De kwetsbaarheid van pleeggezinnen

De redactie kreeg een brief van zeer ervaren pleegouders. Zij hebben vorig jaar meegemaakt dat de ouders van hun pleegkinderen hen ten onrechte beschuldigden van seksueel misbruik. De kinderen werden bij hen weggehaald. Een hele schok. Helaas komen dit soort onterechte beschuldigingen vaker voor in de pleegzorg. Pleegouders blijven achter met lege handen en een ontwricht gezin.

Een brief die om een reactie vraagt. Flip Woltering, redactielid van Mobiel en een doorgewinterde pleegzorgwerker, zet de omstandigheden en feiten uiteen. Daarnaast doet hij een beroep op de Voorzieningen voor Pleegzorg om met (betere) proto­collen te komen en op pleegouders om open te zijn in de grenzen die iedere plaatsing heeft.

Het pleeggezin

De pleegmoeder (1) vertelt: “Van de eerste tot de laatste dag (veertien maanden verder) was de plaatsing van twee zusjes van vijf en zeven jaar oud turbulent. Nog nooit hebben wij meegemaakt dat er zoveel gedoe was rondom het gezin van de kinderen. Plannen werden constant gewijzigd en uitgesteld. Het was al bij aanvang bekend dat deze kinderen seksueel misbruikt waren. Wij hebben dat ook uitgebreid aan hun gedrag gemerkt. In de vakantie gingen de meisjes een weekje naar moeder. Ze zijn nooit bij ons terug gekomen. Moeder deed een melding bij Bureau Jeugdzorg dat ze bij ons seksueel misbruikt zouden zijn. Hoewel men bij Bureau Jeugdzorg en bij onze voorziening er wel van overtuigd was dat het verzonnen was, was men toch verplicht om deze melding serieus te nemen.

Het gevolg is dat pas wanneer uit een onderzoek van Justitie blijkt hoe de vork echt in de steel zit (dus dat wij onschuldig zijn), wij weer nieuwe pleegkinderen mogen opvangen. Tot die tijd zijn wij officieel verdachten. Wij zijn als pleeggezin enorm kwetsbaar in dit soort situaties. Het is logisch dat een dergelijke melding serieus genomen wordt. Maar het is bijna niet te bevatten dat een ouder, met de nodige ‘geschiedenis’, zo serieus genomen wordt dat wij direct ‘verdachten’ zijn. Daarnaast zijn wij enorm bezorgd over de pleegdochters.
We staan erg alleen. Wij zijn zelf steeds naar de politie en naar justitie gegaan om te vragen hoe het nu verder ging. Helaas liet de Voorziening voor Pleegzorg het na om ons te ondersteunen. Desondanks willen we wel verder met nieuwe pleegkinderen. En dat kan nu er, na maanden, eindelijk de uitspraak ligt dat we onschuldig zijn.”

Het gaat niet altijd goed in de pleegzorg. Uit eigen ervaring en ook die van collega’s ken ik situaties waar met dit soort beschuldigingen gestrooid werd. Door ouders naar pleegouders of soms naar pleegzorgwerkers. Af en toe ook door de kinderen. In veel gevallen was er bij nadere beschouwing niets aan de hand. Soms bleek een pleeggezin inderdaad een zeer onveilige plek te zijn. Er was sprake van hernieuwd misbruik of excessief straffen. De ervaring leert dat zoiets altijd gebeurt in een gezin waarvan je het nooit had verwacht. Anders was het pleeggezin nooit geaccepteerd.

Steun is belangrijk

De grote vraag is hoe je hier als pleegzorgvoorziening en pleegouders mee om moet gaan. Moeten we naar een veelbesproken Amerikaans systeem toe dat het een eis is dat je nooit met een misbruikt kind alleen bent? Hoe dan met die alleenstaande pleegmoeder die al jaren misbruikte meisjes opvangt? Hoe zorg je als pleegvader dat afstand houden geen afwijzen wordt?

Bij dit soort zwaar beladen aspecten van het verleden van een kind, komen de problemen en herinneringen vaak pas veel later naar boven. Soms lopen heden en verleden voor het kind helemaal door elkaar. Gebeurtenissen uit het verleden worden als het ware geprojecteerd op het heden. Opvallende zaken in het gedrag van een kind moeten daarom vanaf het begin van de plaatsing vastgelegd worden. Praat over de momenten dat een kind je tot het uiterste drijft, als er een tik gevallen is. Hoe eerder bespreekbaar, hoe beter. Er kan door open uitwisseling van beleven veel ellende voorkomen worden.

Pleegzorgwerker: blijf erbij

Je kunt en moet als pleegzorgbegeleider bij je gezinnen zijn als er een klacht ligt of als er kinderen weggehaald zijn. Al was het maar vanuit het bieden van nazorg. Bel regelmatig en ga eens langs. Zorg dat er aandacht is voor pleegouders, maar ook voor eigen kinderen en hun verhaal. Natuurlijk moeten er zaken uitgezocht worden, maar pleegouders verdienen steun.

Het is tijd dat de Voorzieningen voor Pleegzorg met elkaar in conclaaf gaan om tot goede procedures en protocollen te komen. Rechtsbijstand regelen is nog wel het minste.

Ouders worden meer en meer betrokken bij allerlei beslissingen over hun kinderen. Dat is een prima zaak en hoort bij de huidige manier van werken. Het roept echter naast alle goede kanten ook andere mogelijkheden op. Je kunt nu als je het als ouders ergens niet mee eens bent, vanuit teleurstelling, je gram halen met dit soort loze beschuldigingen. Als het om je kind gaat, zijn we toch allemaal bereid ver te gaan? Het is begrijpelijk dat een kind, dat het niet echt eens is met de plaatsing, een verhaal zo vertelt dat het er zelf het beste uitkomt. Dan kan het handig zijn om bepaalde zaken uit te vergroten om het falen van pleegouders te benadrukken. Hoe je als ouders zelf zou reageren als je kind dit thuis zou doen?  Daar zouden zowel ouders als pleegzorgwerkers af en toe over na moeten denken. Belangrijk is het om bij het eerste gerucht, of liever nog eerder, al in gesprek te zijn en te blijven met pleegouders. Praat open over vragen als: “Wat doet dit kind met je?” We weten uit ervaring dat (pleeg) kinderen het beste en het slechtste in je naar boven kunnen halen. Hoe ga je als pleegouder om met irritant en grensverleggend gedrag? Daar eerlijk en open over praten met de pleegzorgbegeleider kan veel ellende voorkomen.

Pleegouders zijn kwetsbaar, daar ben ik me zeer van bewust. Maar wees als pleegouder ook open en vraag op tijd steun van uw pleegzorgwerker. Het blijft ook belangrijk uw voorziening te vragen naar protocollen en klachtenprocedures. Men is daar verantwoordelijk voor. Zet uw pleegouderraden en belangenvereniging aan het werk en laten we samen komen tot goede afspraken. Mobiel volgt de discussie graag.  •

De pleegouders komen graag in contact met pleegouders die iets dergelijks is overkomen. U kunt via de redactie van Mobiel (Emmawijk 11, 8011 CM Zwolle, of redactie@mobiel-pleegzorg.nl) met hen in contact treden. Wij sturen uw reactie door.

(1)       Naam bekend bij de redactie


Tags: ,