Wat is er aan de hand in Gelderland?

Auteurs: Mirte Loeffen en Rick van de Locht  

De Mobiele Brigade onderzoekt het pleegzorgbeleid van de verschillende provincies. Waar liggen de speerpunten, wat zijn de paradepaardjes en wat verdient meer aandacht maar wordt onder het tapijt geschoven? Mobiel zoekt het uit. Voor deze aflevering bezocht Mobiel de provincie Gelderland.

De feiten

Aantal jongeren tussen 0 en 18 jaar: 440.000. De groep jongeren vormt ongeveer een kwart van de totale Gelderse bevolking. Zo’n 17% van de Gelderse jongeren woont in een van de steden. In Gelderland gaat er jaarlijks meer dan 118 miljoen euro om op het brede terrein van jeugd (onderwijs, sport, recreatie, welzijn). Specifiek voor pleegzorg is dit 10 miljoen.

Nader gespecificeerd:
Pleegzorg Lindenhout                    4.650.000
Pleegzorg Pactum                         2.600.000
Pleegzorg Dunamis                       2.800.000
NVP                                                 50.000
Totaal                                        10.100.000

Contactpersoon pleegzorg

Onderweg naar Brigitte Vlaminkx, beleidsmedewerker pleegzorg bij de provincie, lopen we een ambtenaar van huisvesting tegen het lijf. Hij coacht ons naar het gebouw waar we moeten zijn, tegenover de rechtbank en naast het provinciaal archief. Dat is fijn, want het is even zoeken. Hij vertelt: “Bij de provincie werken ongeveer 1500 ambtenaren, maar als je de rechtbank en het archief meeneemt kom je op 5000 uit. Er moeten hier geen ongelukken gebeuren, want dan is Gelderland in een klap stuurloos.”

Het lijkt erop alsof er inderdaad een bom is ontploft, maar nee, er wordt grootscheeps verbouwd. Brigitte Vlaminkx ontvangt ons met koffie en thee in een vergaderzaal op zevenhoog met uitzicht op prachtige loofbomen. Ze vertelt: “Voor jeugdzorg zijn acht beleidsmedewerkers bij de provincie werkzaam. Ze houden zich bezig met jeugdbescherming, moeilijk plaatsbare jongeren, jeugdparticipatie, spoedeisende zorg en het Algemeen Meldpunt Kindermishandeling (AMK).” Vlaminkx houdt zich bezig met pleegzorg.
Dat is te merken. Ze is op de hoogte van alle landelijke en lokale ontwikkelingen. Als contactpersoon voor de pleegzorg voor Pactum, Lindenhout en Dunamis (de Gelderse instellingen die pleegzorg bieden) en de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen (NVP) is dit ook noodzakelijk.

Wat is er aan de hand in Gelderland?
• het Gelders pleegzorgmodel, oftewel integrale pleegzorg;
• de stimulering van de inzet van familienetwerkberaden;
• spoedzorg.

Het Gelders pleegzorgmodel

Over de vraag wat typisch Gelders is op het gebied van pleegzorg hoeft Brigitte Vlaminkx niet lang na te denken: “Het Gelders model pleegzorg, ook wel integrale pleegzorg genoemd. Integrale pleegzorg is de formule waarbij de begeleiding rondom het kind wordt geplooid en niet rondom de pleegouders. Dit betekent dat kinderen minder hoeven te verhuizen. Als er tijdelijk een noodzaak is tot bijvoorbeeld meer therapeutische begeleiding door het opspelen van een jeugdtrauma, hoeft een kind niet meer te verhuizen naar een thera­peutisch pleeggezin, maar krijgt het gezin intensievere begeleiding.”

Er is met deze vorm van pleegzorg geëxperimenteerd. Dit experiment is onderzocht door Praktikon, een onderzoeksinstituut verbonden aan de Universiteit van Nijmegen. De resultaten zijn goed, dus het breder inzetten van de werkwijze gaat zeker gebeuren. Interessant aan het begeleidend onderzoek van Praktikon is dat de onderzoekers alle handelingen die pleegzorgbegeleiders tijdens hun aanwezigheid in een pleeggezin uitvoeren, hebben vast­gelegd in een zogenaamde verrichtingenlijst. Voorbeelden van verrichtingen zijn: ‘pedagogische adviezen geven’, ‘oefenen in gewenst gedrag’ of ‘afstemming creëren met de school’. Opvallend aan deze verrichtingenlijst is dat die tamelijk kort bleef, waarbij ‘praten met het gezin’ het meest werd genoteerd.

Vlaminkx: “Voor mij wijst deze uitkomst op de noodzaak tot verdere professionalisering van de pleegzorg. Om het gechargeerd te zeggen: met koffie drinken alleen kunnen we als professionals niet tevreden zijn.” Vlaminkx refereert daarbij ook aan een inspectierapport uit 2002 dat negatief uitpakte voor de pleegzorg: niet alle dossiers bevatten een hulpverleningsplan, er waren niet altijd indicaties van Bureau Jeugdzorg en het inzicht in hoe ouders, pleeg­ouders en kind in de besluitvorming waren betrokken ontbrak. Daarop zijn in de volgende twee jaar verbetertrajecten gestart. Met resultaat: de dossiers zijn zo goed als op orde. Er vindt nog steeds een periodiek dossieronderzoek plaats, waarbij de provincie drie keer per jaar met de pleegzorginstellingen overlegt.

Familienetwerkberaden en Eigen Krachtconferenties

De provincie vindt het van belang dat Bureau Jeugdzorg en de pleegzorg­instelling bij het nemen van belangrijke beslissingen de familie en het netwerk betrekken. Daarom is er in 2004 en 2005 een provinciaal experiment geweest met Eigen Kracht-conferenties en familienetwerkberaden. Het experiment heeft uitgewezen dat de beraden bijdragen aan kwaliteitsverbetering, maar er moet nog heel wat gebeuren om deze werkwijze gemeengoed te laten worden in Gelderland. Daarvoor is dit jaar een fors bedrag gereserveerd. Vanuit het Rijk is ? 100.000 uitgetrokken om bij gemeenten Eigen Kracht-conferenties uit te zetten. Bureau Jeugdzorg in Gelderland voert vanuit de wachtlijstgelden 60 familienetwerkberaden uit en de provincie heeft daarnaast middelen beschikbaar gesteld om familienetwerkberaden uit te zetten bij zorgaanbieders. Het Gelders ondersteuningsinstituut ‘Spectrum’ neemt de implementatie ter hand.

Spoedzorg

Een andere belangrijke zorgvernieuwing in Gelderland is de ‘spoedzorg’. Binnen vier uur nadat Bureau Jeugdzorg inschat dat er sprake is van een crisissituatie is er een hulpverlener ter plekke. Bovendien is er zo nodig binnen 24 uur een bed voor een kind beschikbaar (dit kan ook in een pleeggezin zijn) en de eerstvolgende werkdag begint de begeleiding. Momenteel wordt gewerkt aan een landelijke werkwijze rondom spoedzorg, waarbij het werk dat in Gelderland op dit gebied is verricht een belangrijke basis is. De verwachting is dat spoedzorg ook een antwoord is op de wachtlijstproblematiek. Die is in Gelderland niet gering. Voor pleegzorg wachtten op 1 oktober 2006 101 kinderen langer dan negen weken op een plaats. De pleegzorgaanbieders zijn dit jaar extra gefaciliteerd en dat gebeurt nogmaals met ingang van 1 januari 2007.
De pleegzorgaanbieders hebben toegezegd dat zij alle kinderen die langer wachten dan negen weken voor het eind van dit jaar in de zorg nemen. Dit kan ook, wanneer er nog geen pleeggezin beschikbaar is, ambulante hulp zijn.

Tot slot

Er is een heleboel aan de hand in Gelderland op pleegzorggebied. Dat is ongetwijfeld mede te danken aan een provinciale beleidsmede­werker die zich speciaal richt op pleegzorg, alles weet van de werksoort, maar daarbij ook nog een duidelijke boodschap heeft aan de pleegzorg: “In Gelderland gaan we uit van de menselijke maat. Dit wil zeggen dat regels er zijn om de kaders aan te geven, maar als kinderen in nood geholpen worden met het creatief omgaan met die regels: DOEN!” aldus Brigitte Vlaminkx.

Kijkend naar de ontwikkelingen en de inspanningen om de wachtlijst te verkleinen, geeft de Mobiele Brigade de provincie Gelderland het rapportcijfer 7.


Tags: ,