Opening IFCO door pleegmoeder zet de toon

Van 4 tot 7 juli werd in Brighton, Engeland, de tweejaarlijkse Europese IFCO gehouden. IFCO is een vrijwilligersorganisatie die internationale samenwerking en kennisdeling binnen de pleegzorg bevordert. Leden komen uit alle windstreken. Eens per twee jaar organiseert IFCO in samenwerking met een pleegzorgorganisatie ergens in de wereld een internationale conferentie met lezingen, workshops, discussies en ontmoetingen.

De conferentie werd gehouden op de campus van de Universiteit van Sussex. Zo’n terrein heeft als voordeel dat je niet meteen in een stad met afleiding zit en dus sneller en gemakkelijker contact maakt met elkaar.

Op zondag werd de conferentie geopend met een informele receptie en een even informeel diner. De contacten werden op dat moment nog vooral tussen landgenoten gelegd. Voor Nederland waren er delegaties met werkers en pleeg­ouders van De Rading, Parlan en Flexus.

Gezien de relatief kleine afstand tussen Nederland en Brighton en de meerwaarde die een IFCO kan hebben, is het eigenlijk gek dat er maar zo weinig instellingen ver­tegenwoordigd waren. Er wordt veel onderzoek gedaan in de pleegzorg, er worden veel methodieken ontwikkeld en er is wereldwijd een crisis. Iedereen moet bezuinigen. Dan kun je ervoor kiezen om op extra’s als een IFCO te bezuinigen. Levert die keuze echter wel zoveel geld op? Zou internationale uitwisseling op termijn niet geld kunnen besparen?

Kapitaalvernietiging
Een prachtig staaltje van ‘kapitaalvernietiging’ werd zichtbaar tijdens de presentatie van een nieuw Engels assessment voor de selectie van pleegouders. In Engeland bepaalden organisaties wie er wel of geen pleegouder kon worden. In deze nieuwe methodiek worden pleegouders meer betrokken bij dit proces door hen op de hoogte te houden van vorderingen en hun inzicht te geven in het proces. Dat pleegouders zelf ook achter de beslissing moeten staan en volledig moeten beseffen wat pleegouderschap in hun leven zal betekenen, is geen onderdeel van de methodiek. Voor vele aanwezigen bij de presentatie was dit onvoorstelbaar, twintig jaar terug in de tijd!

Daarbij kwam dat de ontwikkelaars pas tijdens deze IFCO hoorden over PRIDE, het Amerikaanse programma waar de STAP op geënt is en dat nog steeds met regelmaat wordt aan­gepast aan nieuwe wetenschappelijke inzichten. Deze Engelse ontwikkelaars hadden, voor ze veel tijd en geld stopten in hun werk en dit paradepaardje vervolgens internationaal kwamen presenteren, eens over de grens moeten kijken. Dat zou een hoop geld bespaard hebben.

Kennis en ervaring delen
De toon voor de IFCO werd op maandagochtend tijdens de eerste gezamenlijke presentatie gezet. Pleegzorg gaat over mensen en wie met pleegzorg te maken heeft, doet dat veelal vanuit het hart. Dat is een visie die IFCO aan alle kanten benadrukt.

Een Amerikaanse pleegmoeder en psychologe vertelde tijdens deze openingssessie over haar drukke en chaotische pleeggezin en hoe ze daar als pleegmoeder duizendpoot moet zijn. Haar verhaal was ook een pleidooi voor pleegouders om op zichzelf te letten. ‘Nee’ zeggen en voor jezelf zorgen is voor veel pleegouders ingewikkeld, zij zorgen liever voor anderen.

Op de cruciale momenten moet je kunnen blijven denken dat het kind met zijn gedrag iets probeert te zeggen: een behoefte, een noodkreet, een poging tot communicatie of een uiting van frustratie. Wat is de boodschap en hoe waak je ervoor dat je het niet als een aanval op jezelf of je regels gaat zien? Waarom heb je ook al weer die kinderen in huis genomen? Dit verhaal gaf de aanwezigen bij de opening van de conferentie het gevoel ‘gelukkig weet deze mevrouw precies waar het om draait’. De kracht van haar verhaal was dat ze zowel uit haar eigen ervaring sprak, wijs geworden na een burn-out, maar ook vanuit haar achtergrond als psychologe.

Pleegzorg in Engeland
Veel van de informatie ging over aspecten van pleegzorg en adoptie in Groot-Brittannië. Een opvallende regel die onlangs vanuit de regering werd opgelegd is dat pleegkinderen niet vaker dan drie keer verplaatst mogen worden. Dat klinkt aardig, tot er bijgezegd werd dat het drie keer per jaar was. Kinderen die op meer dan dertig plekken hebben gewoond, zijn geen uitzondering. Zo’n 76% van de kinderen die hulp nodig hebben, woont in pleeggezinnen, daar ligt de voorkeur.

Voor rijke kinderen is het echter nog steeds goed gebruik om ze vanaf elf jaar naar een kostschool te sturen. Daar is geen onvertogen woord over gevallen.

Pleegzorg gaat in Engeland vooral om korte plaatsingen. Kinderen die langdurig een plek nodig hebben om te wonen, worden geadopteerd. Na het zien van een Zweedse voorlichtingsfilm voor pleegouders, reageerden Engelse beroepskrachten geschokt op fragmenten waarop het pleegkind de nabijheid van pleegmoeder zocht en bij haar in bed kroop. In Engeland is dat ondenkbaar, pleegouders dienen altijd een armlengte ruimte tussen henzelf en het pleegkind te houden. Wie dat anders wil, kan maar beter adopteren.

Binnen het Engelse systeem wordt veel nagedacht over welke eisen er aan pleegouders moeten worden gesteld. Een workshop hierover begon vrij rustig, maar al snel ontstonden er discussies. Een van de dingen die aan bod kwamen, is dat je als pleegouder de kinderen moet voorleven hoe je met elkaar omgaat. Kan iemand die rookt pleegouder worden? Eigenlijk niet, want dat schaadt de longen van de kinderen als je in hun bijzijn rookt. Kun je alcohol drinken waar kinderen bij zijn? Mag je te dik (obese, bmi 30+) zijn? Je zult dan moeite hebben om de kinderen bij te houden en je kunt ze niet het goede eetgedrag aanleren. Dat is schadelijk voor hun latere leven.

Aanvankelijk was de zaal meegaand over de opmerkingen over roken en drinkgedrag, maar daarna ontstond de discussie welke waarden nou echt het belangrijkste zijn als je nadenkt over de vraag of iemand een kind van een ander kan opvoeden.

Activiteiten van IFCO
Naast de organisatie van de conferentie doet IFCO meer. In verschillende landen in de wereld werkt ze, op vrijwillige basis, aan projecten die pleegzorg bevorderen en ontwikkelen. Zo helpt IFCO veel in het vroegere Oostblok met trainingen over het opzetten van een pleegzorgstructuur, fondsenwerving, pleegoudertraining en dergelijke. Ook in Azië en Afrika zijn er diverse projecten. In Zuid-Amerika heeft het geleid tot een zusterorganisatie, RELAF, die lange tijd aan IFCO verbonden was, maar inmiddels zelfstandig functioneert.

Veel landen weten inmiddels wel dat tehuizen niet goed zijn voor kinderen, maar hebben geen idee hoe het wel moet. In Brighton werden projecten gepresenteerd uit onder andere Moldavië, Oekraïne, Tsjechië, Servië en Kosovo. Tijdens die laatste presentatie werd pijnlijk duidelijk hoe belangrijk het is dat deze projecten er zijn. Sinds de oorlog is er een minimale sociale zorgstructuur. Maatschappelijk werkers worden regelmatig betrapt op corruptie of profiteren van pleegouders. Training gaat dus veel verder dan alleen beroepsvaardigheden aanleren, ook de beroepsethiek, visie op pleegzorg en het mondig maken van pleegouders is er onderdeel van.

Jeugdigen in de schijnwerpers
Traditiegetrouw wordt er tijdens de IFCO veel aandacht geschonken aan degenen voor wie we het met z’n allen doen: de kinderen en de jongeren. Presentaties van jongeren over diverse projecten die er wereld­wijd zijn voor jongvolwassenen met een pleegzorgverleden maakten veel indruk. Ook werd het belang van goede ‘nazorg’ er zeer duidelijk door.

Het interview met Madeleine van Veen op pagina 20 van dit nummer, laat zien dat ook jongeren met een opleiding, vrienden en een tamelijk stabiel leven behoefte hebben om het ‘pleegkind-zijn’ een plek te geven.

De jongvolwassenen van het project Team Parenting in Engeland, van Youth4care in Europa of van Youth in Care Network in Canada presenteerden allemaal indrukwekkende manieren waarop jongeren met elkaar aan de slag gaan om dit te doen. Bij lotgenoten vind je immers herkenning, erkenning, het gevoel erbij te horen en bouw je zelfvertrouwen op. In Nederland roepen we al jaren dat het schandalig is dat er niets is voor pleegkinderen als ze achttien zijn. Dan wijzen we vooral naar Bureau Jeugdzorg, naar instellingen of naar de politiek. In Brighton werd glashelder dat jongeren die nazorg prima zelf kunnen regelen, maar ze hebben wel een zetje nodig. Gelijkgestemden vind je niet zomaar. Hoe dat moet? Vooral niet zelf iets bedenken, tijdens de IFCO waren er genoeg succesvolle voorbeelden die navolging verdienen!

Op de slotdag kwamen ook de jongeren aan het woord die bij de conferentie aanwezig waren. Voor hen was er een jeugdprogramma en met elkaar was er gediscussieerd over hoe het voor hen is om naar een pleeggezin te gaan. De jongeren kwamen uit veel verschillende landen (er waren 26 landen vertegenwoordigd) maar hun wensen waren gelijk. Hoe denken jongeren over matching? Wat willen ze vooraf weten over het pleeggezin? Wat moeten pleegouders van hen weten? Wat hebben zij nodig aan voor­bereiding op een plaatsing? De antwoorden kwamen sterk overeen met de Q4C-standaarden. Schrijnend was dan ook te horen dat daar in de praktijk in alle landen, ook de westerse met hoge kwaliteitseisen, maar weinig rekening mee gehouden wordt.

Met elkaar delen
Het mag duidelijk zijn dat er ook voor Nederland iets te halen valt op een IFCO. Onze zorgstructuur mag dan professioneel en ‘high standard’ zijn, de basis van pleegzorg die pleegmoeder Mary McGowan op dag één verwoordde is in ieder land hetzelfde. Nederland, Kosovo, Moldavië of Tsjechië, pleegzorg voelt overal hetzelfde. Dat gevoel delen met elkaar, luisteren naar elkaars oplossingen en het delen van elkaars ervaringen is voor iedereen een verrijking.

Presentaties zijn soms vluchtig, maar er is alle gelegenheid om te praten met mensen van projecten die misschien wel interessant zijn. Volgend jaar is de internationale IFCO in Canada. Bij deze roepen we de instellingen op om een bezoek hieraan, van in elk geval één beroepskracht en een pleegouder met pleegkind, op te nemen in hun begroting voor 2011.

Doe je voordeel met de kennis die er is en presenteer vooral de mooiste nieuwigheden uit ons land. Ook hier is genoeg om te delen met de rest van de wereld. Deel het met elkaar en ga de verbinding aan!


Tags: ,