Pleegouders langs de lat

Zijn pleegouders supermensen? “Ik vind het heel knap van jullie” en “Dat je dat allemaal doet voor het kind van een ander” en “Is dat nou niet moeilijk?” Ed en Eefje horen regelmatig dergelijke opmerkingen. Zij antwoorden dat ze pleegouder zijn omdat ze het leuk vinden om iets voor een kind te doen en ja, dat het weleens moeilijk is, maar in een ‘gewoon gezin’ is er toch ook wel eens iets? Heb je iets speciaals nodig om pleegouder te kunnen zijn? Peter Vonk bedacht zeven kerncompetenties voor pleegouders, door Mobiel vertaald naar de praktijk.

Empathie
Pleegouders kunnen zich een beeld vormen van gevoelens, gedachten en behoeften van anderen. Zo verplaatst Eefje zich automatisch in pleegdochter Luna alsof ze zelf net in een pleeggezin is geplaatst. Zonder dat Luna daar concrete signalen over afgeeft stemt ze haar houding daarop af. Ze luistert actief naar haar, stelt vragen en vraagt ook door. Ze doet dat niet alleen om haar eigen beeld aan te scherpen of te toetsen, maar vooral ook om Luna te laten merken dat ze gehoord en serieus genomen wordt.

Ik-sterkte
Pleegouders kunnen tussen verschillende mensen en partijen met verschillende belangen een eigen positie innemen. Zij doen dat op basis van eigen keuzes en overtuigingen. Ed is naar de vader van Luna heel duidelijk over zijn positie als pleegvader. Hij biedt Luna veiligheid door grenzen te stellen. Hij houdt zich strikt aan de bezoekafspraken die gemaakt zijn door Bureau Jeugdzorg. Als de vader van Luna die grenzen overschrijdt, benoemt hij dat, maar laat het verder over aan Bureau Jeugdzorg, zodat hij de positie van pleegvader behoudt. Ed heeft daarbij het behoud en mogelijk het versterken van het contact tussen Luna en haar vader scherp voor ogen.

Kritische zelfreflectie
Pleegouders kunnen kritisch kijken naar hun eigen drijf­veren, hun eigen handelen en hun eigen mentale en fysieke gesteldheid. Zij kunnen daaruit conclusies trekken. Ed en Eefje trekken aan de bel bij de pleegzorgwerker en vertellen hem dat het minder gezellig is in hun gezin dan zij verwacht hadden en wat hun eigen aandeel is in zaken die goed en minder goed verlopen. Zij geven hem inzicht in wat zij achter het manipulerende gedrag van Luna zien en geven aan wat hun gevoelens en gedachten daarbij zijn. Zij stellen zich vervolgens open voor kritische vragen, opmerkingen en aanwijzingen.

Sturen
Pleegouders kunnen de regie voeren over eigen en andermans leven en omstandigheden. Als Luna voor de eerste keer zal uitgaan en al bij voorbaat strijd oproept over de regels, nemen Ed en Eefje het heft in handen en doorlopen met haar de mogelijkheden. Zij geven haar de ruimte om uit te gaan en maken duidelijke afspraken met haar. Luna weet dat zij op enige afstand de vinger aan de pols houden en eventueel inroepbaar zijn.

Bijstaan zonder overnemen
Pleegouders zien welke ondersteuning de ander nodig heeft en nemen dat als uitgangspunt voor hun eigen handelen. Zij maken zich daarmee mede verantwoordelijk voor het beoogde resultaat. Ed en Eefje laten Luna zoveel mogelijk zelf haar schoolwerk organiseren. Zij coachen, adviseren en passen op dat zij met hun hulpvaardigheid niet de taken van Luna overnemen.

Ordening
Pleegouders kunnen zich verbinden aan gezamenlijk gemaakte afspraken en structuren die voortkomen uit behandel- of begeleidingsdoelen, plannen en methoden. Zij beseffen dat je niet altijd kunt inschatten welke uitwerking afspraken hebben. Ed en Eefje volgen kritisch of de gemaakte afspraken functioneel zijn voor Luna. Zij meten dit af aan haar gedrag. Zij komen op de afspraken terug als zij zien dat deze niet werken voor Luna.

Samenwerken
Pleegouders kunnen gezamenlijke belangen en resultaten ‘leidend’ maken, zowel in het eigen handelen als in het handelen met samenwerkingspartners. Zij dragen bij aan een heldere communicatie en aan een optimale inzet van de betrokken partijen, zodat Luna bij hen een veilig plekje heeft om op te groeien en gelukkig te zijn.

Wist u als pleegouder dat u dit allemaal kunt? Geen wonder, hè, dat anderen tegen u opkijken! Pleegouders zijn zich niet altijd bewust van al deze vaardigheden en gaan gewoon dagelijks met hun pleegkinderen om zonder aan al deze vaardigheden te denken. Denkt u als bijna-pleegouder dat u dit allemaal niet kunt? Geen nood: u hebt straks een pleegzorgwerker die u wegwijs maakt in de dagelijkse gang van zaken in pleegzorg en u zult merken dat u dit allemaal kunt zonder dat u het wist! <

Vrij naar Peter Vonk: Zeven kerncompetenties voor pleegzorgouders.
J.P. Vonk, Vonk Competentie Expertise, Zwolle september 2009.


Tags: ,