Steeds meer pleegzorg in Turkije

Afgelopen zomer bracht de Turkse pleeg­zorgorganisatie Denizli een werkbezoek aan diverse pleegzorgorganisaties in Nederland. Mobiel sprak met een van de Turkse gasten: Ayfer Yavasal. Zij is gepensioneerd leerkracht en bestuurs­voorzitter van de eerste en grootste pleeg­zorginstantie in Turkije. Ayfer heeft zes kinderen, waarvan vier pleeg­kinderen. “Pleegzorgorganisatie Denizli wil pleegzorg in Turkije de plek geven die het verdient,” aldus Ayfer. “Door de inzet van Denizli is het aantal kinderen dat in Turkije opgroeit in pleeggezinnen, enorm toegenomen.”

“Pleegzorg bestaat al langer in Turkije, maar won steeds meer terrein na 1989,” vertelt Ayfer. “In dat jaar onder­tekende Turkije het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Voordien groeiden kinderen die niet bij hun ouders konden wonen, op in tehuizen of ze werden geadopteerd. Adoptie en pleegzorg worden daarom nog steeds met elkaar verward, maar dat wordt wel minder.” In Turkije is men gewend aan het fenomeen adoptie. In de perceptie van pleegzorg speelt het vertrouwde denken over adoptie nog een rol. Volgens Ayfer is de gemiddelde tijd dat een kind in een Turks pleeggezin woont daarom langer dan in andere landen. Ayfer: “Momenteel is er een verschuiving gaande in Turkije. Steeds meer uithuisgeplaatste kinderen groeien op in pleeggezinnen in plaats van tehuizen. Deze verschuiving wordt geïnitieerd vanuit het westen en wint steeds meer terrein in heel het land. Als pleegzorginstantie ondersteunen we deze ontwikkeling van harte, omdat we weten dat een gezinssituatie voor betere levensuitkomsten zorgt voor kinderen die niet bij hun ouders kunnen wonen.”

Werving pleegouders
De pleegzorgorganisatie werd in 2009 opgericht in de stad Denizli, in het westen van Turkije. De organisatie werkt vooral lokaal, maar is ook landelijk actief met het delen van expertise. Ayfer: “Na een voorbereiding van twee jaar gingen we in 2011 echt aan de slag. Tot het jaar 2010 groeiden ge­middeld maar 700 kinderen in Turkije op in pleeggezinnen en ongeveer 10.000 kinderen in tehuizen. De afgelopen jaren hebben we samen met het ministerie hard gewerkt. De rol van de toenmalige first lady, Hayrunnisa Gul, was ook groot. Met haar project ‘ambassadeurs van het hart’ heeft ze de vrouwen van alle burgemeesters kunnen bewegen om in hun steden informatiebijeenkomsten over pleegzorg te organiseren.
Ook is er een wervingscampagne opgezet en zijn er documentaires gemaakt. Zowel landelijk als lokaal werden reclamespotjes ingezet waarmee pleegouderschap onder de aandacht werd gebracht van het Turkse volk. Nu groeien 4.300 kinderen op in pleeggezinnen en hebben we ongeveer 3.800 pleeggezinnen in Turkije. Het aantal kinderen in tehuizen wordt met de dag kleiner.”

Bezoek aan Nederland
Ayfer en haar Turkse collega’s bezochten in de zomer diverse Nederlandse pleegzorgorganisaties, waaronder OCK het Spalier en Nidos. “De opgedane kennis en ervaring willen we gebruiken bij het ontwikkelen van beleid, wet- en regelgeving over pleegzorg. Daar ligt nu mijn prioriteit. Ook willen we ons pleegzorgmodel verbeteren. Tijdens ons bezoek hebben we uitvoerig kennisgemaakt met Mijn Backpack. Dit is een methode om met pleegkinderen op een veilige en gestructureerde manier te praten over hun uithuisplaatsing. Momenteel wordt Mijn Backpack als pilot in acht Turkse steden ingevoerd.”

Aandacht voor religie
In Nederland groeien veel uithuisgeplaatste Turks-Neder­landse kinderen op in niet-islamitische gezinnen. Op de vraag wat zij hiervan vindt, refereert Ayfer aan het verdrag over de rechten van het kind. “Hierin staat beschreven dat kinderen het recht hebben om op te groeien in hun eigen gezin. Indien een kind wegens omstandigheden niet kan worden grootgebracht in het eigen gezin, is het een recht om op te groeien in een gezin dat dezelfde taal, religie en etniciteit heeft als het eigen gezin. Gezien deze rechten van het kind lijkt het me van belang om aandacht te besteden aan religie bij de selectie van pleeggezinnen.

De Nederlandse pleegzorgorganisaties die we hebben gesproken, delen deze visie. Ze vonden het echter erg jammer dat er relatief weinig islamitische pleegouders zijn. Dat vind ik zelf ook enorm jammer. Ik denk dat er meer rolmodellen nodig zijn. Door het organiseren van informatieve bijeenkomsten zouden Turks-Nederlandse pleegouders hun eigen achterban kunnen stimuleren om ook pleegouder te worden.”

Verschillen
Ayfer heeft een aantal verschillen waargenomen tussen pleegzorg in Nederland en Turkije. “Wat betreft de rol­verdeling tussen de private en publieke sector binnen pleegzorg kunnen we, denk ik, veel leren van Nederland. Uithuisplaatsing en het onderbrengen van kinderen bij pleegouders valt in Turkije onder de verantwoordelijkheid van het ministerie. De rol van Turkse pleegzorgorganisaties is relatief klein.

Ook wat betreft de verdeling van verantwoordelijkheden is Nederland verder. Er is meer duidelijkheid over de rechten en plichten van pleegzorgorganisaties. De mogelijkheid voor kinderen om zich te laten vertegenwoordigen door een bijzondere curator vind ik ook mooi aan het Nederlandse systeem, omdat ik geloof dat pleegkinderen een stem moeten krijgen. In tegenstelling tot Nederland krijgen pleegouders in Turkije financiële steun vanuit de overheid tot de pleegkinderen hun opleiding hebben afgerond, zelfs bij een langdurende universitaire opleiding. Dat is weer een voordeel van het Turkse systeem.”

Netwerkpleegzorg komt in vergelijking met Nederland minder vaak voor in Turkije, maar is toch wijdverspreid. Ayfer: “Bij het zoeken naar mogelijke pleeggezinnen wordt eerst gekeken of er kennissen of familieleden zijn die het kind goed kunnen opvangen. Zij worden net als bestandspleegouders gescreend.”

Idealen
Ayfer zet zich al jaren in voor pleegzorg in haar land. Wat haar inspireert, zijn de positieve veranderingen die zijn opgetreden bij haar eigen pleegkinderen. Ze is dankbaar dat al haar kinderen gelukkig zijn. Een van de pleegkinderen werkt bij het ministerie en zij heeft zelfs de portefeuille pleegzorg onder haar hoede. Ayfer: “Ik wil dat zoveel mogelijk kinderen kunnen opgroeien met warmte en liefde. Het lukt je nooit alleen om dit ideaal werkelijkheid te maken. Mooie ontwikkelingen in onze wereld zijn altijd tot stand gekomen dankzij een handjevol mensen met dezelfde dromen en idealen. Als pleegzorgorganisatie Denizli geloven wij in het pleegzorgideaal van Turkije.”

 


Tags: ,