‘Gaan jullie scheiden of zo?’

We hadden het slechte nieuws nog even verborgen willen houden voor de kinderen, maar mijn zoon had de spanning aangevoeld en vroeg het, tijdens het eten. Een paar weken eerder had mijn vrouw me verteld dat ze niet verder met me wilde. We hebben samen drie kinderen (de oudste is een pleegkind), een huis, een hond en een gelukkige geschiedenis van twintig jaar. Onze wereld kantelde en ik maakte me grote zorgen over onze kleintjes. Ik vind dat scheiden altijd slecht is voor kinderen, hoe spanningsvol een huwelijk ook kan zijn. Kinderen hebben recht op elke avond een vader en moeder aan tafel.

Ik geloof in de veiligheid en de geborgenheid van het traditionele gezin en ook daarom besloten we acht jaar geleden om onze pleeg­dochter Dunya in huis te nemen. Ze was één jaar oud, haar depressieve moeder was net overleden, haar vader niet in staat voor haar te zorgen.

Valse start
Dunya bleek grote hechtingsproblemen te hebben. Ze moest afscheid nemen van haar moeder toen ze één jaar was, een traumatische ervaring. We zagen het als onze opdracht om haar na die ‘valse start’ een normale, liefdevolle jeugd te geven. Ze gedroeg zich die eerste jaren onthecht, had lange huilbuien en woedeaanvallen. We volgden therapieën met haar (onder andere creatieve therapie en Sherborne) en uiteindelijk zagen we dat het steeds beter met haar ging.

Ik was bang dat Dunya nu, door onze scheiding, extra schade zou ondervinden van opnieuw een afscheidservaring. In die eerste maanden maakte ik me overigens niet alleen zorgen over Dunya, die toen acht was, maar ook over onze twee andere (‘eigen’) kinderen van zeven en drie jaar oud. De bom was plotseling ontploft met onherstelbare schade en ik moest niet alleen de stukken van mezelf bij elkaar zoeken, maar ook veel praktische zaken regelen en -bovenal- de kinderen hier zo goed mogelijk doorheen loodsen. Gelukkig dacht mijn ex-vrouw hier hetzelfde over.

Waar gaan we met mama wonen?
We besloten al snel om wel met de kinderen over de scheiding te praten, maar niet teveel en alleen als ze zelf met vragen zouden komen. Die vragen kwamen er, vooral over praktische zaken: waar gaan we met mama wonen, welk speelgoed en welke kleren blijven er dan hier? We hebben steeds opnieuw duidelijk gemaakt dat de scheiding niets met hen te maken heeft, maar ik weet dat er een kans is dat de kinderen dat (onderhuidse) gevoel toch zullen krijgen.

Investering van liefde
Het viel me op dat Dunya van mijn drie kinderen het rustigst en meest stabiel op de nieuwe situatie reageerde. Mijn zoon is erg gevoelig en vroeg meer aandacht, mijn jongste dochter is kleiner en vindt -nu nog steeds- elk afscheidsmoment moeilijk, maar Dunya, de oudste, lijkt zich het beste te kunnen aanpassen. Misschien is ze gewoon flexibel en staat ze stevig in haar schoenen, juist door de gebeurtenissen in het verleden. Misschien laat ze niet alles van zichzelf zien. Misschien heeft onze jarenlange ‘investering’ van liefde en vertrouwen en therapieën haar vruchten afgeworpen.

Gevolgen
We hebben al snel bij Bureau Jeugdzorg en de pleegzorginstelling gemeld dat we gingen scheiden en dat Dunya halve weken bij haar pleegvader en -moeder zou zijn. Ik wist niet wat de gevolgen zouden zijn voor onze status als pleeggezin. Dunya zou in principe tot haar achttiende bij ons blijven wonen, zo was al kort na haar komst door Bureau Jeugdzorg vastgesteld. Het was bekend dat haar echte vader bij voorkeur zelf voor zijn dochter wilde zorgen, meer vanwege culturele invloeden dan uit realiteitszin. Hij had dit eerder via de rechter geprobeerd af te dwingen, zonder succes. Zou hij dat nu, in deze instabiele, kwetsbare situatie, opnieuw proberen?

Zakelijke reactie
De voogd reageerde via de mail, zakelijk en kort. Hij wenste ons sterkte en er zou in de praktijk wat hem betreft niets veranderen. Ook bij de pleegzorginstelling gingen geen bellen rinkelen. We kregen geen extra gesprekken of meer begeleiding. Blijkbaar was er alle vertrouwen in onze capaciteiten als pleegouders, ondanks het feit dat we niet in staat waren geweest ons gezin bij elkaar te houden. De voogd stuurde een brief met het nieuws naar de vader van Dunya. Er kwam geen reactie. Aan de ene kant was ik opgelucht over de koele reacties van de instanties: dat bespaarde een hoop gedoe in drukke tijden. Aan de andere kant verbaasde het me: zulke grote veranderingen rondom een pleegkind vragen toch om controlerende acties? Ook nu zowel mijn ex als ik een nieuwe relatie hebben, wordt er vanuit pleegzorg geen actie ondernomen. Terwijl er bij de plaatsing een uitgebreid netwerk­onderzoek plaats­vond, is er geen enkele monitoring van de nieuwe partners.
Dunya wordt dit najaar tien. Een sterk, slim en heel sociaal meisje, met een groot gevoel voor humor en bijna altijd goedgemutst. Ze heeft al heel wat moeten doorstaan in haar jonge leven: een depressieve moeder die stierf toen ze één was, een afwezige vader, een gebroken familie uit Afrika die ze nooit zal kennen en haar pleegouders gescheiden toen ze acht was. Ga er maar aan staan. Maar ik zie de kracht in haar ogen.

Ik voel me schuldig dat die scheiding Dunya en haar broertje en zusje is overkomen. Zo had ik het natuurlijk nooit bedacht. Ik vond het zo belangrijk dat mijn eigen kinderen en dus zeker ook mijn pleegkind in de veiligheid van een ‘normaal’ gezin zouden op­groeien. Nu moeten we dealen met het feit dat we een gebroken gezin zijn. Gebroken, maar toch ook weer geheeld: ik ben er trots op dat de kinderen zich alle drie zo goed staande weten te houden. Ik geef hun extra aandacht en liefde, emmers vol, niet om iets te compenseren, nou ja, misschien ook, maar vooral om het goed te hebben met elkaar. Met vertrouwen in de toekomst.

======

KADER

======

Hulp bij scheiding
Een scheiding is in principe altijd pijnlijk, voor alle betrokkenen. Helaas zijn vaak vooral de kinderen het slachtoffer als een scheiding in strijd ontaardt. Dat geldt ook voor pleegkinderen. Scheidende ouders nemen vaak een mediator of advocaat in de arm, niet alleen voor de juridische afwikkeling maar ook vanwege de stroeve communicatie met de ex-partner. Veel instanties bieden hulp bij het proces van scheiden. Instellingen voor jeugdhulpverlening in Noord-Brabant bijvoorbeeld hebben deze zomer een speciale website gelanceerd, waarbij scheidende ouders informatie en advies kunnen krijgen. Er zijn voor zover bekend geen speciale hulpprogramma’s voor scheidende ouders met pleegkinderen. Als pleeg­ouders gaan scheiden, valt dat onder een wijziging in de situatie van het pleeggezin. De pleegzorgorganisatie beoordeelt dan of de nieuwe gezinssituatie (alleenstaande ouder) geschikt is voor het pleegkind. Deze her­beoordeling kan een einde van de plaatsing betekenen. Als er sprake is van een nieuwe vaste partner, moet een verklaring van geen bezwaar worden aangevraagd. Bij veel pleegzorgorganisaties wordt een nieuwe partner gescreend.

Maarten


Tags: ,