artikel uit Mobiel 1, februari 1998 Kind van een bekende opvangen .... Is dat nou ook pleegzorg?

door Riet Portengen

Familie en sociale netwerkplaatsingen staan volop in de aandacht. Wie kent ze niet uit eigen ervaring: kinderen die (tijdelijk) niet meer bij hun ouders kunnen wonen en opgevoed worden door familie, buren of kennissen?

Binnen de pleegzorg hebben deze plaatsingen - kortweg netwerkplaatsingen - altijd al bestaan. Netwerkpleegzorg sluit goed aan bij de heersende opvatting om hulp aan ouders en kinderen, zo kort mogelijk, zo licht mogelijk en zo dicht mogelijk bij de eigen omgeving te laten plaatsvinden.

In dit themagedeelte richt Mobiel specifiek de aandacht op familie- en netwerkpleegzorg. De overgang van informele opvang naar formele pleegzorg vindt plaats wanneer er een hulpvraag is, en een Voorziening voor Pleegzorg de begeleiding op zich neemt. Maar hoe verlopen dan de procedures en welke mogelijkheden bieden familie- en netwerkverbanden voor de begeleiding? Geeft bijvoorbeeld het sterker maken van de betrokkenen - 'empowerment' wordt dit begrip in een bijdrage genoemd - goede uitgangspunten voor de praktijk? En dan de plotselinge rolverandering: je bent oma, vriendin van moeder of onderwijzeres en dan ben je opeens ook pleegouder. Dat betekent niet alleen verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van het kind, maar ook overleggen met je dochter, je vriendin of de ouder van je leerling over de opvoeding en allerlei alledaagse dingen. Hoe ervaart men dat?

In twee interviews vertellen pleegouders over hun ervaringen en voor welke dilemma's zij kwamen te staan. Het thema netwerkpleegzorg overziend kunnen we stellen dat deze vorm van pleegzorg met recht wordt gezien als een te onderscheiden vorm van de 'bestandspleegzorg'. Met nadruk te onderscheiden: het is geen vervanging van of een beter alternatief voor bestandspleegzorg. Er blijft een groep kinderen die binnen hun familie of sociale netwerk geen plekje in een gezin vinden en waarvoor bestandspleegouders hard nodig zijn!

Riet Portengen is medewerker bij het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) te Utrecht.