artikel uit Mobiel 6, december 1997 Contact met je ouders is als water voor je wortels

door Esther Tijssen

Op de pleegzorgdag in mei van dit jaar vertelde ex-pleegkind Esther Tijssen op een geheel eigen wijze hoe belangrijk het contact met de eigen ouders voor een pleegkind is. Ze had een aantal kamerplanten meegenomen om haar verhaal te illustreren. Want pleegkinderen zijn net als kamerplanten. Ze zijn verpot - maar verloochen nooit de oorspronkelijk wortels!

Een pleegkind zie ik als een kamerplant, die in een andere pot is gezet. In de pot, waarin hij stond, groeide hij onvoldoende. Misschien omdat de grond te arm was. In de nieuwe pot krijgt de plant alle gelegenheid om te groeien. De grond is vruchtbaar en de voeding is goed. Maar de plant heeft zijn eigen wortels, zijn ouders. Net zoals bij een plant zou het voor ouders en pleegkind goed zijn om te mogen beslissen in welke pot de plant wordt gezet. Want wortels moeten kunnen aarden. Een cactus in kleigrond doet het niet goed, die aardt niet.
Om goed te groeien is het van belang de eigen wortels te kennen. Daar moet de verzorger zich in verdiepen, want hoe weet je anders welke aandacht en voeding goed is voor de plant.

De juiste voeding en aandacht

Eenmaal verpot maken de wortels gebruik van hun nieuwe omgeving, want anders komt de plant niet tot bloei. Maar die wortels moeten wel gevoed worden met onder meer water. Water is hier het contact met de ouders. Want net als bij de kamerplant: daar waar aandacht is voor de wortels gedijt ook het pleegkind.
In de nieuwe pot gaat de plant groeien en bloeien. Maar soms zijn er ook planten die het minder goed doen, met welke zorg ze ook omringd worden. Ligt het aan de plek? Aan het licht? Aarden de wortels niet goed? Er wordt een advies van de plantenspecialist bij gehaald, de maatschappelijk werker.
Zo is het ook bij pleegkinderen. Het contact met hun ouders is voor hen onzettend belangrijk. De manier waarop dat wordt ingevuld kan verschillend zijn, maar het moet het liefst wel op maat gebeuren. Vaak is daarbij de mate van de problemen thuis bepalend voor het contact tijdens de pleegzorgplaatsing.
Voor pleegouders en maatschappelijk werkers ligt hier een taak om pleegkinderen vanaf de plaatsing goed te begeleiden in het contact met hun ouders en goede afspraken te maken over de manier waarop dat gebeurt.
Ook is het voor pleegkinderen belangrijk om in te gaan op de vele vragen en onzekerheden over hun achtergrond. Ze kunnen daar vaak erg over piekeren en tobben.

Verschillende soorten planten

Ik wilde het ook nog even hebben over de verschillende soorten kamerplanten. Niet iedere plant is hetzelfde, en elke plant heeft behoefte aan verzorging op maat. Een cactus bijvoorbeeld heeft weinig water nodig en houdt van de warme zon. Er zijn pleegkinderen bij wie het contact met de ouders minimaal is en moeilijk verloopt. De pleegouders moeten dit kind veel zonlicht geven. Maar dat kleine beetje water, het contact met de ouders, moeten zij niet vergeten. Want daar kan zelfs een cactus niet tegen. Al verlopen contacten met ouders soms moeizaam en zou het kind het contact het liefst willen verbreken, de breuk mag nooit definitief zijn.
Een hedra heeft licht nodig, moet regelmatig een beetje water krijgen, maar dan doet hij het goed. Dit kun je vergelijken met een pleegkind waarbij het contact met de ouders redelijk goed verloopt. Daar gedijen alle pleegkinderen bij. Een azalea heeft veel licht nodig en hij moet ook regelmatig worden ondergedompeld. Hij gaat er prachtig van bloeien.
Als een pleegkind goed contact heeft met zijn ouders en dat heel belangrijk vindt, dan zullen pleegouders het pleegkind hiervoor de ruimte moeten bieden. Krijgen de planten dan toch nog bruine blaadjes, dan helpt het wel eens om ze een ander plekje te geven. Een andere aanpak misschien, bijvoorbeeld wat meer of minder zon. Zo'n andere aanpak kan soms ook helpen als het contact met ouders niet loopt. Zoiets uitproberen is altijd de moeite waard.
Als de verschillende planten eenmaal gewend zijn aan hun nieuwe pot en verzorging, dan zullen ze toch zo af toe wat extra voeding nodig hebben. Voor pleegkinderen kan die extra voeding bestaan uit de respectvolle wijze waarop er in het pleeggezin gesproken wordt over de ouders van het pleegkind.

Opnieuw verpotten

Gaat het eenmaal goed met de plant, dan groeit hij op een gegeven moment zelfs uit zijn pot. U zult hem dan toch echt opnieuw moeten verpotten en hem meer ruimte moeten geven.
Als het pleegkind volwassen wordt komt het in een nieuwe fase van zijn leven. Ook de rol van de ouders verandert dan. De relatie wordt gelijkwaardiger. Ik vond het bijvoorbeeld heel bijzonder om te ervaren toen ik op kamers ging wonen, dat mijn ouders een voorsprong hadden op mijn pleegouders in het proces om mij los te laten. Maar net als bij planten geldt hier: gaat het goed met uw pleegkind geef het dan meer verantwoordelijkheden en vrijheid. Ook in de contacten met de ouders!

Ik hoop dat uw planten er goed uit zien.