artikel

Door Nelleke Visscher en Kees Vreeburg,
Redactieleden Mobiel

De 'Notitie Speerpunten verbetering pleegzorg', die eind vorig jaar werd uitgebracht door het ministerie van VWS, is voor de pleegzorg een belangrijke beleidsnotitie. Mobiel heeft er in de afgelopen nummers al de nodige aandacht aan besteed. In december gaven een drietal kopstukken uit de pleegzorg hun visie, in februari deden ervaren pleegouders van zich spreken en nu, zo vlak voor de 2e Kamer verkiezingen, is de politiek aan de beurt.

De bekendheid met de problemen van de pleegzorg en zelfs met de notitie stemt echter niet in alle gevallen tot optimisme. Hoogste tijd voor de pleegzorg om meer lawaai te gaan maken in Den Haag?

Wat kan de pleegzorg de komende vier jaar van het politieke beleid verwachten? Het tekort aan pleeggezinnen, verbetering van de positie van pleegouders in materieel, immaterieel en juridisch opzicht, kortom er valt nog genoeg te verbeteren in de pleegzorg. Daar is iedereen het wel over eens.

Maar aan welke concrete verbeteringsvoorstellen denken politici nu eigenlijk? Mobiel legde een viertal vragen hieromtrent voor aan de pleegzorg-portefeuillehoudsters van vijf politieke partijen: D'66, het CDA, de VVD, de PvdA en Groen Links.

Met het verschijnen van de 'Notitie Speerpunten verbetering (curs. red.) pleegzorg' en met de 2e Kamer verkiezingen in het zicht verwachtte de redactie kernachtige uitspraken en heldere visies over de pleegzorg te kunnen ontwaren bij de politici.

Niets is minder waar gebleken. Pleegzorg leeft niet echt in Den Haag. De bekendheid met datgene wat er binnen de pleegzorg speelt is bij een enkele partij redelijk tot goed (D'66 en PvdA)paraat, andere partijen hebben slechts een vage notie van wat er speelt (VVD en Groen Links) en het CDA, toch de gezinspartij bij uitstek, liet al helemaal niets van zich horen.

Wij hebben de politieke visies op pleegzorg voor de Mobiellezers in kaart gebracht. Oordeelt u zelf aan de hand van de vragen over datgene wat de politiek de komende vier jaar met de pleegzorg voor heeft.

Het tekort aan pleeggezinnen is de afgelopen jaren flink toegenomen, wat denkt uw partij hieraan te doen?

Binnen D'66 verkeert de discussie over de aanpak van het tekort nog in een beginstadium. De veronderstelling is dat de combinatie van werken en zorgen een van de oorzaken van het tekort is. Wellicht kan het pleegouderschap aantrekkelijker worden gemaakt door een betere financiële vergoeding.

D'66 vindt echter dat het probleem nog te weinig in kaart is gebracht, en pleit daarom in de eerste plaats voor een onderzoek naar de omvang van het tekort en de financiële haalbaarheid van een betere betaling van pleegouders.

Zo'n onderzoek zal uit moeten wijzen of een betere financiële vergoeding een bijdrage levert aan vermindering van het tekort aan pleeggezinnen. Die onderzoeksvraag moet echter wel vanuit het veld worden geïnitieerd.

Ook Groen Links pleit voor een inventarisatie van de oorzaken van de problemen. Maar alleen al door een betere organisatie van de pleegzorg denkt men de pleegzorg beter te kunnen laten functioneren. Selectie, werving en voorlichting wil men helderder hebben.

Evenals D'66 ziet de VVD de combinatie van werken en zorgen als een van de belangrijkste mogelijke oorzaken. Verder vindt de VVD het een taak van de overheid om - samen met de organisaties - te kijken naar de onkostenvergoeding en vooral na te gaan of deze vergoeding nog wel reëel is.

De PvdA is het meest concreet in de beantwoording van onze vraag. Deze partij is van mening dat er drie dingen moeten gebeuren om het tekort op te heffen. Allereerst een intensivering van de begeleiding van pleegouders. Daarnaast zal er ook geld moeten komen om het aantal plaatsen te verhogen, vooralsnog naar het niveau van vóór de decentralisatie, te weten 9500 plaatsen. Ten derde vindt men dat voorlichting en werving geïntensiveerd moeten worden om dit niveau ook werkelijk te bereiken en te behouden.

Voor welke materiële en immateriële ondersteuning voor pleegouders gaat uw partij zich de komende vier jaar sterk maken?

D'66 heeft de nodige aarzelingen wanneer de aanpak van het pleegoudertekort zich uitsluitend richt op een financiële oplossing.

De - voor de pleegzorg zo kenmerkende - combinatie van idealisme en inkomen is een groot goed, en met name het idealisme van pleegouders ziet men als een noodzakelijke voorwaarde bij deze vorm van jeugdzorg.

Daarom denkt deze partij ook door een betere training en ondersteuning van pleegouders het pleegouderschap aantrekkelijker te kunnen maken.

Ook Groen Links koestert het idealisme van de pleegouders. Een betere betaling is ook voor deze partij niet een eerste optie. Wel vindt men dat de vergoeding reëel moet zijn.

Voor wat betreft de immateriële ondersteuning pleit men voor een heldere begeleiding.

En ook de PvdA wil zich sterk maken voor intensivering van de begeleiding van pleegouders, zowel om pleegouders te behouden, als om potentiële pleegouders de stap te laten zetten om zich op te geven. Daarvoor wil men het normbedrag per capaciteitsplaats verhoogd zien van de huidige ƒ 13.000 naar ƒ 15.000

Wat is de visie van uw partij op de positie van pleegouders? Vrijwilligers of - zoals in sommige buurlanden - betaalde partners met een goede juridische status?

D'66 pleit voor een goede juridische status van de pleegouders. Men erkent dat die positie momenteel niet duidelijk is, terwijl het belang van het kind gebaat is bij helderheid.

Die helderheid moet komen vanuit de politiek, maar ook van de pleegouders zelf, vindt D'66.

Groen Links wil dat de positie van pleegouders wettelijk wordt vastgelegd. Voor pleegouders moet er een eigen, aparte, inspraakmogelijkheid komen. Maar waar en hoe, daarover is men niet duidelijk.

De VVD geeft aan dat pleegouders als aparte groep geen gesprekspartners zijn. Men zou het dus een goede zaak vinden wanneer de POR's een juridische status zouden krijgen.

Wel staat de VVD aarzelend tegenover pleegouderschap met een arbeidsovereenkomst. Men vindt dit moeilijk te realiseren, bovendien is er het gevaar van een verzakelijking in de verhouding met het kind. Het idealisme zou dan op de achtergrond kunnen raken.

De PvdA wil de komende tijd nadenken over andere vormen van pleegzorg. Salariëring van pleegouders in plaats van uitsluitend onkostenvergoeding vindt men niet onbespreekbaar. Alle voor- en nadelen zullen de revue moeten passeren. Mede aan de hand van het in voorbereiding zijnde rapport van de Nederlandse Gezinsraad hierover zal men een standpunt bepalen.

Daarnaast wil men dat de gevolgen van de nieuwe OTS-wet, waardoor pleegouders en kinderen meer in onzekerheid leven dan voorheen, nader moeten worden onderzocht.

Tot slot bepleit de PvdA om naast de (wettelijk verplichte) cliëntenraden, een inspraakmogelijkheid voor pleegouders te creëren. Men vindt het van belang om de zienswijze van pleegouders te vernemen over diverse zaken die de pleegzorg betreffen.

Hoe luidt de reactie van uw partij op de Speerpuntennotitie?

D'66 beschouwt de Speerpuntennotitie als een 'stand van zaken notitie'. Een goede en praktische - maar enigszins cleane - notitie, geschikt om de discussie verder op te starten. De notitie bevat echter geen visie op de toekomst.

D'66 is van mening dat nu de tijd van reorganisaties voorbij is, het de hoogste tijd wordt voor een inhoudelijke discussie over pleegzorg en daarvoor is een toekomstvisie noodzakelijk.

Die toekomstvisie kan echter niet alleen vanuit de politiek komen, maar moet ontwikkeld worden samen met de pleegzorg/pleegouders/organisaties.

Groen Links wijst ook op het ontbreken van een visie op de pleegzorg in de Speerpuntennotitie. Die visieontwikkeling gaat kennelijk zeer traag binnen de pleegzorg. En dat is iets wat de pleegzorg zichzelf aan moet trekken. Men komt er niet door de zaak weer uit te besteden aan een projectgroep en een stuurgroep. Het suddert allemaal te veel voort, zo vindt men.

Ook de PvdA signaleert het ontbreken van een visie op de langere termijn èn concrete voorstellen tot verbetering op de korte termijn in de Speerpuntennotitie. Met het instellen van een projectgroep en stuurgroep zijn we er niet. Daarom heeft de PvdA in het laatste overleg met de staatssecretarissen van VWS en Justitie in januari jl. gevraagd om een verhoging van het normbedrag en een inventarisatie van de tekorten vóór 1 mei a.s.

Zowel D'66 als de VVD geven tot slot aan dat de pleegzorg veel intensiever contact moeten zoeken met de politiek. Vooralsnog maken pleegouders en werkers veel te weinig lawaai in Den Haag. De bereidheid om zo snel mogelijk met de verschillende partijen tot een gesprek te komen over de problemen in de pleegzorg is er, zeggen de D'66ers.

Bij de VVD zou men ook graag meer vernemen over inzichten en opvattingen die er in het veld leven. En is de Speerpuntennotitie daar dan niet een weerslag van?

Helaas had de pleegzorgportefeuillehouder van de VVD die niet gezien, noch gelezen, noch had men de discussie hierover in de Tweede Kamer gevolgd...