Hulp dicht bij huis

Worstelen met een nieuwe teamsamenstelling en gebrek aan kennis

Paul werkte achttien jaar bij de Toegang van Bureau Jeugdzorg. Op 1 januari 2015 was er geen Bureau Jeugdzorg meer en kwam hij bij de gemeente terecht in een zogeheten Jeugd- en Gezinsteam (JGT). Dat was een hele omschakeling. Opeens waren er zeven nieuwe collega’s uit totaal verschillende organisaties binnen de jeugdhulpverlening met wie hij samen de hulpverlening aan kinderen, jongeren en hun ouders moest vormgeven.

Met de decentralisatie van onder andere jeugdzorg naar de gemeenten moesten er ook plekken komen waar inwoners konden aankloppen. Gemeenten mochten zelf de vorm kiezen, maar veelal ontstonden er zorgteams. In de ene gemeente zijn er nu zowel sociale wijkteams als een apart team voor jeugd. In de andere is er enkel een Jeugd- en Gezinsteam of een sociaal wijkteam voor alle leeftijden.

Te snelle overgang
Mobiel sprak met Paul, medewerker van een Jeugd- en Gezinsteam in de Bollenstreek. In die regio, Zuid-Holland Noord, zijn dertien gemeenten ondergebracht in het regionaal samenwerkingsverband Holland-Rijnland. De zeven nieuwe collega’s met wie hij ging samenwerken, hadden elk een verschillende achtergrond, zoals jeugdpsychiatrie, coaching, gezinsbegeleiding, werken met mensen met een verstandelijke beperking en Bureau Jeugdzorg.

Paul: “Het is zeker niet verkeerd dat de zorg naar de gemeenten ging, maar de meeste collega’s waren gewend te werken op slechts één gebied. Zo was er bijvoorbeeld nog weinig ervaring met een kind in een onveilige situatie of crisis en hoe hierin te handelen. Voorheen werd namelijk vooral Bureau Jeugdzorg betrokken bij veiligheid binnen gezinnen. Die brede kennis in het JGT was er in eerste instantie niet. Ook de uitgebreide regelgeving en veranderingen van het Persoons Gebonden Budget (PGB), was voor de meesten een totaal onbekend terrein. De overgang is wat dat betreft te snel en onvoorbereid gegaan en op het bordje van de gemeenten gelegd.”

Een soortgelijke conclusie werd in de afgelopen maanden ook getrokken in de Monitor Transitie Jeugd (zie kader). “Wijkteams zijn nog volop in ontwikkeling en er is nog veel tijd en aandacht nodig van gemeenten om een goede invulling aan de teams te geven.” Ook stond er te lezen: “Een van de punten waar de samenwerkende jeugdinspecties op wijzen, is het gebrek aan deskundigheid in wijkteams. (…) De meeste wijkteams bestaan vooral uit generalisten, waardoor kennis op een aantal specifieke gebieden mist.”

Veel vragen
De afgelopen maanden volgden Paul en zijn collega’s trainingen en was er veel overleg met andere instellingen en JGT’s. Door de inmiddels opgebouwde ervaring en uitbreiding van kennis, kunnen ze steeds beter uit de voeten met het brede scala aan zorgvragen. Dat gaat van complexe scheidingen tot vragen over Persoons Gebonden Budget. Of bijvoorbeeld over hoe het financieel geregeld moet worden bij een pleegkind dat al jaren buitenregionale zorg ontvangt en dat nu eigenlijk binnen de regio ondergebracht moet worden.

“Het was voor iedereen heel erg zoeken,” zegt Paul. “We moesten het gaan uitvinden en te allen tijde voorkomen dat jongeren de dupe zouden worden.” Het team kan met vragen terecht bij de gemeente, een ingericht servicepunt of expertteam van Holland-Rijnland. “Het streven is om altijd duidelijkheid te geven aan cliënten bij binnenkomst. Dus als wij het antwoord op een vraag niet weten, zoeken wij dat uit tot duidelijk is waar de cliënt de juiste hulp kan krijgen. We sturen niemand weg zonder dat de vraag beantwoord is.”

Sluitend netwerk
De aanmeldingen bij het Jeugd- en Gezinsteam komen vooral via ouders, soms in samenwerking met scholen, huisarts of Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Paul vindt het positief dat het team zo dichtbij de cliënt staat. “We hebben een korte lijn met de JGZ en vaste contactpersonen bij basis- en middelbare scholen, bij de gemeente en Holland-Rijnland. Zo’n sluitend netwerk komt ten goede aan de hulp die het kind uiteindelijk krijgt.”

Taken Bureau Jeugdzorg overgenomen
Hoewel Paul het positief vindt dat hulpverleners dichterbij de cliënten staan, is ook duidelijk dat het JGT veel taken van het vroegere Bureau Jeugdzorg heeft overgenomen. Medewerkers van het JGT gaan met ouders in gesprek. Er wordt hulp geboden vanuit het JGT of er wordt doorverwezen naar specialistische zorg. Er worden stappen gezet om de problematiek die speelt binnen een gezinssituatie te verbeteren. Als er geen verbetering optreedt en er sprake is van een onveilige situatie voor het kind, heeft het JGT de taak om actie te ondernemen. Het JGT is namelijk naast Veilig Thuis de enige instantie die een melding kan doen bij de Raad voor de Kinderbescherming. “Daardoor zou het uiteindelijk kunnen dat het beeld van het JGT hetzelfde wordt als dat van Bureau Jeugdzorg: als je daarmee te maken krijgt, is er een kans dat je kind uithuisgeplaatst wordt.” Het gevaar is dat hierdoor het laagdrempelige van het huidige JGT weer verdwijnt.

Kennis bijspijkeren
Paul heeft het idee dat bij de aankondiging van de decentralisatie de verwachting was dat gemeenten aan de poort zowel meer als zwaardere problematiek zouden kunnen oplossen, zodat doorverwijzing naar specialistische zorg minder snel zou moeten plaatsvinden. Dit blijkt in de praktijk niet altijd mogelijk, omdat – weliswaar afhankelijk van de teamsamenstelling – de kennis en ervaring niet altijd in huis is. “De kennis wordt nu met trainingen bijgespijkerd.” Waarschijnlijk wordt pas over een langere periode een gespecialiseerder niveau bereikt, waardoor het JGT meer zelf kan oppakken.

Wachtlijsten
Nu al dreigen er bij enkele wijk- en jeugdteams wachtlijsten te ontstaan, maar vooral bij gespecialiseerde zorg en instellingen voor geestelijke gezondheidszorg lopen wachttijden op. Dat bleek al halverwege dit jaar uit de Monitor Voortgang Jeugdwet 2015 van GGZ Nederland. Dit heeft behalve met de transitie, te maken met de bezuinigingen.

**********************
Monitor Transitie Jeugd
**********************

Op 1 januari 2015 is de Monitor Transitie Jeugd van start gegaan. De Monitor Transitie Jeugd zorgt dat signalen van ouders en jongeren over de veranderingen op het terrein van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering op de juiste plek terechtkomen. De bundeling van signalen van ouders en jongeren biedt informatie om het beleid te verbeteren. Ook in 2016 zal de Monitor Transitie Jeugd nog verschijnen en kunnen ervaringen gemeld worden. De rapporten zijn te lezen op www.monitortransitiejeugd.nl.

*************************
Nederlands Jeugdinstituut
**************************

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) heeft een breed scala aan informatie over de veranderingen in de jeugdhulp op haar site staan. Deze informatie is te vinden onder ‘Kennis’ > ‘dossiers’. www.nji.nl/Transitie-jeugdzorg-Beleid-Ontwikkelingen

Ook op de www.nji.nl/Transformatie-jeugdhulp is informatie over de veranderingen in de jeugdhulp te vinden.

 


Tags: , ,