Pleegzorg in Utrecht: Interactie belangrijker dan bureaucratie

Auteur: Mirte Loeffen  

De feiten: Totaal aantal jongeren van 0 – 20 jaar provincie Utrecht: 298.815. Aantal kinderen in zorg op 1 januari 2008: 2.521, aantal kinderen in pleegzorg op dat moment: 801. Pleegzorgaanbieders zijn De Rading en Maatschappij Zandbergen. Beschikbaar gesteld budget 2009 voor De Rading: 8,7 miljoen euro, beschikbaar gesteld budget 2009 Maatschappij Zandbergen: € 882.000,-. De Rading heeft 810 capaciteitsplaatsen en MIJ Zandbergen heeft er 80. De NVP krijgt een subsidie van € 23.000,-

“Ik heb net een collega gekregen die pleegouder is bij een van onze pleegzorgaanbieders. Ze is razend enthousiast over de geboden ondersteuning. Een betere reclame kun je je toch niet wensen?!?” Aan het woord is Hanneke Mertens, senior beleidsadviseur jeugdzorg van de Provincie Utrecht. Hanneke Mertens werkt al een aantal jaren bij de provincie. Dit geldt niet voor de gedeputeerde Marian Haak. Zij is krap twee maanden geleden gedeputeerde Marian Dekker opgevolgd.

Utrechtse jeugd centraal

In de aanpak van de provincie van jeugd- en pleegzorggerelateerde zaken zal geen verschil merkbaar zijn. Het programma ‘Utrechtse jeugd centraal’ blijft het uitgangspunt. In dit programma wordt intensief samengewerkt met alle partners in de jeugdzorg om de uitgangspunten: ‘het kind centraal en samen werkt het’, te realiseren. Ook wordt gezocht naar een balans tussen verantwoording van geboden hulp en de uitvoering ervan, oftewel: het volgen van protocollen mag niet de overhand hebben boven de persoonlijke aandacht van hulpverleners voor hun cliënten. Met de roep om transparante zorg en daarmee een uitgebreide registratie van uitgevoerde handelingen kwam de jeugdige met problemen er zelf nogal eens bekaaid van af.

Er is ook nog veel te winnen bij het afstemmen van werkprocessen van Bureau Jeugdzorg en zorgaanbieders en bij zorgaanbieders onderling. De provincie ambieert een integrale aanpak van problemen met jeugdigen. Dit wil zeggen dat kinderen die bijvoorbeeld zowel jeugdzorg als psychiatrische hulp nodig hebben en licht verstandelijk beperkt zijn, een samenhangend plan van aanpak krijgen. Het kind moet er eigenlijk niets van merken als hulp van drie verschillende aanbieders moet komen. Waar voorheen het kind naar de zorg werd gebracht, wil de provincie nu dat de zorg om het kind heen geplooid wordt. In de Verenigde Staten gebeurt dit al langer onder de noemer ‘wrap around care’.

Een nieuwe (landelijk) in te voeren bekostigingssystematiek moet hierin ondersteunend zijn. De jeugdzorg wordt beschreven in kleine brokjes (modules). Vervolgens worden de brokjes die een antwoord zijn op een individuele hulpvraag als legosteentjes in elkaar gezet. Iedere jeugdige zou zo met zijn unieke hulpvraag een uniek bouwsel moeten krijgen. In 2009 wordt er proef­gedraaid met dit systeem, in 2010 moet het door alle zorgaanbieders gehanteerd worden.

Een van de mogelijke brokjes of legosteentjes waar pleegouders in de provincie Utrecht gebruik van kunnen maken is de Parent Management Training Oregon (PMTO). Het is een oudertraining die in 2005 is komen overwaaien uit de Verenigde Staten. PMTO is bedoeld voor (pleeg)ouders van kinderen van 5 tot 12 jaar met ernstige gedragsproblemen. Er is sprake van externaliserend probleemgedrag: oppositioneel-opstandig en agressief gedrag, soms in combinatie met hyperactiviteit.

De training is bedoeld voor de (pleeg)ouders. Uitgangspunt hierbij is dat kinderen het meest leren van hun (pleeg)ouders. Zij kennen hun kind het beste en hebben ook de meeste kansen om het gedrag van hun (pleeg)kind bij te sturen en het nieuwe gedrag te leren. Er is geen vast aantal bijeenkomsten. Voor ieder (pleeg)gezin wordt bekeken wat er nodig is om zich de kernvaardigheden (aanmoedigen, grenzen stellen, probleemoplossend handelen, zicht en toezicht houden en positieve betrokkenheid) eigen te maken. In overleg komen ouders en trainer meestal uit op zo’n 15 tot 25 bijeenkomsten. De interventie mag zich ‘evidence-based’ noemen; uit Amerikaans onderzoek blijkt dat deelname van de (pleeg)ouders aan PMTO voor zowel ouders als kinderen gunstige effecten heeft. In Nederland zijn op dit moment tien instellingen die PMTO aanbieden: De Bascule in Amsterdam (jeugd GGZ), Yorneo (voorheen Jeugdzorg Drenthe), Cardea (jeugdzorg) en Rivierduinen (jeugd GGZ) in Leiden, Lindenhout in Arnhem, Tender in Breda, Pactum in Arnhem, RIAGG in Zwolle, Spirit in en rond Amsterdam en de Rading in Utrecht.

PMTO wordt door de provincie Utrecht ervaren als een verrijking van het pleegzorgaanbod dat toch al hoog aangeschreven staat. De Utrechtse pleegzorg heeft zo’n goede naam dat er ondanks het feit dat het aantal pleegzorgplaatsen bijna verdubbeld (900) is ten opzichte van het aantal in 2005 (586), er geen tekort aan pleegouders is!


Tags: ,