Beestachtig goede pleegzorg

Als ik de eerstejaars pedagogiek­studenten vertel dat we het over pleegzorg en adoptie bij dieren gaan hebben, kijken ze verbaasd. Pleegkinderen en adoptiekinderen, daarover zou het toch gaan? Mensen­kinderen dus. Misschien weet u al of pleegzorg ook bij dieren voorkomt, maar de meeste studenten hebben er nog nooit bij stilgestaan.

‘Een koekoeksjong’, brengt een student naar voren. Inderdaad een nogal schrijnend voorbeeld: het koekoeks­ei wordt in het nest van een andere vogel gelegd. Het koekoeksjong komt uit het ei en duwt de concurrentie (het eigen broedsel van de vogel) uit het nest en houdt zijn snavel wijd open om gevoerd te worden. De vogels trappen er in en brengen dit kind van een ander groot. Deze pleegouders zijn als het ware voor het lapje gehouden.

Verder zal pleeg­zorg bij dieren niet vaak voorkomen, denken de studenten, behalve misschien een paar aapjes in Apenheul die in gevangenschap geboren zijn en inderdaad soms ‘geadopteerd’ worden. Maar dat laatste was misschien door de mens opgedrongen, want bij dieren gaat het immers om het eigen­belang – overleven – dus dan kun je maar beter goed voor jezelf en je eigen kroost zorgen.

Dieren kunnen ons wat leren. Als pleegzorg ‘van nature’ bij dieren voorkomt, wordt menselijke pleegzorg begrijpelijker. Dan zit het zorgen voor andermans kinderen misschien gewoon in onze aard. Maar hoe zit het nou met die dieren?

Verrassend genoeg komt het op grote schaal voor dat dieren voor andermans jongen zorgen. Bij heel veel vogelsoorten, maar ook bij apen die in het wild leven. Een sprekend, waargebeurd voorbeeld zien we bij een aapje afkomstig uit een heel kleine apensoort. Het apenjong wordt als weesje liefdevol opgenomen door een pleegmoeder­aap van een veel grotere apensoort.

Als het aapje op eigen houtje kan meereizen met de apengroep, volgt een bijzonder tafereel: terwijl de pleegmoederaap van boom tot boom springt naar de volgende verblijfplaats, moet het kleine aapje vreselijk hard zijn best doen om de reuzensprongen van zijn veel groter gebouwde pleegmoeder bij te houden. Eenmaal aangekomen vliegt het aapje in de veilige armen van zijn pleegmoeder. Bestemming bereikt!

P.S.: Een aanrader is de film Chimpanzee (op DVD verkrijgbaar). De filmmakers legden op aangrijpende wijze vast hoe een aapje in de wildernis zijn moeder verliest en op zoek gaat naar een pleegouder.

 


Tags: ,