Tienermoeder in een tuinhuis

Jaarlijks  worden ruim 2500 meisjes onder de 20 jaar moeder. Het tekort aan  opvangplaatsen is groot en de problematiek divers. Een enkele  keer wordt een tienermoeder met kind opgevangen in een pleeggezin.  Moeder en kind kunnen zo aan elkaar hechten in een veilige omgeving.  De tienermoeder leert van haar pleegouders hoe ze de baby moet  verzorgen en opvoeden. Ook is opvang in een pleeggezin goedkoper dan  verblijf in een residentiële instelling. Het klinkt als een mooie  oplossing, maar hoe werkt het in de praktijk?

Al  meer dan twintig jaar vangt Loes (59) kinderen met problemen op.  Aanvankelijk ging het om vrienden van haar vier biologische kinderen.  Later werd ze officieel pleegouder via Stichting Kompaan en De Bocht.  Tien jaar geleden kwam de eerste tienermoeder bij haar in huis. De  achttienjarige Tessa had in verschillende pleeggezinnen gewoond en  was bevriend met haar zoon Mark. Loes: “Het meisje was zwanger van  een oudere man, maar had geen contact meer met hem.

Met  de pasgeboren Naomi ging ze in ons tuinhuis wonen. Op die manier kon  ik haar steun in de rug geven. Dat was ook nodig. Tessa gooide  bijvoorbeeld de jassen van het kraambezoek in het babybedje en Naomi  lag aan het voeteneind. Ze was nog zo naïef. Ik heb altijd gezegd:  jij zorgt zelf voor je kind. Maar als Tessa tijdens een uitstapje het  jasje van Naomi was vergeten, had ik reservekleren in de auto.” De  vriendschap tussen Mark en Tessa groeide uit tot liefde. Na vier jaar  ging het jonge stel bij Loes om de hoek samenwonen. Ze zorgden samen  voor Naomi en kregen nog een kindje. “Tessa heeft een geweldige  ontwikkeling door­gemaakt”, zegt Loes trots.

Actueel

De  opvang van tienermoeders is een actueel thema, ook in de politiek. In  2009 deed CDA-kamerlid Aasted-Madsen een voorstel om tienermoeders  met kind de mogelijkheid te bieden tot pleegzorg. Zo kan de moeder  haar school afmaken en wennen aan de zorg voor haar kind. Op die  manier kun je uithuisplaatsing voorkomen. Het CDA diende een  initiatief­nota in om de positie van pleegzorg en gezinshuizen in  Nederland te verbeteren. Opvang in een gezin zou ook mogelijk moeten  zijn voor jonge moeders met kind. In opdracht van Siriz (voorheen  Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind) en in samenwerking  met het ministerie van VWS onderzocht het expertisecentrum Jeugd,  Samenleving en Opvoeding (JSO) in 2010 de mogelijkheid om jonge  moeders op te vangen in de pleegzorg of gastgezinnen. Dit onderzoek  toont aan dat er verschillende mogelijkheden van gezinsopvang zijn om  de wachtlijsten terug te dringen en jonge moeders te begeleiden.  Gezins­opvang wordt gezien als een belangrijke vorm van opvang  naast de bestaande residentiële variant.

Hulpvorm

Stichting  Kompaan en De Bocht heeft in het verleden enkele malen een  tienermoeder met kind in een pleeggezin geplaatst. Coördinator van  de pleegzorg Betty van Brunschot ziet deze hulpvorm als een goede  aanvulling op het hulpverleningsaanbod. “Sommige tienermoeders  zijn nog niet toe aan zelfstandigheid en moeten pedagogisch  ondersteund worden. In een gezinssituatie kunnen ze groeien en ze  blijven verbonden met hun kind. Begin 2010 gaven we studenten van  Fontys Hogescholen opdracht om de wenselijkheid en mogelijkheid van  deze hulpvorm te onderzoeken.” Uit dit onderzoek blijkt dat  professionals, pleegouders en tienermoeders er positief tegenover  staan. Wel noemen ze een aantal randvoorwaarden. De motivatie van de  tienermoeder is belangrijk en er moeten duidelijke afspraken worden  gemaakt. Verder zijn hulp bij begeleiding en een goede matching  cruciaal. Ook moet de vader van het kind worden betrokken bij het  leven van tienermoeder en kind. “Op basis van het onderzoek hebben  wij de hulpvorm vertaald naar een officiële modulebeschrijving”,  vertelt Van Brunschot. Ook andere jeugdzorgorganisaties denken na  over de opvang van jonge moeders met kind in een pleeggezin. Zo  onderzoekt Jeugdformaat of het mogelijk is om pleegouders aan te  stellen als gezinsouders.

Romy

Pleegmoeder  Loes heeft ook ervaren dat een plaatsing mis kan gaan. Afgelopen jaar  kwam de 19-jarige Romy met dochter Anouk van zeven maanden bij haar  in huis. Romy had in de vrouwenopvang van De Bocht gewoond  en verlengde hulpverlening gekregen. “Ze had in het verleden  drugs gebruikt, maar was al een tijd clean”, zegt Loes. “Al  snel nam Romy de regels niet meer zo nauw. Ze kwam regelmatig dronken  of stoned thuis. Loes ging steeds meer voor de baby zorgen. “Op een  keer betrapte ik Romy toen ze de wenkbrauwen van haar dochter  epileerde. Een andere keer deed ze shag op de boterham van Anouk.  Toen één van mijn andere pleegkinderen een zakje drugs in huis  vond, was het einde verhaal.” De pleegzorg voor Romy werd  afgebroken en de kleine Anouk bleef bij Loes wonen.

“Hartverscheurend,  maar het kon niet anders.” Sinds kort zijn pleegdochter Tessa en  zoon Mark officieel de pleegouders van Anouk. Romy komt  wekelijks bij haar dochter op bezoek. Loes: “Gisteren vroeg de  pleegzorgwerker of ik binnenkort weer een tienermoeder met kind in  huis wil nemen. “Ik heb ‘ja’ gezegd, maar onder de voorwaarde  dat de tienermoeder geen drugsprobleem heeft. Ik ben een rasoptimist  en heb bij Tessa gezien dat het goed kan gaan.”

======
KADER
======

Financieel

Als  een tienermoeder tot 18 jaar en haar kind hulp nodig hebben in de  vorm van pleegzorg, hebben zij een indicatie­stelling nodig van  Bureau Jeugdzorg. Hiermee kunnen ze hulp verzilveren bij de  pleegzorgorganisatie. De pleegouders krijgen een pleegvergoeding voor  tienermoeder én kind. Na de achttiende verjaardag van de  tienermoeder kan de hulpverlening steeds met een half jaar worden  verlengd. Een tienermoeder die na haar 18e verjaardag met haar kind  in een pleeggezin wil gaan wonen, kan een beroep doen op de Wet  Maatschappe­lijke Ondersteuning (WMO). Haar kind kan via de  reguliere pleegzorg met een indicatie worden opgenomen in het  pleeggezin.

 

Juridisch

Als een tienermoeder met kind in een pleeggezin wordt geplaatst, zijn de pleegouders opvoedingsverant­woordelijk voor de moeder en verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van de baby. De tienermoeder heeft formeel geen opvoedingsverantwoordelijkheid. Doel van de opvang van een tienermoeder met kind in een pleeggezin is onder andere het stimuleren van de tienermoeder om zo zelfstandig mogelijk haar baby te verzorgen en op te voeden. De huidige wet voorziet niet in deze doelstelling.

 


Tags: ,