventarisatie al snel
duidelijk. 'De percentages zijn klein, minuscuul zelfs,
als je kijkt naar het aantal nachten en het aantal
kinderen'. Weekend- en vakantieplaatsingen nemen
gemiddeld zo'n 7 tot 11 % in beslag. Voor dagpleegzorg
komt het percentage niet eens boven de 1%. Uit een nog
niet afgerond onderzoek van het Bureau Landelijke
Voorlichting Pleegzorg komt datzelfde beeld naar voren:
het aanbod is er wel, maar in geringe mate. Wel laten
deze voorlopige cijfers over de jaren 1996 &endash 1999
een groeiende trend zien in het aantal aanvragen en
plaatsingen voor deeltijdpleegzorg.
Zorg op maat
De Voorzieningen voor
Pleegzorg willen met hun aanbod van deeltijdpleegzorg
graag 'zorg op maat bieden'. Voor de ene situatie kan dat
betekenen dat 'met een vakantieplaatsing zowel het kind
als de (pleeg)ouders er even tussenuit zijn waardoor een
kind langer thuis kan blijven wonen of een
pleeggezinplaatsing langer kan voortduren'. In een andere
situatie, bijvoorbeeld 'bij gehandicapte kinderen die
voor langere tijd in een tehuis wonen en waar geen
contact meer is met de ouders, kan het soms een
mogelijkheid zijn om het kind kennis te laten maken met
het 'gewone' gezinsleven. Ook sommige internaten, die in
de weekenden dicht zijn, zoeken op deze manier een plek
om kinderen onder te brengen. Voor de Opbouw, die de
opvang van alleenstaande minderjarige asielzoekers tot
haar taak rekent, komt daar nog bij dat gast- weekend of
vakantiegezinnen een gelegenheid bieden om kinderen in
een gezinssituatie te laten kennismaken met de
Nederlandse cultuur.
Specifieke
problemen
Weekend- en
vakantieopvang blijken over het algemeen wel goed te
lopen, zo geven bijna alle voorzieningen aan. Over
dagpleegzorg worden in dit opzicht nauwelijks uitspraken
gedaan. Wel wijzen verschillende voorzieningen op de
specifieke problemen van deeltijdpleegzorg en de
zorgvuldige begeleiding die vereist is.
'Voor kinderen is het
vaak heel verwarrend om met twee opvoedingssituaties
geconfronteerd te worden en soms zal een kind met
moeilijk gedrag die twee opvoedingssituaties ook tegen
elkaar uit proberen te spelen'. Expliciet wordt gezegd
dat 'de afstemming en begeleiding van de pleeggezinnen
goed geregeld moeten zijn omdat het een ingewikkelde vorm
van pleegzorg is, met voor kinderen soms een heel totaal
andere opvoedingsaanpak en regels die heel verschillend
kunnen zijn'.
Organisatie
Hoe is die begeleiding
dan geregeld, vroegen wij de voorzieningen. Is er een
speciaal voorbereidingsprogramma, krijgen pleegouders
specifieke begeleiding, en is nazorg ook een zorg van de
voorzieningen?
Tweederde van de
voorzieningen geeft aan dat de selectie en voorbereiding
van deeltijdpleegouders veelal op eenzelfde manier
gebeurt als bij reguliere pleegzorg. Vaak worden het
STAP-programma en TOP-programma ingezet bij de
voorbereiding van de pleegouders. Een enkele voorziening
organiseert een extra voorbereidingsavond bijvoorbeeld
voor dagpleegzorg waar dan specifieke zaken aan de orde
komen.
Bij de William
Schrikker Stichting worden deeltijdpleegouders niet
verplicht deel te nemen aan het STAP-programma. Voor
weekend- en vakantiepleegouders die uit het netwerk van
het kind komen volstaat men met een aangepast
netwerkonderzoek. De Gereformeerde Pleegzorg Utrecht
volstaat met praktische voorbereiding als afspraken
e.d.
Circa tweederde deel
van de voorzieningen probeert ook in dezelfde begeleiding
te voorzien als bij fulltime pleegzorg. Meestal doet men
het zelf, in een enkel geval wordt de begeleiding aan de
plaatser overgelaten. De begeleidingsfrequentie is
afhankelijk van de situatie.
Ook aan nazorg
besteden de voorzieningen bij weekend- en
vakantieplaatsingen de nodige aandacht, zo geven zij
bijna allemaal aan, zij het soms wat minder intensief dan
bij reguliere pleegzorg. Als er behoefte aan is kan het
in de meeste gevallen geregeld worden. Er wordt een
evaluatiegesprek gehouden en men vraagt de pleegouders of
zij geïnteresseerd zijn in een eventuele volgende
plaatsing.
Financiële structuur
noodzakelijk
'Een groot probleem
van de deeltijdpleegzorg is het gebrek aan
financiële structuur, terwijl die wel dringend
noodzakelijk is', laat een voorziening weten. En men
staat hierin niet alleen. Een vijfde deel van de
voorzieningen wijst hier op. 'Deeltijdpleegzorg is bij de
wet niet goed geregeld. De consequentie daarvan is dat we
er feitelijk geen budget voor krijgen. De VVP betaalt zo
mogelijk uit eigen middelen of het wordt verhaald bij de
plaatser. In financieel opzicht zijn er met
deeltijdpleegzorg altijd problemen, niemand heeft er een
budget voor.'
Het ontbreken van die
eigen financiële structuur voor deeltijdleegzorg
wordt ook duidelijk als we de voorzieningen naar de
vergoedingen voor de pleegouders vragen. Voor veel
voorzieningen is het een heel geschuif met potjes om de
deeltijdpleegouders een tegemoetkoming in de kosten te
betalen. Het lijkt er wel op of ieder het op zijn eigen
manier regelt of 'ritselt'. De hoogte van de vergoedingen
verschilt dan ook per voorziening. Bijna een derde deel
van de voorzieningen volgt de reguliere
pleegzorg.
|
Reguliere
pleeggezinvergoeding per dag
0 t/m 8 jaar ƒ
19,73 per dag
9 t/m 11 jaar ƒ
21,86 per dag
12 t/m 15 jaar
ƒ 24,99 per dag
16 t/m 17 jaar
ƒ 28,83 per dag
18 t/m 20 jaar
ƒ 29,75 per dag
|
Bij andere
variëren de bedragen van: helemaal niets, ƒ
11,&endash per dag, ƒ 12,50 per dagdeel tot ƒ
25,&endash of ƒ 37,50 per weekend. Een enkele noemt
voor dagpleegzorg een bedrag van ƒ 10,&endash per
dag en een heel enkele voorziening geeft aan een
reiskostenvergoeding te betalen.
Een volwaardige vorm van
pleegzorg
Bijna alle
voorzieningen beschouwen deeltijdpleegzorg als een
volwaardige vorm van pleegzorg. Met de trend van minder
uithuisplaatsingen winnen de verschillende varianten aan
importantie, zo geven zij aan. Voor kind en ouders kan
het precies die ondersteuning en zorg op maat bieden
waardoor verderstrekkende maatregelen niet genomen hoeven
te worden. Deeltijdpleegzorg verdient zeker in al zijn
varianten verder ontwikkeld te worden in de toekomst. Wel
wordt er onmiddellijk aan toegevoegd dat daar een
adequate 'eigen financieringsvorm bij hoort'.
