Geen ruzie zonder brasa

Samen een spelletje doen, was in het gezin van Inez niet mogelijk. Dat liep meteen uit de hand en eindigde in ruzie. De ruzies gingen eigenlijk de hele dag door en werden steeds heftiger. Dankzij de inzet van Video Interactie Begeleiding (VIB) is de communicatie in het gezin verbeterd. Inez: “En als er ruzie is, doe ik net alsof het de eerste keer is, zodat ik niet geïrriteerd reageer.” Inez, Bozo en Rosalien kunnen op een positievere manier met elkaar verder.

Soms zag Inez, de oma van Bozo (8) en Rosalien (6), het niet meer zitten. Ze zat in een negatieve spiraal met de kinderen. Bij de kleinste aanleiding werd ze boos: “Ik leefde in een soort waas en was steeds kwaad op hen. Oh, daar gaan we weer! Eigenlijk was ik de hele dag bezig met straffen en de kinderen naar hun kamer sturen. De kinderen werden hier steeds bozer over, zochten elkaar op en dan kwam er weer een confrontatie. De ruzies werden heftiger en soms heb ik ook een klap uitgedeeld. Ik wist het niet meer. Wat deed ik verkeerd? Ze kunnen elkaar zo uitdagen. Ik zocht ook naar verklaringen, maar kon ze niet vinden. De kinderen wonen hier hun hele leven en hoefden niet te wennen, waardoor het moeilijker voor hen was.”

Rust in ruzie

Inez wilde graag hulp en ze kende videobegeleiding al uit een eerdere situatie. “Toen was de begeleiding meer gericht op praktische zaken en handelingen, zoals naar bed gaan en tandenpoetsen. Nu werden de kinderen erbij betrokken.” Bozo was heel bewust van de opnames en hield zich in. Echte confrontaties of explosies heeft hij niet laten zien. De onbewuste, aanwezige goede aspecten van haar aanpak, kon ze nu gebruiken bij de echte confrontaties. Rosalien had er minder moeite mee. Zij bleef ook tijdens de opnames zichzelf. Tijdens het kijken naar de beelden werd Inez duidelijk dat er veel goed ging. “Daar was ik me niet meer van bewust. Ik dacht dat er niets deugde en dat ik alleen bezig was met boos zijn en straffen uitdelen. Ik zag mezelf als een grotere beul dan dat ik eigenlijk was.” Deze confrontaties waren ingrijpend, maar gaven haar ook steun. “Ik zat gewoon met spanning in mijn borst te kijken. Soms moest ik huilen, maar het gaf me moed en ik was trots op mezelf. De begeleidster gaf me complimenten en wees de momenten aan dat ik goed contact maakte met de kinderen. Ik heb vooral geleerd dat ik rustig moet blijven en duidelijk moet maken wat de afspraken zijn.”

Meer dan communicatie

Tijdens VIB wordt niet gezocht naar achtergronden, maar gekeken naar communicatie en acties van dat moment. Toch heeft Inez veel meer geleerd van de opnames en het terugkijken. “Ik dacht: De kinderen zijn hier toch al heel hun leven! Ik heb moeten leren dat mijn rol als oma heel anders is dan die van mama. Ik kan voor mijn andere kleinkinderen een lieve oma zijn, maar Bozo en Rosalien moet ik opvoeden. Ik wil absoluut niet dat ze naar een ander gezin gaan. Het zijn mijn kleinkinderen en ik ga ze op een positieve manier opvoeden. Ook mijn verleden speelde een rol. Mijn oma was niet lief, ik heb daar een tijdje gewoond. Ik wilde die negatieve strijd met Bozo en Rosalien niet, want ik was toch een lieve oma? Wat ik ook heb onderschat is hoe de kinderen het opgroeien bij hun eigen moeder missen.” Deze inzichten helpen Inez verder in de opvoeding van haar kleinkinderen. Zo was Bozo een aantal dagen erg kortaf en geïrriteerd. Dit kwam voort uit vragen van vriendjes waarom hij bij zijn oma woont. Nu er minder explosies en kortere ruzies zijn, is er ruimte voor een gesprek hierover.

Groen papiertje

De begeleidster heeft vijf of zes opnames gemaakt, die zijn besproken. Begin dit jaar is de VIB afgerond. Inez merkt dat het effect blijvend is en ze ziet nog steeds verbeteringen. Er zijn natuurlijk wel momenten dat de irritaties oplopen en de ruzies te fel zijn of zoals Inez het zelf noemt: “Dat ik van het pad af ben.” Dan vindt ze steun bij een klein groen papiertje dat op de koelkast hangt, verscholen tussen andere papieren en tekeningen. Op dat velletje staan haar aantekeningen met kernwoorden waarop ze moet letten: ontvangen, feiten benoemen, gevoel aangeven, leiding geven, geen vragen stellen, stellig zijn, sorry zeggen als ik verkeerd ben geweest, dingen samen doen zodat er geen concurrentie ontstaat. Deze kernwoorden helpen haar om tot rust te komen en positief verder te gaan ‘op het goede pad’

De effecten van VIB werken ook door naar de buitenwereld. Bozo kan heel emotioneel zijn. De nieuwe aanpak van Inez geeft hem meer steun. Dit is ook op school besproken. Daar wordt de aanpak overgenomen. De pleegzorgbegeleidster heeft de ontwikkelingen van de VIB gevolgd. Zij staat nu volledig achter het verzoek van Inez om de pleegoudervoogdij te krijgen. De procedure is in gang gezet. De effecten werken ook door in Inez zelf. Ze geeft aan dat ze sinds de VIB beter in haar vel zit en dat ook haar vriendinnen haar rustiger vinden.

======
KADER
======

Video Interactie Begeleiding (VIB)
VIB is een verzamelnaam voor de methodiek die gebruik maakt van videobeelden en principes van basiscommunicatie. De methodiek draagt bij aan het bevorderen van professioneel handelen en commu­niceren van werkers in verschillende sectoren. In Nederland wordt VIB of een afgeleide vorm daarvan in veel organisaties met succes toegepast. Wie meer wil weten over VIB kan terecht bij de landelijke organisatie Associatie Intensieve Thuisbehandeling (AIT).
www.aitnl.org

Bellen
Rosalien: “Als mijn oma ruzie maakte met Bozo of aan het bellen was, zat ik er altijd tussendoor te praten. Nu zegt ze niets en dan weet ik dat ze even geen tijd heeft of ze zegt: ‘Nu niet Rosalien, want ik praat met Bozo.’ Ik wacht dan en ze wordt niet kwaad op mij en kan daarna wel naar me luisteren. Als Bozo en ik ruzie hebben gehad doen we een brasa (Surinaams voor omhelzing) en dan stopt de ruzie.”

Mens-erger-je-niet
Bozo: “Ze hebben een keertje gefilmd dat Rosalien en ik Mens-erger-je-niet speelden. Ik wil dan natuurlijk graag winnen, maar Rosalien won. Dat vond ik vervelend. Je mag dan niet boos worden. David (een vriendje) gaat dan zelfs huilen. Dan moet ik eigenlijk zeggen: ‘Jammer, we doen nog een spelletje en de volgende keer win ik vast wel!’ Maar ik deed geen spelletje meer, ik heb toen een pion door de kamer gegooid.”


Tags: , ,