Een jaar na de transitie

Tijdens de internationale pleegzorgconferentie IFCO in Ierland vorig jaar schetste René de Bot tijdens een workshop een beeld van de Transitie Jeugdzorg in Nederland. Een transitie die toen nog van start moest gaan. René is pleegouder en voormalig directeur van stichting Flexus Jeugdplein in Rotterdam. Hij is nog altijd actief bij ‘The knowledge factory’. Mobiel kijkt met hem terug op een jaar transitie.

In de Week van de Pleegzorg in oktober konden wethouders en ambtenaren mee-eten bij een pleeggezin, onder het motto ‘Gast aan tafel’. René vindt dat een mooi beeld, dat past in deze tijd: “want er zijn veel kinderen in pleegzorg. Nu de zorg bij de gemeente ligt, is dat lijntje tussen pleegouders en bestuurders veel korter. Iets vergelijkbaars zag je laatst ook in Den Briel, waar voor drie dagen vluchtelingen werden opgevangen. Er was inspraak en er was weerstand, maar alles bij elkaar waren daarmee ook een heleboel betrokken mensen. Dat is meer hoe het nu gaat. De overheid organiseert, maar de burger draagt het.”

Niet vanzelf
Op de IFCO opende René zijn workshop met het krantenbericht van een vrouw die na haar overlijden een jaar lang in haar woning lag. “Dit kan blijkbaar in de grote stad. Mensen kijken niet meer vanzelf om naar de buren. Ook grote instituten als de kerk, de vakbond of het werk zijn niet meer de vanzelfsprekende netwerken waar mensen deel van uitmaken en waar het dus opvalt als mensen er niet meer zijn. Toch zeggen de meeste mensen, als je het persoonlijk aan hen vraagt: ‘Als het er op aankomt, dan helpen wij elkaar’. Dat is geen kwestie van geld, zo doen mensen dat.”

Op onze eigen manier
René benoemt de transitie als passend bij de ontwikkelingen in onze maatschappij. “In de jaren zestig waren er de hippies met hun vrije denken. Daarna brak een periode aan van meer burgerlijkheid, vertrutting zou ik haast zeggen. Nu is er meer respect voor het feit dat mensen verschillend denken en problemen op hun eigen manier oplossen. Het uitgangspunt dat de overheid het allemaal regelt, staat op gespannen voet met de individualisering. Ongetwijfeld speelt bij deze transitie geld een rol, maar het is ook een poging om mensen het meer zelf te laten doen, om het te laten passen bij wie zij zijn.

Ik weet nog dat we ooit een pleeggezin hadden gevonden voor een kind en de vader zich achteraf beklaagde over de gang van zaken. Dat zou nu echt anders gaan. Nu vragen we al in een veel eerder stadium aan de vader wat hij kan betekenen in de hulp aan zijn kind. Het is goed dat we niet langer kijken naar de cliënt als een consument.”

Een plan maken
Hij kent een familie die gevraagd werd een plan te maken voor hun neefje. “Oma heeft een belangrijke positie in de familie, maar woont in Suriname. Uiteindelijk was ze met een beeldverbinding aanwezig bij de bespreking. Zo kon een oplossing gevonden worden die de goedkeuring van oma had. In die zin vragen we niet alleen iets anders van de ouders, maar ook van de werkers. Het vraagt hun om de kaders en mogelijkheden te scheppen.”

Wanneer is het goed genoeg?
De nieuwe manier van werken levert ook discussie op. René: “Je hoort vaak de term ‘goed genoeg ouderschap’, maar wat is de norm? Wanneer is het goed genoeg? Wanneer kun je het als hulpverlener weer los laten?”

Hij heeft zijn zorg over de huidige netwerkpleegzorg. “Netwerkpleegzorg is ook een vorm van solidariteit. De insteek om mensen de opvang van familieleden zelf op te laten lossen is terecht. Wel ben ik bezorgd of netwerkpleegzorg als vorm van pleegzorg gehandhaafd blijft of dat de grens opschuift van pleegzorg naar mantelzorg.

De Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen (NVP) heeft een meldactie opgezet met de vraag wat er na de transitie is veranderd binnen pleegzorg. Daarin wordt gevraagd naar zowel positieve als negatieve ervaringen. Het is goed om te kijken naar wat de transitie met zich meebrengt, maar over de hele linie hoor ik geen verhalen dat het helemaal fout gaat in pleegzorg. Terwijl die zorg er vooraf wel was. Dan denk ik toch dat het ons gelukt is om een hele omslag te maken.”

 


Tags: , ,