Pleegzorg in historisch perspectief

Pleegzorg als alternatief voor de zorg door ouders gaat terug tot begin 1900. Pas ruim vijftig jaar later wordt pleegzorg in wetgeving vastgelegd: in 1953 treedt de pleegkinderenwet in werking.

Deze wet is met name bedoeld als controle op de plaatsing van het kind in het pleeggezin. Op deze controle wordt aangedrongen na de Tweede Wereldoorlog, omdat het aantal plaatsingen van kinderen in een pleeggezin vanwege de oorlog enorm is toegenomen. Deze wet biedt echter geen bescherming aan de rechten van de pleegouders die geconfronteerd worden met de eis van de ouders om het kind (weer) af te staan.

Blokkaderecht
In de jaren zestig wordt aangedrongen op een betere bescherming van zowel het pleegkind als de pleegouders. In 1978 treedt het blokkaderecht voor pleegouders in werking. Het belang van plaatsing in een pleeggezin, met name als alternatief voor plaatsing in een inrichting, wordt steeds meer erkend.

Wet op de jeugdzorg
In 2005 treedt de Wet op de jeugdzorg in werking (aan deze wet gaan respectievelijk de Beginselenwet voor kinderbescherming uit 1922 en de Wet op de jeugdhulpverlening uit 1989 vooraf). In deze wet (en de daaraan voorafgaande wetten) is pleeg­zorg onderdeel van verschillende vormen van jeugdzorg.

Recht op family-life
Internationaal heeft pleegzorg als alternatieve zorg (voor zorg door de ouders) erkenning gekregen. Dit blijkt uit een verklaring van de Verenigde Naties (1986) en een aanbeveling van het comité van ministers van de Raad van Europa (1987). Bovendien is in toenemende mate artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en fundamentele vrijheden een belangrijke rol gaan spelen in de afweging van de betrokken belangen van pleegouders, pleegkinderen en ouders.

Het gaat dan in het bijzonder om het recht op family-life. Deze internationale ontwikkeling heeft zijn doorwerking op nationaal niveau.

Opvoedingsarrangement
Naar aanleiding van het visiedocument waarin onderscheid wordt gemaakt tussen pleegzorg als module in een zorgprogramma en pleegzorg als opvoedingsarrangement vindt onderzoek plaats (Punselie, 2000). Dit onderzoek richt zich op de vraag of deze visie past in de huidige regelgeving, Een van de conclusies van dit onderzoek is dat de wet thans onvoldoende ruimte biedt om het gezag aan de pleeg­ouders over te dragen in geval van het opvoedingsarrangement.

Twee belangrijke wetswijzigingen
Mede onder invloed van voornoemd onderzoek, andere publicaties, het advies ‘Kinderen eerst’ en de invloed van het Inter­nationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind zijn er op dit moment twee belangrijke wetswijzigingen gepland:
1. Het wetsvoorstel herziening kinderbeschermingsmaatregelen. Deze wet zal naar verwachting in 2015 worden ingevoerd.
2. Het wetsvoorstel verbetering positie pleegouders. Deze wet is aangenomen en treedt op 1 juli 2013 in werking.

Eric Jansen


Tags: ,