Als ‘gewoon’ opvoeden niet werkt

Parent Management Training Oregon (PMTO) is een oudertraining voor opvoeders van kinderen met ernstige gedragsproblemen in de leeftijd van 4 tot 15 jaar. Verschillende onderwerpen komen aan bod, zoals ‘duidelijke in­structies geven’, ‘je kind stimuleren door aanmoediging’ en ‘grenzen stellen’.

De vijfjarige Kyara woont bij haar oma Gerrie. Kyara is altijd al een druk meisje geweest. Het is een kleine ‘stuiterbal’. Kyara vindt het ook erg moeilijk om te luisteren, ze wil niet eten en heeft enorme driftbuien. Als ze haar zin niet krijgt, wordt ze hysterisch, ze gaat dan schreeuwen en stampen. Ze maakt zichzelf helemaal overstuur. Gerrie kwam via haar pleeggezinbegeleider terecht bij PMTO-therapeut Judith van Bon. Zij is PMTO-therapeut bij Linden­hout, een pleegzorgorganisatie in de regio Gelderland.

Gedragsvulkaan
“Meestal geven de ouders of pleegouders aan dat het kind niet luistert, dat er veel ruzie is en het kind boze buien heeft”, vertelt Judith. “Ze zijn gefrustreerd en reageren zelf ook boos. Deze negatieve interactie loopt op als een vulkaan en leidt uiteindelijk tot een uitbarsting.”

Gerrie heeft al eerder hulp gezocht voor het gedrag van Kyara. Er zijn gesprekken geweest, ze heeft een kinderarts bezocht en ook videohometraining is ingezet. Gerrie: “Je doet alles wat je denkt dat je moet doen, zoals straffen en belonen, maar het werkt niet. Eigenlijk werd het steeds moeilijker.”

Op de vraag hoe PMTO werkt, vertelt Gerrie: “Een keer per week kwam ik een uur op het kantoor van Lindenhout. Tussentijds belden we ook nog een keertje. Het klinkt intensief en dat is het ook. Niet omdat het zo vaak is, maar omdat je echt aan de slag gaat met het gedrag. Je leert heel klein kijken, wordt positiever en krijgt handvatten om beter met het gedrag om te gaan.”

Een kijkje in een sessie
Tijdens een PMTO-sessie werk je aan een onderwerp, zoals het geven van een duidelijke instructie of het stellen van grenzen. Het kind wordt niet betrokken bij de sessies, PMTO is gericht op het handelen van opvoeders. Concrete situaties van de afgelopen week worden gebruikt om samen te zoeken naar handvatten voor het gedrag. Gerrie: “Het visueel maken van een situatie is belangrijk, bijvoorbeeld met de tekening van een voetbalveld. Daarbij bespreek je waar jouw grenzen liggen. Wat aanvaard je wel en wat niet? Kyara kan goed lijntjes buiten het veld trekken, zonder dat ik het door heb. Als er bijvoorbeeld visite is, is het belangrijk dat ik het voetbalveld strak houd.” Judith voegt toe: “Je ziet het meteen voor je. Als je kind over de lijn gaat en je fluit niet, wordt het voetbalveld steeds groter.”

Judith legt uit dat iedereen anders leert en dat PMTO op allerlei leerstijlen aansluit. “Je schrijft dingen op, bespreekt situaties, doet rollenspellen, tekent, gebruikt metaforen. Op die manier kan iedereen er wat uit halen.”

Positief gedrag
Gerrie: “De sessies zijn gericht op positief gedrag, dus in plaats van alleen maar gericht te zijn op wat het kind ‘niet’ goed doet, gaat het om wat het wel goed doet. Zoals Kyara die niet wilde eten, maar wel aan tafel bleef zitten. Daar ga je vervolgens mee aan de slag. Judith is echt een ‘positiviteitsgoeroe’. Ik hoor nooit: ‘Dat heb je fout gedaan.’ En ik krijg ook een beloning als ik het goed doe, bijvoorbeeld een kleinigheidje uit de grabbelton om te laten merken hoe een beloningssysteem werkt”
Uitgangspunt is dan ook dat er meer complimenten tegenover een berisping moeten staan. Judith gebruikt hiervoor een metafoor: “Een bloem groeit als er licht op schijnt. Dit­zelfde principe geldt voor het gedrag van een kind, laat het licht schijnen op wat goed gaat en het gedrag neemt toe.”

Judith legt uit dat de handvatten die thuis gebruikt worden ook in de sessie terugkomen. Om te laten zien hoe zo’n systeem werkt, gebruikt ze soms ook beloningbandjes in de sessie. “Vaak vinden pleegouders het fijn dat zij een bandje krijgen bij positief gedrag.”

Gerrie: “Je hebt niet ineens een voorbeeldig kind, maar het gedrag is wel meer hanteerbaar en je begrijpt het kind beter. Je leert er op een rustiger manier mee om te gaan. Je wordt zelf steviger en rustiger.”

Voorkomen van overplaatsingen
PMTO zou vaker ingezet moeten worden in een pleeggezin, vindt de PMTO-therapeut. Er komt een kind bij je in huis met een andere gebruiksaanwijzing en rugzak dan je gewend bent. Judith: “PMTO wordt ter voorkoming van breakdowns in pleeggezinnen ingezet. Misschien heb je al meerdere kinderen opgevoed en is er een hartstikke goede basis, maar krijg je een kindje met een heel ander temperament. Hoe ga je dat doen? Het is logisch dat je daar extra coaching op krijgt.”

Herken je het gedrag van Kyara in jouw eigen pleegkind? Ben je ook aan het puzzelen en zoeken naar een bruikbare gebruiksaanwijzing? Bespreek de opties eens met je pleeggezinbegeleider.
In veel pleegzorgorganisaties is PMTO al geïntegreerd in het hulpverleningsaanbod. Wanneer dit niet het geval is kan er via doorverwijzing van de huisarts of het Centrum voor Jeugd en Gezin ook aangemeld worden. De pleeg­gezinbegeleider of (gezins)voogd kan hierbij helpen.

Meer informatie vind je op de website. www.pmto.nl

 

 =======
KADER
=======

PMTO Groep Pleegzorg
Naast de individuele trajecten is het Kenniscentrum PMTO Nederland ook gestart met de ontwikkeling van PMTO in groepsverband, ook wel PMTO Groep genoemd. Een aantal organisaties in Nederland bieden deze groepsvariant van PMTO aan. Juzt Pleegzorg is er hier een van.

PMTO Groep is een training in groepsverband (13 bijeenkomsten) voor opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar met ernstige gedragsproblemen.

Juzt is in januari 2015 met een pilot van deze groep gestart, gericht op pleegouders en gezinshuisouders. De deelnemers waren positief over de resultaten van de training. Enkele uitspraken van hen na afloop van de training: “Ik was goed in zien wat er niet goed ging en nu ben ik goed in zien wat er wel goed gaat” en “We hebben veel gehad aan de handvatten, het oefenen en uitwisselen van ervaringen met andere pleegouders, dat laatste is echt een meerwaarde.”

PMTO Groep Pleegzorg kan ingezet worden kort na plaatsing als de voorgeschiedenis van het pleegkind een risico vormt voor het krijgen van gedragsproblemen. Ook voor pleegouders met startende conflicten in de interactie met hun pleegkind is deze oudertraining geïndiceerd, evenals voor alleenstaande pleegouders vanwege de steun en het netwerk vanuit de groep.

Voor meer informatie over PMTO zie de website www.pmto.nl en voor het PMTO aanbod van Juzt zie www.juzt.nl.

 

 


Tags: ,