De wortels van een pleegkind

Auteur: Jolanda Stellingwerff  

Ook al heeft een kind het goed in het pleeggezin, de eigen familie blijft aanwezig. Op de achtergrond, via een bezoekregeling, door trekjes die andere gezinsleden niet hebben, door een geschiedenis die exclusief van het kind is of door simpelweg te schitteren door afwezigheid. Voor kinderen bij wie dat laatste het geval is, is hun geschiedenis een groot vraagteken. Tijdens de IFCO in Dublin vertelde pleegmoeder Jill Wain uit Australië het verhaal van haar pleegzoon Mick. Een verhaal dat illustreert dat kennis hebben van je wortels een kind sterker kan maken.

Jill Wain begint haar verhaal met foto’s van artiesten als Cher, Ice-T, Eddie Murphy, John Lennon, James Dean, Marilyn Monroe, Willie Nelson en Superman. De overeenkomst is dat het pleegkinderen zijn. Wat Jill ermee wil zeggen is: “Of je pleegkind bent of niet: je bereikt uiteindelijk toch wel wat je wilt bereiken.” Voor zij en haar man jaren geleden hun eerste plaatsing kregen, hadden ze een romantisch beeld van pleegzorg. Met een lach geeft ze toe dat de realiteit anders bleek: “We hebben wakker gelegen van drugsbaby’s die maar bleven huilen, tieners die voor de zoveelste keer bij de politie zaten, getraumatiseerde kinderen, onze kinderen die gepest werden door de pleegkinderen, spullen die verdwenen, moeilijke ouders, gevangenisbezoeken, drugs- en alcoholgebruik; het werd deel van ons dagelijks leven.”

Begin jaren ’90 besluiten Jill en haar man te stoppen als pleeggezin. Ze zijn rond de vijftig en vinden het genoeg.

Tot de pleegzorg nog één keer aanklopt: voor Mick, drie weken oud, wordt een ervaren pleeggezin gezocht. “Het voelde egoïstisch om nee te zeggen. Zijn moeder Karen was opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis na een angstpsychose, ze leed aan schizofrenie.” Karens familie wil niets met haar en Mick te maken hebben. Alleen oma heeft aandacht voor Mick. Niemand, ook Karen niet, weet wie Micks vader is. Wayne, een vriend van Karen, bezoekt Mick regelmatig.

“Ik heb veel moeite gedaan om de familiebanden aan te halen”, vertelt Jill. “Oma overleed na een tijd en van Karen konden we weinig verwachten. Het contact liep dood. We twijfelden of Wayne misschien Micks vader was. Hij gaf veel om Mick en ze leken ook wel op elkaar.” Wayne zit vaak in de gevangenis, maar geeft aan erover te denken om Mick als zoon te accepteren. “We nodigden hem uit om te praten. Hij was toen gestopt met drugs, was uit de gevangenis. Met zijn familie had hij geen contact. We maakten samen een stamboom en dat was een kleine, vol doodlopende takken.”

Foto’s van vreemden

Als Mick vier jaar oud is, overlijdt Wayne aan een overdosis. Mick ontwikkelt hierna een obsessie voor Wayne, hij heeft veel goede herinneringen aan hem en hij ziet Wayne als zijn vader. Jill: “Pleegouders kennen vaak weinig details van bezoeken van kinderen aan hun familie. Er worden niet altijd foto’s gemaakt en zo kan het zijn dat er weinig tot niets overblijft als iemand overlijdt.” Het contact tussen Mick en zijn moeder probeert ze te stimuleren. “Dat viel niet altijd mee. Karen slikte veel medicijnen en dat maakte het contact lastig. We gingen wel eens met zijn drieën

winkelen. Toen Mick in de puberteit kwam, werd het moeilijk om hem te motiveren. Hij schaamde zich voor Karen.” Het contact herstelt langzaam en er komen gesprekken over Wayne op gang. Het lijkt er steeds meer op dat hij Micks vader is. Helaas gaat het ook dit keer mis als Mick dichterbij komt: Karen overlijdt vrij plotseling. Foto’s die ze nalaat, zeggen hem niets: hij herkent niemand. Op haar begrafenis staat hij opeens tussen familie, blijkt hij een halfbroer te hebben, ooms en tantes en neefjes en nichtjes.

“Er was plotseling contact”, vertelt Jill. “Maar we moeten blijven samenwerken om het te onderhouden. De familie heeft jarenlang geen contact met Karen gehad, ze kunnen Mick alleen dingen vertellen over haar van voor zijn geboorte.”

Pas na zijn moeders dood, leert Mick zijn familie kennen. Van de kant van zijn vermoedelijke vader heeft hij alleen een gebrekkige stamboom. Totdat er een vraag om informatie komt van de pleegzorginstelling. Twee jongeren uit Ierland reizen door Australië op zoek naar een verdwenen neef: Wayne. De instelling adviseert Jill om geen contact te zoeken, maar ze besluit hen uit te nodigen. Mary en John zijn afkomstig uit een grote Ierse familie. Ze hebben foto’s mee en de gelijkenis met Mick is groot. “Voor Mick was het fantastisch om te horen en te voelen dat hij deel uitmaakt van een familie”, zegt Jill. “Het was ook moeilijk voor hem. Het liefst wilde hij meteen naar Ierland vetrekken.” Mick houdt contact via internet en Jill en haar man gaan sparen voor de reis. “Het was geweldig, de stamboom is nu enorm. Mick wilde dolgraag bij zijn Ierse familie blijven.” Terug in Australië gaat het pleeggezin een moeilijke tijd in: Mick komt in aanraking met de politie, experimenteert er op los met drank en drugs en roept steeds dat ze hem naar Ierland moeten sturen. Stapje voor stapje komt hij echter tot rust. “Bij de pleegzorginstelling zijn de verhalen van Karen over haar familie nooit gecontroleerd. Ze vinden dat het voor kinderen beter is om door te leven en het verleden te vergeten”, Jill zegt het verontwaardigd. “Het is gewoon niet waar. Kinderen willen het wél weten, ze maken er deel van uit. Uiteindelijk komen ze er toch wel achter.”

Fundamenteel recht

“Het is een fundamenteel recht van kinderen om contact met hun familie te hebben, het beschadigt hen als dat er niet is. Kinderen maken zich zorgen over ouders. Ook al is een gevangenis of een psychiatrisch ziekenhuis geen fijne plek voor een kind, het is wel de realiteit en je kunt uitleggen waarom ouders daar zijn.” Jill Wain is ervan overtuigd dat het anders kan. Ze is tegenwoordig manager bij een kleinschalige pleegzorginstelling voor intensieve pleegzorg.

“Wij promoten het contact met de oorspronkelijke familie aan alle kanten. Al in de eerste week van een plaatsing is er contact. Ons kantoor zit in een woonhuis. Geen kantoorsfeer, maar een vriendelijke plek waar ouders hun kind kunnen ontmoeten.”

Voor Jill is de link die kinderen met hun wortels hebben essentieel: “Pleegkinderen laten hun buurt, school, vrienden, familie en spullen achter. Ze voelen zich boos, verlaten, schuldig, onzeker en waardeloos. Voor Mick was het een groot cadeau om zijn familie terug te vinden. Hij heeft nu geen foto’s meer met vreemden erop, maar er staan namen bij. Hij staat in een familietraditie.” Jill Wain rilt van tv- programma’s waarin kinderen hun familie zoeken: “Je kunt het zoeken op latere leeftijd beter voorkomen. Voor pleegkinderen kan het contact met familie een steun in de rug zijn op hun weg naar volwassenheid.”


Tags: ,