Hoe noem je een pleegkind?

Auteur: Jolanda Stellingwerff  

In het oktobernummer van 2006 schreef redacteur Mirte Loeffen over haar pleegzoon. Een klein jochie van twee, dat ze liefkozend pleegje noemt, omdat voor haar het woord pleegkind een negatieve klank heeft. De reacties die de redactie vervolgens kreeg, varieerden van ‘niet meer gebruiken’ en ‘een denigrerende naam’ tot ‘pleegkind wordt tot een ding of afdankertje gereduceerd’. Tijdens de IFCO in Nieuw-Zeeland kwam het onderwerp ook ter sprake. Zowel in Japan, de VS als in Australië hebben volwassenen en kinderen moeite met het woord pleegkind.

In Japan hebben pleegkinderen en voormalige pleegkinderen een stichting opgezet die ontmoetingen, activiteiten en kampen organiseert: het Sukara Network. Het is een organisatie die helemaal voor en door jongeren wordt geleid. Naast jongeren uit pleeggezinnen, kunnen ook geadopteerde jongeren zich aansluiten bij Sukara. “Deze jongeren hebben vaak dezelfde ervaringen en emoties”, vertelt een van de leden. “De term pleegkind vinden wij discriminerend. In onze organisatie hebben we zelf een term bedacht: nakama. Het dekt niet helemaal de lading, maar is wel positief.” Nakama betekent ‘samen zijn‘ in het Japans.

Rotwoord, maar wel duidelijk

Op het forum van de WAT?!-krant heeft een tijd de stelling gestaan: ‘Is pleegkind een rotwoord?’.

Bijzonder genoeg reageerden er alleen kinderen van pleegouders. Over het algemeen vinden de jongeren die reageerden pleegkind inderdaad een rotwoord, maar ze vinden het woord wel duidelijk. Als het over hun eigen pleegbroertjes of -zusjes gaat, gebruiken ze het woord liever niet.

Wendy schreef: “Een pleegkind is gewoon een pleegkind. Het is ook pleegzorg en niet iets anders. Ik zie het probleem niet. Kinderen die bij ons thuis wonen, noem ik meestal wel broertje of zusje tegen onbekenden, anders moet ik weer uit gaan leggen wat pleegzorg is.” Een andere reactie was: “Ik noem het een tijdelijk broertje of zusje erbij en zoals nu blijft er eentje bij ons wonen en dat is nu ook gewoon mijn zusje.”

Er kwam ook een alternatief: “Bij ons thuis is het een regel om de ‘pleeg’kinderen waar ze bij zijn logeetje te noemen. (…) Als je het woord pleegkind gebruikt, stop je al snel iemand in een hokje, vind ik.”

Positief gevoel

Enkele Mobiellezers kwamen met alternatieven. Pleegmoeder Annelies mailde ons: “Wij doen als gezin aan crisisopvang en ik noem ons pleegkind wel eens onze nieuwe tijdelijke topper. Dat moet toch positiever in de oren klinken dan het genoemde pleegje…”

Ook Mariëlle, pleegmoeder in een gezin dat crisis- en vakantieopvang doet, hecht aan het positieve: “De term logeerkind is blijkbaar een keer gezegd en blijven hangen. Hier hangt een heel positief gevoel bij, een associatie met vakantie/gezellig uit logeren. Bovendien is het bijzonder duidelijk voor iedereen, bijvoorbeeld voor vriendjes van de kinderen, dat het gaat om een tijdelijke situatie.”

De redactie ontving een ontroerend pleidooi voor een geuzennaam. Een naam die heel duidelijk ontstaan is door het gevoel van een pleegkind. Simone: “Het is een naam die voor – vooral volwassen – buitenstaanders op zijn zachtst gezegd negatief getint is, maar voor ons gezin heeft het een speciale en positieve betekenis. Wij hebben het niet over een pleegkind maar over een nepper. Een nepper is stoer, lief, slim en zelfstandig. Een nepper is trots op zichzelf en heeft geaccepteerd dat de wereld allerlei soorten kinderen telt. Elk kind telt gewoon honderd procent mee. Wij zijn voor onze pleegdochter (inmiddels is ze 21 jaar) het tweede pleeggezin. (…) Bij haar plaatsing was ons verteld dat ze er moeite mee had om pleegkind te zijn. Ze vond dat maar niks. Ze had hechtings­problemen en wilde liever een ‘echt’ kind zijn. Een echt kind hoorde volgens haar er bij, is iemand waarvan onvoorwaardelijk gehouden wordt alsof het een ‘eigen kind’ is. Geen ‘echt’ kind zijn en onvoorwaardelijke liefde krijgen, waren dus thema’s in haar leven en dat was merkbaar in de omgang met haar.

Nepkinderen

Tot we zomaar op een middag een gesprekje kregen over ‘een echt kind zijn’ en ik haar vertelde dat ik geen ‘eigen’ kinderen had en ook nooit heb gewild omdat de wereld al vol zit met leuke kinderen. Dat ik alleen stiefkinderen en pleegkinderen heb, maar dat de benaming voor mij totaal onbelangrijk was en is. Waarop zij (toen veertien jaar oud) zei: “Oh, dus jij hebt alleen nepkinderen?!” Dat vond ze wel een mooie en troostrijke gedachte. (…) Nepper zijn we toen haar (en alle andere pleegkinderen) gaan noemen en allen vinden tot nu toe deze benaming met de uitleg erbij wel ‘stoer en cool’. Inmiddels woont onze pleegdochter al weer jaren zelfstandig en wil ze later zelf ook neppers in huis.”

Positief en wereldwijd bruikbaar

Dat het goed is dat er een woord is voor het fenomeen pleegkind, zal niemand betwisten. Dat dit woord voor iedereen andere gevoelens oproept, is ook duidelijk. Toen men op de IFCO hoorde over de oproep in Mobiel, vroeg iemand of Mobiel niet wereldwijd een nieuw woord kon lanceren. Dat leek prachtig: een positief woord, zonder bijklanken of gevoelens en dat wereldwijd bruikbaar is. Tja, maar wie garandeert dat ook dat woord niet voor sommige mensen een negatieve bijklank krijgt? Laten we het maar op het officiële pleegkind houden en in onze eigen kring kiezen voor dat woord, dat we zelf het fijnst vinden: pleegje, logeerzusje, logeetje, tijdelijke topper, nepper of gewoon pleegkind. •


Tags: ,