Pleegzorg over de grenzen: Portugal

Auteur: José van Ek  

Mobiel kijkt over de grenzen heen. Hoe is pleegzorg geregeld in andere landen, van oost naar west, van noord naar zuid? In ieder nummer een uniek verhaal. We geven u een sfeerimpressie, een persoonlijke ervaring of een beschouwing over de organisatie van pleegzorg in dat betreffende land. In dit nummer Portugal.

Redactielid José van Ek heeft haar hart aan Portugal verpand. Het is een tweede thuis geworden. Voor Mobiel deed ze onderzoek naar pleegzorg in Portugal. Het land telt ruim 10.000.000 inwoners op een oppervlakte van bijna 90.000 km2 en is verdeeld in achttien districten. In 1986 trad Portugal toe tot de Europese Gemeenschap. In 1991 kwam er in Portugal een speciale organisatie die vergelijkbaar is met Bureau Jeugdzorg in Nederland, de Comissao de Proteccao de Criancas e Jovens (C.P.C.J.). Dit betekent commissie voor bescherming van kinderen en jeugdigen.

Zodra er bij deze organisatie signalen komen van misstanden of vermoedens van bijvoorbeeld mishandeling of verwaarlozing, wordt er een onderzoek ingesteld. Signalen kunnen afkomstig zijn van leerkrachten, familie of buren. Men probeert in eerste instantie, indien mogelijk en verantwoord, ambulant hulp te bieden aan het kind en zijn familie, zodat het kind in zijn eigen omgeving kan blijven. Als dit onmogelijk is, wordt een plek gezocht in de directe omgeving, in het netwerk van het kind. Blijkt dit onmogelijk, dan wordt het kind opgenomen in een kindertehuis. Het kind wordt dan een aantal weken geobserveerd. Een team van deskundigen (een arts, een psycholoog en een maatschappelijk werkster) stelt een plan op. In het kindertehuis kan het kind therapeutische hulp krijgen om eventuele trauma’s te leren verwerken.

Ook in Portugal kent men pleeggezinnen. Elk district heeft zijn eigen bestand. Helaas kampt men met een groot tekort aan pleeggezinnen. Gezinnen die in aanmerking komen, worden streng geselecteerd. Ze moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen en zekere kwalificaties hebben. Pleegouders ontvangen een vergoeding van de overheid en kunnen eventueel goederen aanvragen. Kinderen bij wie de mogelijkheid bestaat dat ze na verloop van tijd terug naar huis kunnen, worden bij voorkeur in een netwerksituatie geplaatst of in een tehuis. Door het tekort aan pleegouders, komt het vaker voor dat kinderen naar een kindertehuis gaan dan naar een pleeggezin.

Kinderen van wie de kans om terug naar huis te kunnen praktisch nihil is, worden zoveel mogelijk in een pleeggezin geplaatst. Het grote verschil met pleegzorg in Nederland is dat kinderen die twee jaar in een pleeggezin verblijven door de pleegouders worden geadopteerd. De band met de ouders wordt dan definitief verbroken.

In Portugal leven sommige mensen generaties lang aan de rand van de samen­leving. Het komt nog steeds voor dat kinderen geen onderwijs volgen, omdat ze uit bedelen of werken worden gestuurd. Zowel analfabetisme als kinderarbeid komen nog voor in Portugal.

Onlangs werd het land opgeschrikt door een gebeurtenis vergelijkbaar met het drama rondom Savanna. Door een verkeerde beoordeling en inschatting werd een tweejarig meisje door de kinderrechter aan haar moeder teruggegeven. Dit tegen het advies van de C.P.C.J. in. Vervolgens werd het meisje zo ernstig mishandeld dat ze aan de gevolgen overleed. Portugal reageerde geschokt en de discussies laaiden hoog op.


Tags: ,