thema-artikel uit Mobiel 3, juni 1998 Pleegouder worden? Wat en wie kom je tegen?

thema: verwachtingen rondom pleegzorg

Door José van Gastel

Na lang te hebben geaarzeld, voegt meneer De Vries de daad bij het woord en pakt de telefoon om informatie over pleegzorg aan te vragen. Steeds weer kwam het gevoel naar boven 'iets voor kinderen te willen doen die niet meer thuis kunnen wonen '. In het gezin werd er al jaren over gepraat. Maar het is bij het lezen van een foldertje en een documentaire op TV gebleven. Nu is dan toch het moment gekomen om eens uit te zoeken of pleegzorg misschien iets voor hen is. Pleegouder worden? Wat en wie kom je tegen? In dit artikel leest u over de organisatie van de Voorzieningen voor Pleegzorg. Hoewel niet iedere Voorziening identiek is georganiseerd komen ze in grote lijnen overeen.

Voorlichting en werving

Een vriendelijke telefoniste van een Voorziening voor Pleegzorg (VvP) staat meneer De Vries te woord en ze noteert zijn naam en adres. Hij krijgt per omgaande een informatiepakket over pleegzorg toegestuurd en een uitnodiging voor een informatiebijeenkomst over pleegzorg. Die avond wordt verzorgd door een voorlichter van de VvP en er is een ervaren pleegouder bij aanwezig. Je kunt er al je vragen stellen over het pleegouder worden, zo staat het in de brief. En het is vrijblijvend.
Meneer en mevrouw De Vries maken graag gebruik van dit aanbod en mevrouw De Vries vult de antwoordstrook in om te kennen te geven dat ze komen. Op de avond zelf zijn ook andere belangstellenden voor pleegzorg aanwezig. De voorlichter legt uit dat de VvP veel energie stopt in de voorlichting en werving van nieuwe pleegouders. De pleegouder vertelt uitvoerig over de eigen ervaringen in pleegzorg en over de pleegkinderen. Uitgebreid komt aan de orde waar pleegouders aan moeten voldoen en hoe de verdere aanmeldingsprocedure in elkaar zit.

Voorbereiding & selectie

Meneer en mevrouw De Vries sturen na de informatiebijeenkomst het aanmeldingsformulier, de medische verklaring en de verklaring waarmee de VvP een juridisch akkoord kan opvragen. Een paar weken later belt een maatschappelijk werker op om een afspraak te maken voor een huisbezoek. Die maatschappelijk werker houdt zich bezig met de voorbereiding en selectie van pleegouders. In het eerste huisbezoek komen zaken aan de orde die tijdens de informatiebijeenkomst niet besproken zijn. Het gaat om persoonlijke onderwerpen. Ook wordt besproken of en wanneer meneer en mevrouw De Vries aan het voorbereidingsprogramma kunnen beginnen. De eerste selectiecriteria zijn hierbij natuurlijk van belang: er mag geen sprake zijn van een strafblad, je moet ouder zijn dan 21 jaar en je gezondheid mag geen belemmering vormen om voor een pleegkind te zorgen.

Training en rapportage

Het voorbereidingsprogramma wordt verzorgd door een maatschappelijk werker van de VvP en een ervaren pleegouder. Beiden zijn hier speciaal voor opgeleid. Deze medewerkers heten (STAP)trainers. De medewerker van de VvP is bijna altijd dezelfde maatschappelijk werker die voorafgaand aan de cursus thuis is geweest.
Het voorbereidingsprogramma bestaat uit een aantal bijeenkomsten en enkele huisbezoeken. Tijdens de bijeenkomsten wordt samen met andere aspirant-pleegouders ingegaan op pleegzorg-specifieke onderwerpen als samenwerking, hechting, afscheid, gedrag van pleegkinderen, oudercontacten etc. De trainers helpen je in de voorbereiding stap voor stap een keuze te maken: Past pleegzorg bij je gezin? Zo ja, welke vorm van pleegzorg? Deze voorbereidingsbijeenkomsten vormen niet alleen een goede voorbereiding op pleegzorg, maar zijn ook selectief van aard.
Na enkele huisbezoeken wordt een rapportage gemaakt over ieder aspirant-pleeggezin en, in samenspraak met de trainers, een aanbod binnen pleegzorg geformuleerd. De fase van voorbereiding en selectie zit erop. Na goedkeuring door het pleeggezin wordt de rapportage definitief en is het pleeggezin klaar voor het opvangen van een pleegkind. De familie De Vries is uiteindelijk beschikbaar voor crisisopvang voor kinderen tussen de 6 en 12 jaar.

Bemiddeling oftewel matching

Het gezin komt nu op de wachtlijst te staan en krijgt te maken met een nieuwe medewerker van de VvP: de bemiddelaar. Deze is verantwoordelijk voor een goede koppeling ('matching ') tussen de vraag naar een pleeggezin en het beschikbare aanbod van pleegouders. In feite gaat het om het verhaal bij ieder potje past een dekseltje (lees: bij ieder pleegkind past een pleeggezin).
Afhankelijk van bij welke Voorziening je hoort, is het misschien anders geregeld. Zo kunnen er voor de bemiddeling van de langdurige pleegzorg, de crisisopvang en deeltijdpleegzorg (weekend- en vakantie-opvang) verschillende medewerkers verantwoordelijk zijn. Soms is het een en dezelfde persoon. Zodra deze medewerker meent een geschikte matching te kunnen maken, neemt hij of zij contact op.
Het wachten duurt lang voor de familie De Vries: na twee maanden belt meneer De Vries eens op om te informeren hoe het ervoor staat. Twee keer was er bijna sprake van een matching geweest. Na het verzoek van de plaatser om een pleeggezin, was de vraag toch weer ingetrokken.

Begeleiding, deskundigheidsbevordering en nazorg

Na drie maanden wachten gaat de telefoon. Het is de bemiddelaar van de VvP. Of er een elfjarig meisje bij familie De Vries terecht kan? Diezelfde avond is alles geregeld. Twee maatschappelijk werkers (een plaatser en een pleegzorgwerker van de VvP) hebben het meisje gebracht. De pleegzorgwerker zal het pleeggezin tijdens de plaatsing begeleiden. Dit betekent: regelmatig komen, praten, adviseren, pleegzorgcontract regelen, in oudercontacten ondersteunen, zaken uitzoeken en helpen regelen. Bovendien kunnen meneer en mevrouw De Vries de pleegzorgwerker bellen wanneer dat nodig is.
De VvP 's zorgen naast begeleiding ook voor verdere ondersteuning aan de pleegouders tijdens de plaatsing in de vorm van thema-bijeenkomsten en deskundigheidsbevordering. Als de plaatsing is beëindigd, wordt in meer of mindere mate - afhankelijk van de Voorziening - aandacht besteed aan nazorg. En bij een volgende plaatsing zal zo mogelijk dezelfde pleegzorgwerker er voor de familie de Vries zijn. De familie staat er dus niet alleen voor. Dat geeft een goed gevoel!

De pleegzorgorganisaties

Voeg je - net als meneer de Vries - de daad bij het woord dan kom je doorgaans eerst terecht bij een Voorzieningen voor Pleegzorg. Maar je kunt ook te maken krijgen met organisaties als de William Schrikker Stichting en de Sociaal Pedagogische Dienst, bijvoorbeeld als je voor een gehandicapt pleegkind wilt gaan zorgen. Mocht je in je pleeggezin een buitenlands pleegkind gaan opvangen, dan zal de plaatsing en begeleiding vanuit stichting de 'Opbouw ' geregeld worden. Therapeutische pleegzorg wordt verzorgd door de Therapeutische Gezinsverpleging (TGV): het gaat dan om kinderen die extra (therapeutische) begeleiding nodig hebben. Sommige VvP 's werken niet met de TGV, maar hebben zelf therapeutische deskundigheid in huis.
Ten slotte vermelden we hier nog Netwerkpleegzorg. Dit is een aparte pleegzorgvariant. Het behelst het opvangen van een kind van familie of bekenden. Wilt u daar meer over weten dan verwijzen wij u naar Mobiel nr. 1 van dit jaar. Netwerkpleegzorg komt daar uitgebreid aan de orde.