FAS komt nooit meer goed

“Op 26 april van dit jaar werd mevrouw Krijgsheld uit Kantens benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Mevrouw Krijgsheld is al meer dan 20 jaar pleegouder. Bij één van haar pleeg­kinderen werd FAS geconstateerd. FAS staat voor Foetaal Alcohol Syndroom, een levenslange ziekte die lichamelijke en geestelijke problemen veroorzaakt. In 2002 richtte Martha Krijgsheld de FAS Stichting op en tot op de dag van vandaag is zij daar voorzitter van. De stichting is inmiddels uitgegroeid tot een stichting met nationale en inter­nationale status.”

Dit bericht op de website van RTV Noord was voor Mobiel aanleiding om naar het Noord-Groningse dorpje Kantens af te reizen, waar Martha Krijgsheld (56 jaar) is geboren en getogen. In het noorden is de grote vakantie dan al begonnen. De nog thuiswonende zoon en de drie pleegkinderen genieten, op één na, van hun vakantie. Twee doen dat door heerlijk uit te slapen, de derde kan naar buiten waar de ruimte om het huis geweldig geschikt is om lekker te spelen. Martha wijst me op een boomhut van drie verdiepingen: “Die is gemaakt door onze pleegzoon Stefan. Een knap bouwwerk, maar ik vind het wel eens eng. Stel dat hij, alleen of met hut en al, naar beneden stort.”

Voor elkaar zorgen
Martha en haar man kregen samen drie kinderen. Martha, die biologie en huishoudkunde gestudeerd heeft, en werkte als muziekdocent, had al langer de wens om kinderen te adopteren: “Vanuit mijn christelijke achtergrond heb ik het zorgen voor elkaar en voor elkaars kinderen toch wel meegekregen.” Toen ze zich in adoptie verdiepte, kwam ze tot de conclusie: “Nee, dat ga ik niet doen, het is veel beter dat die kinderen in hun eigen cultuur verzorgd en opgevoed worden.” De stap naar pleegzorg was toen snel gezet.

Een jonger kind
Toen ze twee maanden op de wachtlijst stonden, kwamen een broertje en zusje bij hen wonen als crisisplaatsing. Allebei jonger dan hun jongste kind: “Daar hebben we altijd voor gekozen, dat is beter voor onze kinderen, die ook altijd hun eigen kamer hielden.” Als Martha de kinderen naar bed had gebracht, was ze bekaf en uitgeteld: “Ik moest echt omschakelen. Onze drie kinderen maakten een vlotte ontwikkeling door. Tegen hen kon ik zeggen: pak je tas uit de gang, doe je jas aan en vergeet niet het licht weer uit te doen. Toen ik pleegkinderen kreeg, begreep ik dat die opdracht ingewikkeld is en moest ik me aanpassen aan hun niveau. Blijven werken vond ik geen optie, daar ben ik toen mee gestopt.”

Coaching
Martha heeft bijna 20 jaar ervaring als pleegmoeder en ze heeft in die tijd wel 30 kinderen onder haar hoede gehad. Ze vindt het nog steeds geweldig om te doen. Met alle onderwerpen waarover Mobiel schrijft, heeft Martha ervaring.
Coaching zou volgens haar heel goed ingezet kunnen worden in pleegzorg: beginnende pleegouders die alles waar ze tegenaan lopen met ervaren pleegouders kunnen bespreken.

Zelf heeft ze bijvoorbeeld meegemaakt dat de eigen moeder een vestje breide voor haar kind. Helaas, te klein. Je kunt dan de neiging hebben het vestje weg te doen, maar Martha zegt: “Niet doen. Als je je realiseert hoe lang de moeder daar voor haar kind mee bezig is geweest, daar spreekt haar liefde uit. Begrip hebben voor de ouders, dat gaat vaak het best als je bij de ouders thuis bent geweest.”

Extra uitdaging
Hoewel het zorgen voor kwetsbare kinderen helemaal bij Martha past, kan ze toch niet zonder extra uitdaging, die ze op twee manieren heeft gevonden: “De meeste kinderen komen nu van het Leger des Heils voor een periode van drie maanden. Die periode is echt bedoeld voor observeren en onderzoeken. Dat is vanaf het begin voor iedereen duidelijk. In die tijd zoeken we uit waar de problemen vandaan komen. Is het onvermogen van de ouders of heeft het kind een stoornis? In drie maanden wordt veel duidelijk en dan heeft een vervolgplaatsing met een gerichte aanpak veel meer kans op succes,” is de overtuiging van Martha en de deskundigen die betrokken zijn bij het onderzoek. Volgende week komt er weer een bijplaatsing.

Kinderen met FAS
Zeventien jaar geleden kwam Bert, toen twee jaar oud, met de diagnose FAS. Broertje Stef kwam direct na de geboorte en had hetzelfde probleem. Met veel liefde zou het wel goed komen, werd er tegen Martha gezegd. Liefde geven lukte prima, problemen oplossen deed het niet: “Ik kon toen precies één artikel van vier pagina’s vinden over dit onderwerp”. Martha vond haar tweede uitdaging. Ze kwam in aanraking met een kinderarts uit Delfzijl, die in zijn geboorteland Zuid-Afrika veel ervaring had opgedaan met FAS-kinderen. Hij bracht haar in contact met een adoptiemoeder, die kinderen uit Rusland had geadopteerd en vlakbij bleek te wonen. Het adoptie-echtpaar had, vanwege het werk aan universiteiten, overal gewoond en zij had in Zweden al een FAS-vereniging opgericht.

FAS Stichting
Deze drie mensen sloegen de handen ineen en hebben de FAS Stichting opgericht, met als doel wetenschappelijk onderbouwde informatie te vergaren en te delen, te waarschuwen voor de gevaren van alcohol tijdens de zwangerschap met als doelgroep ouders en hulpverleners, maar ook de overheid en de industrie. Toen internet gemeengoed werd, heeft de Stichting direct gebruik gemaakt van alle mogelijkheden die dat bood. Het nieuwste project is dat van ‘Hulp­verleners aan het woord’. In samenwerking met studenten ICT en Media & Enter­tainment van de Hanze­hogeschool, zijn filmpjes gemaakt waarin deskundigen vertellen over het Foetaal Alcohol Syndroom. Martha, een psycholoog, logo­pedist, fysiotherapeut, orthodontist, kinderarts en intern schoolbegeleider vertellen over oorzaak, gevolgen, aanpak, hulpmiddelen en therapie, ieder vanuit de eigen specialisatie.

Martha is heel blij met de resultaten die de Stichting boekt: “Op Europees niveau worden grote stappen gemaakt. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan, wetenschappers werken samen en delen de resultaten. Ook hebben we invloed op het alcoholbeleid van het Europarlement. Een ding moet iedereen weten: FAS komt nooit meer goed! FAS is alleen te voorkomen.”

======

KADER

 ======

Wat is FAS?
Het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) omvat de mentale en fysieke tekortkomingen bij kinderen die tijdens de zwangerschap zijn blootgesteld aan alcohol. Een volledige diagnose FAS wordt gegeven als er op drie terreinen afwijkingen bestaan: vertraagde groei, gezichtsafwijkingen en neurologische afwijkingen. Wilt u meer weten over FAS? www.fasstichting.nl

Ina Huisman

 


Tags: ,