Safer Caring

Samen werken aan een veilig thuis

Een pleegkind heeft gemiddeld meer dan acht traumatische gebeurtenissen in zijn leven meegemaakt als hij in het pleeggezin komt, zo blijkt uit een onderzoek van Hans Grietens (1). Training van pleegouders en pleegzorg­bege­leiders in het omgaan met pleeg­kinderen die een geschiedenis hebben van trauma, mishandeling of misbruik, is een belangrijk onderdeel van het veiligheidsprogramma ‘Safer Caring’ van Jeugdhulp Friesland.

Safer Caring is een methode speciaal voor pleeggezinnen. Werken aan een veilige leefomgeving voor pleegkinderen en voorkómen van secundaire traumatisering bij pleeg­ouders en pleegzorgbegeleiders staan hierin centraal. Hierdoor worden de risico’s kleiner op voortijdige beëindiging van pleegzorgplaatsingen. Het programma is in Engeland ontwikkeld voor pleegzorg en door Jeugdhulp Friesland aangepast aan de Nederlandse situatie, met subsidie van Stichting Kinderpostzegels Nederland. Het symposium ‘Safer Caring’ op 18 september gaf belangstellenden de kans hiermee kennis te maken. André Rouvoet, voorzitter van de commissie Kwaliteitskader voorkomen seksueel misbruik in de jeugdzorg, sloot de dag tevreden af: “Ik ben blij met deze methode, omdat hij steunend is aan de veiligheid van kinderen in pleegzorg. Het rapport ‘Omringd door zorg, toch niet veilig’ dat de Commissie-Samson in 2012 uitbracht, heeft ons hardhandig wakker geschud en zichtbaar gemaakt dat kinderen in de jeugdzorg nog te vaak niet veilig zijn. Het is belangrijk dat we concreet werk blijven maken van veiligheid.”

Stress bij pleegouders
Een pleeggezin stelt zich open voor een kind dat vaak een traumatische achtergrond heeft of uit een onveilige situatie komt. Pleegouders die dagelijks met deze kinderen leven, worden geconfronteerd met situaties en getuigenissen die soms erg schokkend of beangstigend zijn. Sommige pleeg­ouders kunnen zich daar moeilijk van losmaken.
Stressklachten, zoals slaapstoornissen, prikkelbaarheid en vermoeidheid kunnen het gevolg zijn. Het trauma van het pleegkind is direct (primair) en dat van de pleegouders en pleegzorgbegeleiders indirect (secundair).

Een olifant in huis
Baukje Maengkom is gedragswetenschapper bij Jeugdhulp Friesland en betrokken bij de invoering van Safer Caring. Zij gaf een workshop over secundaire traumatisering, getiteld ‘Een olifant in huis’. Baukje Maengkom: “De titel is afgeleid van een Engelse uitdrukking. Iedereen ziet dat het beest er is, behalve de bewoners zelf. Zo is het ook met secundaire traumatisering. De pleeggezinplaatsing moet stoppen of de pleegouders krijgen te maken met chronische stressklachten. Zij nemen van elk kind en elke situatie wat mee en bouwen het trauma langzaam op. Het doel van Safer Caring is dat de olifant eerder wordt herkend en dat pleegouders ermee aan de slag gaan op een manier die bij hen past, bijvoorbeeld door ontspanning, weekendpleegzorg of een vorm van therapie.”

Niet verkrampen
“De wereld om ons heen verandert en daarmee ook de manier waarop we naar veiligheid kijken”, aldus Gabriel Anthonio, bestuurder van Jeugdhulp Friesland. “In pleegzorg komen kinderen met steeds complexere problematiek. Zij moeten verantwoorde en veilige zorg krijgen. Safer Caring kan daarbij helpen. Risico’s terugbrengen tot nul kan geen enkele methode. Zich bewust zijn van risico’s en deze zo­veel mogelijk incalculeren kan wel, zonder te verkrampen in veiligheidsmaatregelen.”

De methode biedt handvatten voor veilige pleegzorg. Volgens Baukje Maengkom stimuleert Safer Caring ook een verandering van basishouding in het omgaan met ontwikkelingstaken van kinderen. “Waar we voorheen kinderen zoveel mogelijk beschermden of inperkten om nare situaties te voorkomen, geven we hun nu juist meer ruimte om met trauma’s en het bijkomende gedrag om te leren gaan.”

Waarom een nieuw programma?
Op het gebied van veiligheid zijn al een aantal programma’s gangbaar. Waarom een nieuwe methodiek? Baukje Maeng­kom: “De andere methodes zijn niet speciaal voor pleeg­gezinnen ontwikkeld en kennen niet de aandacht voor trauma’s en secundaire trauma’s. Ze worden pas ingezet bij vermoedens van onveiligheid. Safer Caring wordt altijd in­gezet en beoogt de veiligheid in het hele gezin te vergroten. Wij gebruiken ook andere methodes of elementen daarvan, zo­als ‘Signs of Safety’ bij vermoedens van kindermishandeling of het Vlaggensysteem bij seksueel overschrijdend gedrag.”

Onderzoek
Friese pleegzorgwerkers gebruiken Safer Caring in de begeleiding van pleeggezinnen en bij intervisie. Pleeg­ouders kunnen ook scholingsbijeenkomsten over Safer Caring volgen. Onlangs is de Universiteit van Groningen gestart met onderzoek naar de resultaten. Pleeggezinnen hebben een vragenlijst ingevuld. Onderzocht wordt wat de verhouding is tussen trauma’s van pleegkinderen en de ervaring van traumatische stress bij pleegouders. Het onderzoek zal na verloop van tijd worden herhaald om te kijken of de stress die pleegouders ervaren inderdaad is gedaald.

Wilt u meer informatie over Safer Caring? info@jeugdhulpfriesland.nl

(1) Een verkennend onderzoek in Nederland (Grietens, van Oijen, & ter Huizen, 2012).

======

KADER

======

Meer veiligheid
Andere methodes en initiatieven om de veiligheid in gezinnen te vergroten zijn bijvoorbeeld:
– Checklist Veiligheidsindicatoren kind in pleegzorg
– Vlaggensysteem
– Signs of Safety
– Keurmerk Gezinshuizen

 

 


Tags: ,