Pleegkind en hond: cliënt en therapeut

Femke van Veen is moeder en pleegmoeder van acht kinderen en baas van vijf honden. Ze runt een gezinshuis in America en geeft honden SOVA-training (1) aan pleegkinderen. Vorig jaar won ze de Trots-op-trofee van pleegzorginstelling De Combinatie in Eindhoven. Deze prijs wordt eenmaal per jaar uitgereikt voor een goed initiatief op pleegzorggebied.

Femke is altijd al met honden bezig geweest. Als kind liet ze voor de hele buurt de honden uit. Ze was een kind van pleegouders. Nadat ze zelf twee kinderen had gekregen, merkte ze dat ze meer wilde doen en begon ze aan pleegzorg. Mede door de problematiek van haar pleegkinderen kwam ze op het idee van hondentraining. Ze ging op onderzoek uit en kwam terecht bij Rob Mos. Hij bleek te doen wat zij zocht: TOPDOG Hondenbegeleidingstraining, gebaseerd op het Animal Assisted Therapy model. Hiermee worden verbluffende resultaten behaald in Amerika, Oostenrijk en Duitsland. Het is een jeugdhulpverleningsmodule, waarbij een hond wordt ingezet als co-trainer. Femke volgde bij hem de opleiding en werd gecertificeerd als TOPDOGtrainer. Haar honden kregen ook een gedegen cursus van acht weken en daarna een jaar dagelijkse training op gevorderdenniveau. Trainingen met behulp van dieren worden ook gegeven met paarden en dolfijnen. Met honden is het echter een stuk gemakkelijker te realiseren.

Elke hond is een wolf

Door de hele opvoeding van de hond heen loopt het gegeven dat de hond afstamt van de wolf. Femke blijft in de benadering van haar honden daar heel dichtbij. Dit gegeven speelt ook een heel belangrijke rol in de honden-SOVAtraining. Honden kunnen samenwerken doordat zij groepsdieren zijn die van de wolven afstammen. Een eerste vereiste om succes te kunnen hebben bij de jacht op grote prooien is samenwerking.

De taken binnen die samenwerking liggen vast in de hiërarchische groepsorganisatie: leiders – adjudanten – buitenbeentjes – werkers – clowns. De jongeren leren in training om een vredelievende leider te zijn, volgens hondengedragsregels. De training is geschikt voor jongeren vanaf twaalf jaar. Femke werkt met vier Oostenrijkse Pinschers en een Mechelse Herder.

Ze weegt nauwkeurig af welke hond ze zal inzetten voor haar cliënt. Voor een kind met een hechtingsprobleem dat daardoor een allemansvriend is, kiest ze de hond die zich niet door vreemden laat aanhalen. Voor een heel verlegen persoon, neemt ze de hond met het zachtaardige, goedmoedige karakter.

Tien sessies

De training bestaat uit tien sessies.

Sessie 1:          ‑Kennismakingsgesprek en matching met de hond: nemen wij elkaar serieus?

Sessie 2:          ‑Contactopbouw: Hoe word ik een vredelievende leidershond?

Sessie 3:          ‑Relatieopbouw: Hoe geeft een vredelievende leidershond aanwijzingen?

Sessie 4:          ‑Relatie-uitbouw: Honden leren door te spelen en ze spelen om te winnen.

Sessie 5:          ‑Dressuur en spel: dressuur is spel voor een hond. De leider bepaalt de spelregels.

Sessie 6:          ‑Dressuur en verzorging: honden verzorgen elkaar wanneer ze elkaar volledig vertrouwen.

Sessie 7:          ‑Dressuur, spel en verzorgingsuitbouw: groeiend vertrouwen bij zorgzame leiding.

Sessie 8:          ‑Dressuur en verzorging op locatie: gehoorzaamheid verbeteren door de opdrachten moeilijker te maken.

Sessie 9:          ‑Afgelijnd op jacht.

Sessie 10:        ‑Afscheid, certificering, evaluatie, verbanden leggen naar het dagelijks leven. Afsluitende wandeling.

Resultaat

Femke heeft bij veel jongeren al veel bereikt. Ze vertelt het voorbeeld van een pleegkind van zestien jaar bij wie zij thuis kwam voor de training. Het was een jongen die niets meer deed: niet meer naar school, geen werk. De eerste keer kwam hij een half uur te laat naar beneden voor de training. Femke negeerde dat en begon gewoon aan sessie 1. De tweede keer precies hetzelfde en Femke begon gewoon aan sessie 2. De derde keer dreigde weer hetzelfde patroon te ontstaan, maar toen stuurde ze de hond naar boven en binnen de kortste keren was de jongen beneden en ging hij enthousiast aan de slag. Na de training heeft hij zijn bezigheden weer opgepakt.

Doelen

De honden-SOVAtraining is bedoeld voor pleegkinderen met allerlei problematiek. Zij kunnen zelf ook doelen aandragen die zij graag willen bereiken. Vaak is de module onderdeel van een behandelplan of een extra hulpmiddel ter observatie. De module kan ook de weerstand van de jongere tegen verdere hulpverlening verminderen.

Specifiek richt de training zich op de volgende doelen:
•vermindering van de problematiek
•opheffen van knelpunten in de ontwikkeling
•leren omgaan met beperkingen
•herstel van vertrouwen en opening tot het aangaan van nieuwe verbindingen
•het (her)openen van de sociale fase van het leerproces
•het werken in een ander soort hulpverleningscontext
•fysiek contact
•het verleggen van emotionele grenzen
•een transformatieproces van zorg krijgen naar zorg geven
•het inzichtelijk maken van de mogelijkheden en onmogelijkheden

In het algemeen kun je zeggen dat de training jongere en dier samenbrengt in een proces van herstel. Het wordt inzichtelijk hoe het eigen gedrag en de eigen houding weerslag heeft op het gedrag van de hond. Dit maakt dat de cliënt bewuster zijn gedrag gaat afstemmen op de ander. Als hij dan succes blijkt te hebben, vergroot dat zijn zelfvertrouwen. Een kind met faalangst bijvoorbeeld dat al snel overwicht op de hond blijkt te hebben, leert van deze succeservaring en durft nog iets te ondernemen. Een somber kind leert van de vrolijke hond dat er leuke dingen te doen zijn. Hij daagt het sombere kind uit mee te doen met zijn actie en het kind ervaart dat het zich goed voelt door iets met de hond te ondernemen.

Niet onbevoegd

Femke van Veen benadrukt dat er een gedegen voorbereiding aan vooraf moet gaan. Niet iedereen die een hond heeft, kan met die hond met kinderen gaan werken. Je zou op die manier veel schade kunnen aanrichten. Zowel hond als trainer moeten verantwoord opgeleid zijn. Ze is erg enthousiast en zou heel graag willen dat de hondentraining op veel meer plaatsen gegeven zou worden. Zelf rijdt ze heel wat af met haar honden om bij pleegkinderen thuis de training te geven. Ze heeft ook een oefenruimte bij De Combinatie in Eindhoven.


Tags: ,