Film ‘Geslagen jaren’ vertelt het verhaal achter huiselijk geweld

Huiselijk geweld werkt door in generaties

Annette werd jarenlang door haar ex-partner mishandeld. Hun twee kinderen leden daar zeer onder. Eenmaal oma en gescheiden van haar ex-man, greep ze in toen de geschiedenis zich dreigde te herhalen in het gezin van haar zoon. Annette is nu pleegmoeder van kleinzoon Daniel (zie foto). Filmmaker Anne-Mieke van den Berg maakte een documentaire over huiselijk geweld met als titel ‘Geslagen Jaren’. Ze filmde hiervoor onder meer in het gezin van Annette.

Huiselijk geweld is geweld dat plaatsvindt in de privésfeer, zoals partnermishandeling of kindermishandeling. Het geweld kan van fysieke, seksuele of geestelijke aard zijn en ook verwaarlozing en belaging (stalking) vallen onder deze noemer. Geweld binnen het gezin gaat veelal samen met problematiek als relationele problemen, armoede, werkloosheid en verslaving. Het ontstaat meestal uit ruzies die uit de hand lopen. Geweld in de privésfeer is de meest omvangrijke geweldsvorm in onze samenleving en komt voor in alle sociaal-economische klassen en binnen alle culturen.

Verschillende kanten

Voor dit interview zit Anne-Mieke van den Berg aan tafel met Annette. Anne-Mieke vertelt dat ze gekozen heeft om in de film vier personen hun verhaal te laten vertellen, zodat er vier verschillende kanten van huiselijk geweld aan bod komen. In de vijftig minuten die de documentaire duurt, is er zo’n minuut of twaalf beschikbaar voor een verhaal. De hoofdpersonen vertellen indringend over het geweld waarmee ze te maken hebben gehad. Pakize praat open over haar huwelijksnacht en over haar schaamte. Ze groeide op in een gewelddadig gezin, trouwde jong en werd slachtoffer van seksueel en fysiek geweld. Kemal vertelt over wat hij als kind meemaakte en over hoe het nu met hem gaat. Hij heeft geen contact meer met zijn kinderen, omdat hijzelf ook geweld gebruikte tegen zijn zoon. Jannie vertelt over haar relatie die zo verslavend werkte, dat ze pas na vijftien jaar weg kon gaan.

Bij het verhaal van Annette koos Anne-Mieke ervoor om het perspectief te verplaatsen naar de kinderen van Annette. Toen Annette zag dat kleinzoon Daniel verwaarloosd werd, belde ze Bureau Jeugdzorg.

Anne-Mieke: “De mensen die hebben meegewerkt, vertellen over zaken waar je niet zomaar over praat. Zij durfden dit aan en zelfs nog voor de camera.” Naast de documentaire is er ook een educatieve dvd waarop deskundigen aan het woord komen, die in hun werk veel met situaties van huiselijk geweld te maken hebben. “De film is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over huiselijk geweld. Voor wie wil leren begrijpen wat huiselijk geweld kan inhouden en hoe de gevolgen ervan de levens van slachtoffers en daders bepalen.”

Met argusogen

Annette is moeder van twee kinderen en oma van twee kleinkinderen. “Mijn ex-partner was alcoholverslaafd en zeer gewelddadig. Mijn kinderen hebben daardoor veel schade opgelopen,” vertelt ze. “Toen ik duidelijke sporen van verwaarlozing zag bij Daniel, heb ik het heft in eigen hand genomen. Nu ben ik samen met mijn huidige partner netwerkpleegouder.” Annette vertrouwde er altijd op dat ze haar kinderen weg kon houden van het geweld. “Nu weet ik dat het anders is,” zegt ze. “Kinderen zijn er altijd bij betrokken. Ook al liggen je kinderen in bed, ze merken, ze voelen dat er iets niet in orde is. Ze pikken meer op dan je denkt.

Ik was in die tijd alleen bezig met overleven. Toen ik in de gaten kreeg dat de kinderen last hadden van de mishandeling van mijn ex-man, waren zij al flink beschadigd. Mijn zoon John werd zeer moeilijk in de omgang. Hij ging van school naar school en werd al op jonge leeftijd vader. Ik keek met argusogen naar zijn gezin en had al snel in de gaten dat het daar niet goed ging. Bij mijn eigen kinderen was ik te labiel om adequaat te kunnen reageren, maar bij Daniel greep ik na een half jaar in. Ik heb hem mee naar huis genomen en Bureau Jeugdzorg gebeld. Ik wilde voor­komen dat er weer een kind met geweld op zou groeien.”

Hoewel Annette Daniel meenam uit het gezin van haar zoon, is hetcontact met hem goed gebleven. “Gelukkig zag John in dat Daniel beter af was bij mij,” vertelt Annette. “John heeft nu ook een dochter, Silvana. Zij woont bij hem in huis, maar driekwart van de tijd is ze bij mij. Zodra John denkt dat het bij hem thuis fout gaat, brengt hij Silvana hierheen. De onmacht bij John is te groot om concreet iets aan de situatie te kunnen doen. Ik ben al blij dat hij beseft dat het regelmatig niet goed gaat. We vinden het niet makkelijk, maar we kunnen er samen over praten.”

Ondersteunende factoren

In ‘Geslagen Jaren’ heeft Anne-Mieke van de Berg ervoor gekozen om John ook in beeld te brengen. “Ik vind het belangrijk om te laten zien dat geweld vaak doorwerkt in de volgende generatie,” licht ze toe.

Voor Annette had zijn deelname aan de film veel impact: “De mishandeling heb ik een aantal jaren terug al kunnen verwerken,” vertelt ze. “Daardoor kon ik mijn verhaal voor de camera vertellen zonder tranen. Ik heb veel last gehad van schuldgevoelens omdat ik mijn kinderen niet kon beschermen. Toen ik John op het filmdoek terugzag, kwamen de tranen alsnog. Het was toen zo duidelijk hoeveel invloed de mishandeling van mijn ex heeft gehad op mijn leven, dat van mijn zoon en van mijn kleinzoon.”

Bij de aanpak van huiselijk geweld is het belangrijk dat er gekeken wordt naar ondersteunende factoren binnen een familie om geweld te stoppen. Voor Daniel en Sylvana is dat hun oma Annette. Zij is nu de pleegmoeder van Daniel, maar hoe zit het met Silvana? Annette: “De hulp­verlening ziet dat ik veel, zo niet alles doe voor mijn kleinkinderen. Zowel voor Daniel als Silvana. Daarom is er voor Silvana geen OTS uitgesproken, ik zit er bovenop.” Door haar rol zit Annette soms in een spagaat tussen kind, kleinkind en instanties. “Ik probeer zo eerlijk mogelijk te zijn tegen John en zijn vriendin. Zijn ze boos, dan is dat jammer, maar ja, breng daarna alles maar weer eens op orde. Ik kies voor Daniel, die kan zich niet zelfstandig redden en John zou het wel zelf moeten kunnen. Het is moeilijk, maar dat is de keus die je maakt als je voor het netwerkpleegouderschap kiest.” <

De documentaire ‘Geslagen Jaren’ maakt voelbaar hoe het mechanisme van geweld in relaties en familiesystemen werkt. De hoofdpersonen vertellen over de omstandigheden, gedragspatronen, eigen rol en aandeel in het ontstaan en escaleren van het geweld.

‘Geslagen Jaren’ is te bestellen via de site www.filmgeslagenjaren.nl of via Movedmedia, Postbus 199, 5000 AD Tilburg (e-mail: info@movedmedia.nl).


Tags: ,